Jak oduczyć dziecko przeklinania

Nigdy nie zapomnę dnia, kiedy po raz pierwszy usłyszeliśmy, jak nasza córka przeklina. Wracaliśmy właśnie z Bronx Zoo z moją szwagierką i teściową. Nasza córka, Nora, miała wtedy niewiele ponad dwa latka i przez większość drogi była dość cicho. Wyjechaliśmy z zoo w sam raz na popołudniowe godziny szczytu i mój mąż musiał nagle gwałtownie zahamować. Z tylnego siedzenia usłyszeliśmy wtedy cichutki głosik mówiący: „o gówno”. Spojrzeliśmy na siebie i pamiętam, jak zapytałam: „Czy ona naprawdę to powiedziała?”. Zignorowaliśmy to, żeby nie wywołać niepotrzebnej reakcji, ale chwilę później mąż znowu musiał ostro zahamować, a ona powtórzyła dokładnie to samo. Natychmiast zwróciliśmy jej uwagę na to słowo i wyjaśniliśmy, dlaczego nie powinna go używać.

Oboje z mężem bardzo uważamy na to, co mówimy przy dzieciach, zwłaszcza odkąd zaczęły wszystko powtarzać. Zastanawialiśmy się bez przerwy, gdzie i kiedy usłyszała to słowo. Jednym z jej ulubionych filmów są „Pogromcy duchów”. Nie mamy pojęcia dlaczego, ale po prostu GO UWIELBIA. Pod koniec filmu jeden z bohaterów mówi właśnie to brzydkie słowo. Wtedy zrozumieliśmy, skąd je zna. 

Muszę przyznać, że powtórzyła je jeszcze kilka razy, zanim w końcu zrozumiała, że nie powinna go mówić. Byliśmy konsekwentni w swoich reakcjach i zrobiliśmy kilka rzeczy, o których piszę poniżej. Dziś ma 3 lata i sama mówi innym: „to brzydkie słowo, nie mów tak”.

Dlaczego dzieci przeklinają?

Wiem, że to może być prawdziwy szok, gdy po raz pierwszy usłyszysz, jak Twój maluch przeklina. Czasami dzieci robią to po prostu dlatego, że badają język. Nie wiedzą, co dane słowo oznacza, więc czekają na Twoją reakcję i wyjaśnienie, aby się tego dowiedzieć. 

Innym powodem, dla którego dzieci przeklinają, jest Twoja reakcja. Wiemy doskonale, że dzieci chętnie powtarzają zachowania, które wywołują silne emocje. Rysują obrazek, reagujemy entuzjazmem – robią to znowu. Mówimy, żeby czegoś nie robiły – przesuwają granice, by sprawdzić, jak daleko mogą się posunąć. Dokładnie tak samo jest z przeklinaniem. To, jak dziecko się zachowa, zależy w dużej mierze od tego, jak zareagujesz. 

Co zrobić, gdy to się wydarzy?

Jedna z najważniejszych rad, jakich mogę Ci udzielić, brzmi: zachowaj spokój. Małe dzieci często przeklinają, ponieważ eksperymentują z mową. Mogą testować nowe słowo, by zrozumieć jego znaczenie. Czasami brzydkie słowa pojawiają się przypadkowo, gdy maluchy dopiero uczą się wymawiać słowa. Dzieci mogą też próbować wyrazić trudne emocje, takie jak frustracja, albo po prostu powtarzają dane słowo, bo brzmi śmiesznie lub wywołuje poruszenie. Zdarza się również, że po prostu naśladują innych.

Jednym z najskuteczniejszych sposobów na radzenie sobie z przeklinaniem jest całkowite zignorowanie go. W większości przypadków przeklinanie służy zwróceniu na siebie uwagi – jeśli więc nie zareagujesz, dziecko zauważy brak reakcji i przestanie to robić. 

Z reguły maluchy i przedszkolaki nie potrzebują skomplikowanych wyjaśnień dotyczących wulgaryzmów. Są zbyt małe, by pojąć koncepcje stojące za popularnymi brzydkimi słowami. Wystarczy po prostu powiedzieć: „To nie jest ładne słowo”. Proste wyjaśnienie przyniesie lepsze rezultaty u dzieci powyżej czwartego roku życia. 

Jeśli uważasz, że Twoje dziecko może po części rozumieć znaczenie danego słowa, zapytaj je, jak myśli, co ono oznacza. Następnie wyjaśnij ogólnymi słowami, dlaczego nie powinno się go używać. Możesz na przykład powiedzieć: „To inne słowo na kupę i nie jest ładnie go używać”.

Jeśli dziecko nadal przeklina, warto pomyśleć o długofalowych rozwiązaniach. Porozmawiaj ze wszystkimi dorosłymi domownikami i ustalcie, jakie słowa i wyrażenia są u Was akceptowalne. Na przykład w niektórych rodzinach zwroty typu „O mój Boże” są w porządku, a inne już nie. My staramy się oduczyć naszą córkę mówienia „do cholery”, ale w innych domach może to nikomu nie przeszkadzać. 

Wprowadźcie zasady! Gdy w Waszej rodzinie obowiązują jasne reguły dotyczące wulgaryzmów, łatwiej będzie zwrócić dziecku uwagę, kiedy użyje nieodpowiedniego słowa. Możesz na przykład powiedzieć: „Proszę, użyj ładniejszego słowa” albo „U nas tak się nie mówi”. Dzieciom łatwiej to zrozumieć, gdy te same zasady dotyczą zarówno ich, jak i dorosłych. Jeśli chcesz, aby Twoje dzieci nie przeklinały, Ty i pozostali dorośli w domu również musicie tego unikać.

Oto kilka dodatkowych pomysłów, jak zachęcać do kulturalnego języka i ograniczyć przeklinanie w rodzinie:

• Pomyśl o innych słowach, których możesz użyć, jeśli trudno Ci powstrzymać się od przeklinania, oraz o innych sposobach radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Zamiast rzucać mięsem, możesz na przykład powiedzieć: „Czuję ogromną frustrację” albo „Jestem naprawdę zły”. W ten sposób dajesz dziecku przykład lepszego wyrażania emocji.
• Chwal swoje dziecko, gdy zauważysz, że radzi sobie ze złością lub frustracją w dojrzały sposób. Na przykład jeśli maluch powie Ci, że kolega z podwórka przeklinał, żeby mu dokuczyć, pochwal go za to, że po prostu odszedł i sam nie użył brzydkich słów.
• Zwracaj uwagę na to, co Twoje dziecko ogląda, czego słucha i w co gra. Oznacza to kontrolowanie i sprawdzanie ograniczeń wiekowych dla programów telewizyjnych, filmów, innych multimediów oraz muzyki. Dobrym pomysłem jest również ustawienie telewizora, komputera i innych urządzeń w miejscu, gdzie łatwo masz je na oku.