Peuters met oudere broers of zussen ontwikkelen hun spraak langzamer. Waarom?

In dit artikel

• Wat zegt het onderzoek over broers en zussen en taalontwikkeling?
• • Cognitief gevoelige oudere broers en zussen
• Waarom gebeurt dit?
• Wat kunnen ouders doen om te helpen?
• Meer lezen

Onderzoek naar broers en zussen en taalontwikkeling toont aan dat kinderen uit grote gezinnen communicatieve vaardigheden langzamer ontwikkelen doordat ze minder aandacht van hun ouders krijgen.

Recent onderzoek toont echter aan dat een oudere broer of zus die "zorgzaam en gevoelig" is, een groot verschil maakt.

Een studie gepubliceerd in het februarinummer van Pediatrics toont aan dat ouders of volwassenen niet de enigen zijn die de taalvaardigheid van een kind thuis beïnvloeden.

Wat zegt het onderzoek over broers en zussen en taalontwikkeling?

Andere onderzoeken tonen aan dat ouders van grotere gezinnen (3+ kinderen) minder tijd hebben om aan het leerproces van één kind te besteden. Studies laten ook zien dat het jongste kind in deze gezinnen een minder ontwikkelde woordenschat heeft dan oudere broers of zussen.

Uit dit onderzoek onder 385 kleuters en peuters bleek dat kinderen uit grotere gezinnen (3+ kinderen) slechter scoorden op een standaard woordenschattest. Maar er was geen verschil als een kind een opmerkzame oudere broer of zus had.

Cognitief gevoelige oudere broers en zussen

Hoofdonderzoeker Heather Prime, doctoraatsstudent in de klinische kinderpsychologie aan de University of Toronto, ontdekte dat juist een "cognitief gevoelige" oudere broer of zus het verschil maakt. Dat betekent dat het oudere kind aanvoelt wat het jongere broertje of zusje begrijpt en de manier van praten daarop aanpast – misschien door langzamer te praten of eenvoudigere zinnen te gebruiken, maar zonder "babypraat" te gebruiken.

Deze gevoelige oudere broers en zussen pikken signalen op die het jongere kind geeft en reageren daar op een passende manier op wanneer de ouders dat niet kunnen. De bevindingen zijn gebaseerd op 385 gezinnen uit Ontario die deelnamen aan een groter, langdurig onderzoek naar de ontwikkeling van kinderen. Onderzoekers volgden vanaf de geboorte één kind uit elk gezin.

Toen de kinderen 3 jaar oud waren, lieten de onderzoekers hen een spelletje spelen dat hun passieve woordenschat meet. Dit zijn de woorden die het kind kan begrijpen tijdens een sociaal contact. Ze observeerden de kinderen ook tijdens vrij spel met hun oudere broer of zus, die minstens 5 jaar oud was.

Over het geheel genomen toonde het onderzoek aan dat jonge kinderen uit grotere gezinnen lager scoorden op woordenschattesten. Andere factoren, zoals het gezinsinkomen, of het gezin tweetalig was of dat de ouders in een ander land waren geboren, veranderden de resultaten niet. Het enige dat een verschil leek te maken, was of het kind een invoelende grote broer of zus had. Alleen dan verdween de achterstand in woordenschat.

De onderzoekers keken ook naar de sensitiviteit van de moeders in de interactie met de kinderen, en die was nog steeds lager dan wanneer de broer of zus actief contact maakte met het jongere kind.

Waarom gebeurt dit?

Taal leren is een sociaal proces; we moeten betrokken zijn en actief deelnemen aan sociale interacties om nieuwe woorden te leren, ze te begrijpen en ze vervolgens in dagelijkse gesprekken te kunnen gebruiken.

Hoewel we niet precies weten waardoor een oudere broer of zus invoelend wordt, geloven onderzoekers dat het voor een groot deel te maken heeft met de rol van de ouders en de opvoeding. Als het kind van 5 en het kind van 3 ruzie maken om speelgoed en de oudste zegt: "Dat is van mij!" en het afpakt, is het een goede optie om aan het oudere kind te vragen hoe het zich zou voelen als zijn of haar speelgoed werd afgepakt.

Deze vraag stimuleert het oudere kind om na te denken over emoties en reacties voordat het vanuit een impuls handelt. Hoewel het belangrijk is dat ouders dit stimuleren, kun je ook andere volwassenen zoals grootouders en leerkrachten aanmoedigen om deze leermomenten aan schoolgaande kinderen te bieden.

Wat kunnen ouders doen om te helpen?

• Moedig je kinderen aan om zoveel mogelijk samen te spelen. Wederkerig spel is geweldig! Dit is spel waarbij beide kinderen betrokken moeten zijn om het te laten slagen. Denk bijvoorbeeld aan het over en weer rollen van een bal.
• Kies een handvol woorden om steeds weer te herhalen. Mijn dochter doet dit voortdurend bij mijn zoon omdat ik het haar voordoe. Als het tijd is om te eten, maak ik het gebaar voor "eten" naar hem, maar ik zeg het woord ook een paar keer. Mijn dochter loopt nu naar mijn zoon toe voordat hij gaat eten en doet precies hetzelfde. Hierdoor hoort hij het woord vaak, maar het laat hem ook zien dat zij geïnteresseerd is in wat hij doet.
• Maak leuke geluiden en combineer ze met beweging. Peuters en baby's zijn dol op bewegen. Zeg bijvoorbeeld "plop plop" wanneer je bellen doorprikt met je vingers. Zeg "tsjoek tsjoek" als je een trein over de vloer duwt.
• Aanwijzen en herhalen is een geweldige manier voor je kind om woorden vaak te horen en geeft direct een beeld bij wat de woorden betekenen. Wijs voorwerpen aan tijdens je dagelijkse routine en herhaal de naam drie keer. Dit voelt in het begin misschien wat overdreven, maar hoe vaker je kind het woord hoort, hoe sneller het het begrijpt en zelf kan nazeggen.
• Doe gewenste spraak voor aan al je kinderen, of het nu een baby of een peuter is. Kinderen bootsen de spraak na die ze horen, dus het is belangrijk om geen onzintaal te gebruiken, rustig tegen hen te praten en correcte grammatica te gebruiken.

Naast deze tips en trucs kun je gaan oefenen met de Speech Blubs-app om de taalontwikkeling van je kind een vliegende start te geven.

Meer lezen

Lees meer artikelen die direct met dit onderwerp te maken hebben. Enkele van deze blogs zijn: (1) Tips en trucs om de taal te stimuleren, (2) Tweetaligheid en (3) Spraakachterstand en erfelijkheid.