Vroege geletterdheid en hoe je die kunt stimuleren

In dit artikel

• Begrip – wat is het en waarom is het belangrijk?
• Lees vanaf jonge leeftijd voor aan je kind
• Beantwoord vragen met een uitleg
• Stel WAAROM- en HOE-vragen om het vermogen om conclusies te trekken te stimuleren
• Herhaal nieuwe woorden zo vaak als je kunt
• Heb vertrouwen in je eigen kunnen

Geletterdheid is zoveel meer dan alleen kunnen lezen en schrijven; het gaat om begrijpen, luisteren, spreken, spellen en woordenschat. Als een kind op een van deze gebieden moeite heeft, levert dat problemen op bij taken rond geletterdheid, zoals spelling. Ken je die wekelijkse dictees nog? Die zijn een nachtmerrie voor kinderen, net als verbale expressie en schrijven.

Helaas krijgen kinderen die hiermee worstelen vaak het stempel 'lui' en 'ongemotiveerd', omdat ze dichtklappen wanneer ze deze vaardigheden moeten gebruiken. Ik werk met middelbare scholieren en zie dit dagelijks gebeuren. Bijvoorbeeld wanneer ik ze vraag een opstel van vijf alinea's te schrijven en ze een onvoldoende krijgen omdat ze het simpelweg niet inleveren. Het is niet zo dat ze het niet WILLEN doen; hun achterstand op het gebied van geletterdheid BELET hen om het te doen!

Deze blog behandelt de belangrijkste onderdelen van geletterdheid, wat ze inhouden en een aantal praktische strategieën om de vaardigheden van je kind te stimuleren.

Begrip – wat is het en waarom is het belangrijk?

Begrip is, heel eenvoudig, het vermogen om te begrijpen wat er wordt gezegd of geschreven. Kinderen die moeite hebben met het begrijpen van informatie, lopen vast bij vrijwel elk schoolvak. Ze nemen de informatie niet goed op, vinden het lastig om problemen op te lossen en kunnen hun ideeën niet effectief of duidelijk verwoorden.

Lees vanaf jonge leeftijd voor aan je kind

Volgens The Literacy Cookbook van Sarah Tantillo horen kinderen uit gezinnen met een hogere sociaaleconomische status meer dan 1.500 woorden per uur meer dan kinderen uit gezinnen met een laag inkomen. Over een periode van vier jaar komt dit neer op een kloof van tweeëndertig miljoen woorden. Daarom is voorlezen vanaf jonge leeftijd ontzettend belangrijk.

Dit is de allerbelangrijkste tip die ik geef aan alle ouders die bij mij komen voor particuliere logopedie. LEES VOOR. BLIJF GEWOON VOORLEZEN. Laat je kind woorden aanwijzen, laat ze de woorden herhalen en stel vragen over wat je leest (bijv. Waar ging het elfje naartoe?). Al deze vragen en woordenschatoefeningen helpen bij het begrijpen van informatie.

Beantwoord vragen met een uitleg

Een andere manier om je kind te helpen met tekst- en taalbegrip, is door ideeën of redenen uit te leggen. Ik weet het, ik weet het... Mijn peuter zit midden in de 'waarom'-fase. Aan het einde van een lange dag wil ik soms gewoon zeggen: 'Omdat ik het zeg.' Maar de logopedist in mij zegt dan dat ik even diep adem moet halen en het moet UITLEGGEN.

Uitleggen is zo belangrijk omdat je er veel meer woorden voor gebruikt dan voor een simpel kort antwoord. En hoe meer je aan je kind uitlegt, hoe meer vragen ze gaan stellen – wat laat zien dat hun taalbegrip groeit!

Stel WAAROM- en HOE-vragen om het vermogen om conclusies te trekken te stimuleren

Een andere manier om aan begrip te werken, is door te oefenen met logisch redeneren en conclusies trekken. Hierbij gaat het om voorspellen, problemen oplossen, verbanden leggen, enzovoort. Stel tijdens het lezen of praten met je kind vragen als: 'Hoe voelde het meisje zich?' of 'Wat denk je dat er is gebeurd?'

