Dlaczego logopeda prosi o badanie wzroku i badanie słuchu

Częstym pytaniem, które pojawia się podczas takiej rozmowy, jest to, czy słuch i wzrok Twojego malucha zostały przebadane. Dzieje się tak, ponieważ słuch, wzrok oraz mowa i język to wzajemnie powiązane mechanizmy, które współpracują ze sobą, aby wspierać rozwój Twojego dziecka i jego umiejętność komunikacji. 

Czym są badania słuchu?

Badania słuchu u dzieci przeprowadza audiolog lub laryngolog, który posiada specjalistyczne przygotowanie i narzędzia diagnostyczne umożliwiające dokładną ocenę budowy oraz funkcjonowania uszu i słuchu Twojego dziecka.

Badania słuchu są niezwykle ważne, aby upewnić się, że uszy Twojego dziecka są zdrowe i że nie ma ono żadnych trudności ze słuchem, które mogłyby zakłócać i negatywnie wpływać na jego rozwój, wyniki w szkole, komunikację oraz bezpieczeństwo. 

Aby optymalnie się rozwijać i uczyć, Twoje dziecko potrzebuje następujących umiejętności słuchowych:

1. Świadomość słuchowa: umiejętność wykrywania dźwięków w otoczeniu i lokalizowania ich źródła, szczególnie w obecności hałasu w tle
2. Dyskryminacja słuchowa (różnicowanie): umiejętność odróżniania dźwięków otoczenia od dźwięków mowy
3. Identyfikacja słuchowa: umiejętność przypisywania znaczenia dźwiękom i mowie, operowania strukturą języka mówionego oraz korygowania własnej wymowy w oparciu o reakcje rozmówcy
4. Rozumienie ze słuchu: umiejętność rozumienia i zapamiętywania tego, co zostało powiedziane, a także odczytywania sensu wypowiedzi, nawet jeśli nie usłyszy się jej w całości.

Twoje dziecko powinno przejść pierwsze badanie słuchu w ciągu kilku tygodni od urodzenia, drugie między 9. miesiącem a 2,5. rokiem życia, a trzecie w wieku 5 lub 6 lat, zanim pójdzie do pierwszej klasy. Dzieci w wieku szkolnym powinny mieć badany słuch co najmniej raz na dwa lata.

Oto kilka sygnałów ostrzegawczych, które mogą świadczyć o problemach ze słuchem u Twojego dziecka:

• Brak reakcji na wołanie po imieniu,
• Głośne mówienie,
• Oglądanie telewizji przy bardzo wysokiej głośności,
• Trudności z określeniem, skąd dobiega dźwięk,
• Brak uwagi i słaba koncentracja,
• Opóźniony rozwój mowy i języka.

Jeśli chcesz zobaczyć, jak wygląda badanie słuchu i czego się spodziewać, obejrzyj ten film!

https://www.youtube.com/watch?v=kEyyqhynq-c

Badania wzroku

Badania wzroku u dzieci przeprowadza optometrysta lub okulista, który posiada specjalistyczne przygotowanie i narzędzia diagnostyczne umożliwiające dokładną ocenę budowy oraz funkcjonowania oczu i widzenia Twojego dziecka.

Badania wzroku są bardzo ważne, aby upewnić się, że oczy Twojego dziecka są zdrowe i że nie ma ono problemów z widzeniem, które mogłyby zakłócać i negatywnie wpływać na jego rozwój, wyniki w szkole, komunikację oraz bezpieczeństwo.

Umiejętności wzrokowe

Aby optymalnie się rozwijać i uczyć, Twoje dziecko potrzebuje następujących umiejętności wzrokowych:

• Ostrość wzroku: umiejętność wyraźnego widzenia otoczenia i innych ludzi 
• Koordynacja obuoczna: umiejętność jednoczesnego korzystania z obojga oczu w precyzyjny i skoordynowany sposób 
• Ruchy gałek ocznych: umiejętność płynnego i kontrolowanego poruszania oczami
• Akomodacja oka: umiejętność napinania i rozluźniania mięśni oka, aby przenosić wzrok na różne odległości (np. widzenie z bliska i z daleka)

Twoje dziecko powinno przejść pierwsze badanie wzroku w wieku 6 miesięcy, drugie w wieku 3 lat, a trzecie w wieku 5 lub 6 lat, zanim pójdzie do pierwszej klasy. Dzieci w wieku szkolnym powinny mieć badany wzrok co najmniej raz na dwa lata. 

Pamiętaj: jeśli Twoje dziecko ma problemy ze wzrokiem, jest bardziej narażone na opóźnienia w rozwoju mowy i języka, a także na gorsze wyniki w szkole, ponieważ nie będzie w stanie wyraźnie widzieć prezentowanych materiałów ani wykonywać powierzonych zadań.

Sygnały ostrzegawcze

Oto kilka sygnałów ostrzegawczych, które mogą wskazywać na problemy ze wzrokiem u Twojego dziecka:

• Częste pocieranie oczu
• Nadmierne mruganie
• Trudności ze śledzeniem wzrokiem
• Trudności z utrzymaniem kontaktu wzrokowego
• Skarżenie się na bóle głowy
• Opóźniony rozwój motoryczny
• Opóźniony rozwój mowy i języka

Jeśli chcesz zobaczyć, jak wygląda badanie wzroku i czego się spodziewać, obejrzyj ten film:

https://www.youtube.com/watch?v=e5KGgbin7O0

Dlaczego nasz logopeda zleca te badania?

