6 soorten spraakstoornissen

In dit artikel

• Logopedie-oefeningen met Speech Blubs
• 3 soorten spraakstoornissen
• • Verbale apraxie
  • Spraakklankstoornis
  • Stotteren
• 3 soorten taalstoornissen
• • Specifieke taalstoornis
  • Afasie
  • Taalgebonden leerstoornissen
• Belangrijkste inzichten over spraakstoornissen

Een spraakstoornis heeft te maken met de manier waarop iemand bepaalde klanken vormt of uitspreekt. Stotteren is daar een voorbeeld van. Onder de noemer spraakstoornis vallen verschillende soorten stoornissen die bij een kind of volwassene kunnen worden vastgesteld.

Een taalstoornis gaat over het begrijpen en delen van gedachten en ideeën. Zo kan iemand bijvoorbeeld niet beschikken over een voldoende of 'bij de leeftijd passende' woordenschat en grammatica. Ook binnen deze categorie vallen verschillende taalstoornissen, die we in deze blog bespreken.

Logopedie-oefeningen met Speech Blubs

Speech Blubs is een app voor taaltherapie met een enorme bibliotheek van meer dan 1.500 activiteiten, gezichtsfilters, spraakgestuurde activiteiten en leerzame bonusvideo's.

Hoe meer je oefent, hoe beter het blijft hangen! Probeer de Speech Blubs-app voor leuke en boeiende oefensessies met je kleintje.

3 soorten spraakstoornissen

Verbale apraxie

Verbale apraxie is een neurogene communicatiestoornis (die ontstaat in het zenuwstelsel) waarbij het planningssysteem voor spraak betrokken is.

Mensen met apraxie weten wat ze willen zeggen, maar er is een onderbreking in het deel van de hersenen dat een bepaalde spier opdracht geeft om te bewegen. Als bij iemand verbale apraxie wordt vastgesteld, kan diegene tekenen van zoekgedrag vertonen: de mond zoekt dan naar de juiste stand om de klank te vormen.

Dit heeft invloed op hoe lang of kort klanken worden uitgesproken, en kan leiden tot een vreemde toonhoogte of problemen met het volume, en tot klanken die vervormd of vervangen worden. Een duidelijk kenmerk van apraxie is dat iemand klanken die hij eerder wel kon zeggen, niet meer kan uitspreken.

Als je een kind bijvoorbeeld vraagt het woord 'hond' te zeggen en dat lukt, maar je vraagt 10 minuten later hetzelfde woord nog eens, dan lukt het niet meer.

Spraakklankstoornis

Spraakklankstoornissen zijn er in twee vormen: articulatiestoornissen (het vormen van klanken) en fonologische stoornissen (klankpatronen).

Een articulatiestoornis kan zich uiten in het vervangen, weglaten, toevoegen of vervormen van normale spraakklanken.

Fonologische stoornissen kunnen gaan om meer systematische problemen met het vormen van bepaalde soorten klanken, zoals klanken die achter in de mond worden gemaakt, zoals de 'k' en de 'g' (ASHA 2018).

Door een kind te leren hoe een spraakklank op de juiste manier wordt gevormd en het aan te moedigen deze articulatie geleidelijk te oefenen, kan natuurlijke spraak ontstaan.

Wil je meer lezen over articulatie- en fonologische stoornissen? Bekijk dan deze blogs:

• Wat zijn fonologische processen?
• Zo verloopt articulatietherapie

Stotteren

Stotteren is een verstoring van de vloeiendheid van iemands spraak, die in de kindertijd begint en een leven lang kan blijven bestaan.

Stotteren is een vorm van onvloeiendheid (het niet vloeiend kunnen spreken). Onvloeiendheid wordt een probleem omdat het een goede communicatie tussen twee mensen in de weg staat. Onvloeiendheden kunnen bestaan uit ongewenste herhalingen van klanken (bijv. 'Ik-ik-ik wil een ijsje'), of uit het verlengen van spraakklanken (bijv. 'S——tart de was'), lettergrepen (bijv. 'Vie-vie-vie vies') of woorden (bijv. 'naar-naar-naar de winkel'). Ook onbedoelde pauzes in de spraak, waarin iemand geen klanken kan voortbrengen, vallen onder onvloeiendheden (ASHA 2016).