Mijn dochter keek bijvoorbeeld naar de film 'Garfield'.

In de film wordt Odie door zijn baasje op de veranda achtergelaten; hij ijsbeert wat heen en weer en gaat dan liggen. Als volwassenen kunnen we concluderen dat Odie heel verdrietig is omdat zijn baasjes hem niet wilden. Zonder aarzelen zei mijn dochter: 'Mama, de puppy is heel verdrietig' en begon ze te huilen. Haar vermogen om op zo'n jonge leeftijd al zoveel empathie te tonen, was prachtig.

Toch was ik ook verrast door haar reactie. Ik vroeg haar waarom Odie zo verdrietig was, en ze zei: 'Zijn mama heeft hem achtergelaten.' Dat vermogen om conclusies te trekken blijkt uit het feit dat ze kon aangeven WAAROM. Het werd in de film niet letterlijk gezegd, maar aan zijn gedrag zag ze dat hij niet gelukkig was.

Zelfs als jouw kind niet zo reageert als het mijne, kun je dit soort momenten toch gebruiken om aan deze belangrijke vaardigheid te werken!

Herhaal nieuwe woorden zo vaak als je kunt

Tot slot kun je aan begrip werken door woorden waar je kind mee in aanraking komt, te herhalen en te versterken. De eerste stap is controleren of je kind de woorden ook echt kan UITSPREKEN. Als ze woorden onduidelijk uitspreken, kunnen ze deze later bij het schrijven of lezen ook moeilijker gebruiken. Het is nooit te vroeg om hier aandacht aan te besteden, want de voorbereidende schrijfvaardigheden beginnen al op de kleuterschool.

Bij mijn eigen kind en bij mijn leerlingen zeg ik een woord en vraag ik hen het te herhalen. Ik doe dit DRIE keer om er zeker van te zijn dat ze het begrijpen. Ik gebruik de woorden zo vaak mogelijk en let erop of het woord elke keer duidelijker wordt uitgesproken.

Houd er rekening mee dat bepaalde spraakklanken zich pas tot een bepaalde leeftijd ontwikkelen. Je kunt veelgebruikte woorden nog steeds drie keer herhalen, zodat je kind het goede voorbeeld hoort en weet wat er verwacht wordt.

Heb vertrouwen in je eigen kunnen

Ik weet dat dit veel informatie is en misschien voel je je wat overweldigd, want dit is pas de eerste vaardigheid op het gebied van geletterdheid die we bespreken. Wees niet ongerust en vertrouw op JEZELF. De kans is groot dat je een deel van deze adviezen al toepast. Zo niet, kies dan ÉÉN tip uit dit artikel en begin daarmee! Het draait erom de informatie op te delen en stap voor stap te werk te gaan.

Mijn advies? Begin met de woordenschat. Lees voor het slapengaan minstens 5 minuten voor aan je kind en vraag wat er op de plaatjes te zien is om te ontdekken hoe het met het begrip gesteld is! Van daaruit kun je beslissen of je het nog wat eenvoudiger moet maken of dat je het voorlezen juist uitdagender kunt maken (bijvoorbeeld door die waarom-vragen te stellen). Binnen de kortste keren zul je die vaardigheden zien opbloeien!

Download gerust Speech Blubs, waar je nog meer leuke activiteiten vindt om de taalontwikkeling te stimuleren.

Wist je dat vroeg beginnen met voorlezen zorgt voor een soepelere overgang naar de basisschool? Het vergroot ook de woordenschat, schrijfvaardigheid en verbale expressie! Lees voor meer informatie ons volgende artikel, dat helemaal over LEZEN gaat.

In de laatste blog van mijn serie over geletterdheid geef ik een definitie van geletterdheid, bespreek ik de overige onderdelen van geletterdheid en geef ik je een aantal eenvoudige, praktische tips waar je direct mee aan de slag kunt om de geletterdheid van je kind te stimuleren.