Powodem, dla którego logopeda Twojego dziecka prosi o badanie słuchu i wzroku, jest to, że problemy ze słuchem i wzrokiem mogą leżeć u podstaw trudności komunikacyjnych malucha. Często wystarczy zająć się problemem ze wzrokiem lub słuchem, aby kłopoty z mową również ustąpiły. 

Chodzenie na zajęcia, gdy maluch nie słyszy dokładnie, co mówi logopeda, lub nie widzi wyraźnie, co pokazuje, po prostu mija się z celem.

Słyszenie dźwięków i słów pomaga dzieciom mówić i rozumieć mowę – dziecko z niedosłuchem traci do nich dostęp. To z kolei prowadzi do problemów z mówieniem, czytaniem, wynikami w szkole, a nawet umiejętnościami społecznymi. 

Podobnie trudności ze wzrokiem powodują opóźnienia w komunikacji niewerbalnej i rozwoju umiejętności prelingwistycznych, które są niezbędnym krokiem na drodze do swobodnej komunikacji. W dużej mierze porozumiewamy się za pomocą mowy ciała i mimiki, a dzieci z wadami wzroku tracą szansę na opanowanie tych ważnych kamieni milowych. 

Zabawy rozwijające wzrok i słuch

Poniższa tabela przedstawia kamienie milowe w rozwoju wzroku i słuchu, które Twoje dziecko powinno osiągnąć na różnych etapach, a także pomysły, jak możesz wspierać te umiejętności:

Niemowlę w wieku 0–3 miesięcy

Wzrok

Widzi głównie w odcieniach czerni, szarości i bieli

Używaj monochromatycznych zabawek i ilustracji z kontrastowymi wzorami oraz kształtami, aby stymulować wzrok dziecka

Słuch

Reaguje na głośne dźwięki i odpowiada na mowę spojrzeniem

Używaj dzwoneczków i grzechotek, aby przyciągnąć uwagę dziecka i nawiązać z nim kontakt wzrokowy

Niemowlę w wieku 3–6 miesięcy

Wzrok

Zaczyna widzieć kolory, preferując jaskrawe barwy podstawowe

Wprowadzaj nowe przedmioty do pokoju dziecka lub często zmieniaj ich położenie, aby pokazać mu różne perspektywy

Słuch

Zwraca oczy lub głowę w stronę dźwięku

Używaj dzwoneczków i grzechotek w różnych miejscach wokół dziecka, aby zachęcić je do odwracania wzroku lub głowy w stronę źródła dźwięku

Niemowlę w wieku 6–12 miesięcy

Wzrok

Wzrok staje się bardziej precyzyjny; to czas na pierwsze badanie okulistyczne dziecka

Wprowadzaj do pokoju więcej odcieni kolorów, dodając obrazy na ścianach, książeczki i zabawki, na których dziecko może skupić wzrok i dalej doskonalić widzenie

Słuch

Reaguje na słowo „nie”, własne imię, śpiew i muzykę. Odwraca głowę w stronę cichych dźwięków oraz naśladuje mowę i dźwięki wydawane przez innych

Wprowadzaj różne rodzaje dźwięków i melodii głosu, zachęcając malucha do powtarzania i uważnego nasłuchiwania konkretnych odgłosów

Maluch w wieku 1–2 lat

Wzrok

Zaczyna odróżniać od siebie poszczególne kolory

Udekoruj pokój dziecka motywami, które najbardziej przypadły mu do gustu

Słuch

Konsekwentnie reaguje na nowe dźwięki i słowa, słucha prostych bajek lub piosenek

Czytaj książeczki z dzieckiem każdego dnia i zmieniaj głos w zależności od postaci. Śpiewajcie nowe piosenki i zachęcaj malucha do wsłuchiwania się w rymy

Dziecko w wieku 3–4 lat

Wzrok

Zaczyna rozpoznawać, wskazywać i nazywać podstawowe kolory

Rozkładaj w otoczeniu dziecka przedmioty w różnych barwach, aby utrwalać jego umiejętność rozpoznawania kolorów

Słuch

Słucha z pewnej odległości w ciszy i rozumie dłuższe zdania

Bawcie się w gry polegające na wykonywaniu poleceń, np. w „Szymon mówi”. Zachęcaj dziecko do wsłuchiwania się w ciche dźwięki i zgadywania, co to za odgłosy

Dziecko w wieku 5+ lat

Wzrok

W pełni dojrzały wzrok

Stwórz dziecku przestrzeń, która odzwierciedla jego rozwijającą się osobowość, i pozwól mu decydować podczas urządzania pokoju

Słuch

Rozumie złożone zdania i dźwięki, potrafi ze szczegółami opowiadać historie

Wykonuj z dzieckiem bardziej zaawansowane zadania rozwijające mowę, język i słuch

Oprócz tych wskazówek możesz pobrać naszą aplikację Speech Blubs i wypróbować fantastyczne ćwiczenia wspierające komunikację. Zadbaliśmy o to, aby wszystkie nasze aktywności uwzględniały możliwości wzrokowe i słuchowe Twojego dziecka, gwarantując mu najlepsze warunki do nauki.