Wat betekent 'cognitie' en waarom is het belangrijk?

Cognitie omvat de mentale activiteiten die bepalen hoe je kind informatie begrijpt en opneemt die uit de omgeving op hen afkomt. Het draait allemaal om het vergaren van kennis en inzicht door middel van denken, ervaring en de zintuigen. Enkele voorbeelden van deze vaardigheden zijn: onthouden, waarnemen, oordelen, redeneren, leren en evalueren.

Al deze activiteiten spelen een rol in hoe je kind kennis opdoet en hoe het deze informatie organiseert en opslaat voor actief gebruik. De manier waarop je kind plannen maakt en problemen oplost met de prikkels die het binnenkrijgt, bepaalt hoe het over deze informatie en de wereld eromheen denkt.

Cognitie heeft invloed op hogere denkprocessen, zoals de communicatieve ontwikkeling en zelfs de verbeeldingskracht van je kind. Daarom leggen leerkrachten en therapeuten zoveel nadruk op cognitie en zorgen ze ervoor dat je kind deze optimaal en passend bij de leeftijd ontwikkelt.

Stadia van cognitieve ontwikkeling

Misschien wel de beste uitleg van de cognitieve ontwikkeling is afkomstig van de psycholoog Jean Piaget en zijn cognitieve ontwikkelingstheorie. Hoewel hij zijn theorie al jaren geleden ontwikkelde, is de uitleg van Jean Piaget vandaag de dag nog steeds actueel en legt deze de cognitieve ontwikkeling op een heel begrijpelijke manier uit.

Piagets vier stadia van cognitieve ontwikkeling

1. Sensorimotorische fase (0 tot 2 jaar)

In deze fase doet je kind kennis op via zintuiglijke ervaringen en door voorwerpen te manipuleren; hun hele belevingswereld is dus opgebouwd uit basisreflexen, zintuigen en motorische reacties (bewegingen).

In deze fase vindt de meest ingrijpende groei en ontwikkeling plaats, omdat je kind voortdurend nieuwe ontdekkingen doet over hoe de wereld in elkaar zit en wat zijn eigen plek daarin is. Daarnaast leert je kind hoe het fysieke handelingen moet uitvoeren en ontstaan de allereerste vormen van communicatie met de mensen om zich heen.

Wanneer je kind ongeveer 5 maanden oud is, begint het concept van 'objectpermanentie' te ontstaan – het besef dat voorwerpen blijven bestaan, zelfs als je ze niet kunt zien of horen. Dit is belangrijk, want wanneer kinderen leren dat voorwerpen op zichzelf staande dingen zijn, beginnen ze namen en woorden aan voorwerpen te koppelen. En dat is cruciaal voor de communicatieontwikkeling.

Tegen het einde van de sensorimotorische fase ontstaat ook het vroege representatieve denken: je kind wordt in staat om zich een mentale voorstelling van voorwerpen te maken, oftewel dingen symbolisch te verbeelden.

Hier zijn enkele mijlpalen om op te letten:

https://www.youtube.com/watch?v=OnSEFSk5VgQ

2. Pre-operationele fase (2 tot 7 jaar)

De basis voor spraak en taal die in de sensorimotorische fase is gelegd, wordt in deze fase veel verder en fijner uitgebouwd. Communicatie is dan ook een van de belangrijkste kenmerken van de pre-operationele ontwikkelingsfase.

Een andere belangrijke vaardigheid die je kind in deze fase leert, is 'doen-alsof-spelletjes'. Wel denkt je kind nog vrij concreet over de wereld om zich heen en heeft het nog moeite met logica, het aannemen van andermans perspectief en het principe van behoud en consistentie.

Hier zijn enkele mijlpalen om op te letten:

3. Concreet-operationele fase (7 tot 11 jaar)

Je kind wordt steeds handiger in het gebruik van logica, ook al denkt het nog vrij concreet en letterlijk. Het egocentrisme begint in deze fase te verdwijnen en je kind kan zich steeds beter verplaatsen in het perspectief van een ander. Ook begint het na te denken over hoe andere mensen zich voelen qua emoties.

Het is in deze fase dat je kind begint te begrijpen dat diens gedachten uniek zijn en dat niet iedereen noodzakelijkerwijs dezelfde gedachten, gevoelens en meningen deelt.

Hier zijn enkele mijlpalen om op te letten:

4. Formeel-operationele fase (12+ jaar)

In de laatste fase van de cognitieve ontwikkeling nemen het logisch denkvermogen, de deductieve redeneervaardigheden en het vermogen om abstracte ideeën te begrijpen enorm toe. Je kind kan nu: meerdere oplossingen voor problemen bedenken, wetenschappelijker nadenken over de wereld om zich heen en het standpunt van anderen beter begrijpen.

Het vermogen om over abstracte ideeën en situaties na te denken is een belangrijk kenmerk van deze ontwikkelingsfase, en je kind leert nu ook om systematisch te plannen en te redeneren over hypothetische situaties.

Hier zijn enkele mijlpalen om op te letten:

Wil je meer weten over de cognitieve ontwikkeling en de theorie van Piaget? Bekijk dan deze informatieve video:

https://www.youtube.com/watch?v=IhcgYgx7aAA

Welke invloed heeft cognitie op de communicatie?

Communicatie en cognitie gaan hand in hand in de ontwikkeling van je kind. We gebruiken communicatie immers om nieuwe dingen te leren, te praten over onze gedachten en angsten, en in contact te treden met de mensen om ons heen – stuk voor stuk processen die tot stand komen dankzij cognitie. Kortom: sterkere communicatieve vaardigheden zorgen voor sterkere cognitieve vaardigheden, en omgekeerd.

Als we kijken naar de cognitieve vaardigheden die aan het begin van het artikel zijn genoemd, zie je precies hoe cognitie de communicatieve ontwikkeling van je kind beïnvloedt.

Je kunt de cognitieve ontwikkeling van je kind stimuleren

Een fantastische bron om te ontdekken hoe je de cognitieve ontwikkeling van je kind thuis tijdens alledaagse activiteiten kunt ondersteunen, is deze video:

https://www.youtube.com/watch?v=WFv_ektM7sc

Hier zijn daarnaast nog een aantal activiteiten die je samen met je kind kunt doen om zowel de cognitieve ontwikkeling als, in het verlengde daarvan, de communicatieve ontwikkeling te stimuleren:

Naast deze tips kun je onze Speech Blubs-app downloaden en aan de slag gaan met een aantal van onze geweldige, op communicatie gerichte activiteiten. We hebben ervoor gezorgd dat al onze activiteiten zijn ontwikkeld met cognitie in het achterhoofd, zodat je kind het allerbeste uit de leerervaring haalt.