Helaas is de oorzaak van stotteren onbekend, waardoor het lastiger te behandelen is. De behandeling verschilt per persoon, afhankelijk van de ernst en het soort stotteren.

Lees meer over hoe je stotteren als onderdeel van de normale spraakontwikkeling kunt onderscheiden van stotteren als spraakstoornis!

3 soorten taalstoornissen

Specifieke taalstoornis

Een specifieke taalstoornis (SLI) wordt vastgesteld wanneer de taal van een kind zich niet zo snel of zo gewoon ontwikkelt als bij andere kinderen. Om de diagnose SLI te krijgen, mag een kind geen autismespectrumstoornis, apraxie, gehoorverlies of afwijking van de spraakorganen hebben. Zijn die stoornissen wel aanwezig, dan is er geen sprake van SLI en vertoont het kind spraakpatronen die bij die diagnoses horen. Meestal is het eerste teken van SLI dat het kind later dan gebruikelijk begint met praten en daarna ook later woorden aan elkaar gaat zetten tot zinnen. De gesproken taal kan onrijp zijn. Bij veel kinderen met SLI is ook het begrijpen van taal, oftewel de receptieve taal, verminderd, al valt dat vaak pas op bij een formeel onderzoek. Deze diagnose is bedoeld voor kinderen bij wie de taalproblemen tot in de schoolleeftijd aanhouden, niet voor kinderen met een spraakachterstand die hun leeftijdsgenoten uiteindelijk inhalen.

Afasie

Afasie is het niet kunnen begrijpen of formuleren van taal door schade aan bepaalde hersengebieden.

De belangrijkste oorzaken zijn een cerebrovasculair accident (beroerte) of hoofdletsel, maar afasie kan ook het gevolg zijn van hersentumoren, hersenontstekingen of neurodegeneratieve ziekten zoals dementie (ASHA 2017).

De problemen van mensen met afasie variëren van af en toe moeite met woordvinding tot het verliezen van het vermogen om te spreken, lezen of schrijven; de intelligentie blijft echter onaangetast. Iedereen kan op elke leeftijd afasie krijgen, omdat het vaak door letsel wordt veroorzaakt. Toch komt het het vaakst voor bij mensen van middelbare leeftijd en ouder.

Taalgebonden leerstoornissen

Taalgebonden leerstoornissen komen voor bij kinderen die achterlopen op leeftijdsgenoten. Deze kinderen hebben moeite met spellen, lezen en/of schrijven, maar hebben een normale intelligentie. Dit is een veelvoorkomende oorzaak van leerproblemen bij jonge kinderen en wordt bij gewone onderzoeken vaak verkeerd vastgesteld of over het hoofd gezien.

De sleutel tot het ondersteunen van leerlingen met een taalgebonden leerstoornis is weten hoe je het lesprogramma en de instructie aanpast, zodat ze goede taal- en leesvaardigheden ontwikkelen. De meeste mensen met een taalgebonden leerstoornis hebben gespecialiseerde, expliciete, gestructureerde en multisensorische instructie nodig, en daarnaast doorlopende, begeleide oefening die gericht is op hun specifieke zwakke punten.

Belangrijkste inzichten over spraakstoornissen

Er zijn veel spraak- en taalstoornissen die bij kinderen en volwassenen kunnen voorkomen. Deze blog stipt deze stoornissen slechts aan, dus blijf ons volgen en kijk regelmatig bij Speech Blubs voor uitgebreidere blogs over deze onderwerpen.

Is er een onderwerp waar je meer over wilt weten? Laat het ons weten, dan gaan we ermee aan de slag! En zoals altijd: heb je het gevoel dat je kind tekenen of symptomen van deze stoornissen vertoont, maak dan zo snel mogelijk een afspraak met een logopedist voor een volledig onderzoek.

Speech Blubs helpt kinderen praten. Download nu voor leuke en leerzame content om thuis te oefenen met spreken!