Jak uczyć dzieci emocji

W tym artykule

• Naucz dziecko prostych słów określających emocje
• Stwórz okazje do rozmowy o uczuciach
• Naucz dziecko radzenia sobie z emocjami
• Wzmacniaj pozytywne sposoby wyrażania uczuć
• Szukaj momentów sprzyjających nauce

Będąc już dorosłą osobą, obejrzałam film „W głowie się nie mieści”. Według IMDb Riley to wesoła, kochająca hokej 11-latka ze Środkowego Zachodu, której świat staje na głowie, gdy wraz z rodzicami przeprowadza się do San Francisco. Emocje Riley – pod przewodnictwem Radości – próbują przeprowadzić ją przez to trudne, zmieniające życie wydarzenie. Jednak stres związany z przeprowadzką wysuwa Smutek na pierwszy plan. Kiedy Radość i Smutek przypadkowo trafiają w odległe zakamarki umysłu Riley, jedynymi emocjami pozostałymi w Centrali są Gniew, Strach i Odraza. To wspaniały film, ponieważ uczy, że choć bywają smutne chwile, musimy mieć prawo doświadczać całej gamy emocji, aby rozwijać się i dojrzewać jako ludzie. Warto o tym pamiętać, gdy uczymy nasze dzieci emocji…

Bądźmy szczerzy: nauka emocji bywa niezwykle trudna, ponieważ są one abstrakcyjne – nie da się dotknąć złości, smutku czy radości. Trudno też opisać to, co czujemy, zwłaszcza jeśli brakuje nam umiejętności językowych. Warto zacząć uczyć dzieci o emocjach jak najwcześniej, ponieważ uczucia wpływają na każdą podejmowaną przez nie decyzję. Dzieci, które rozumieją swoje emocje, rzadziej rozładowują je poprzez napady złości, agresję i bunt.

Naucz dziecko prostych słów określających emocje

Na początku przedszkolaki powinny poznać proste słowa, takie jak „wesoły”, „smutny” czy „zły”. W miarę dorastania i rozwoju będą w stanie zrozumieć i używać bardziej złożonych pojęć, takich jak „sfrustrowany”, „zdenerwowany” czy „rozczarowany”. Nie ma potrzeby przytłaczać małych dzieci skomplikowanymi słowami, ponieważ ich nie zapamiętają ani nie użyją poprawnie.

Świetnym sposobem na naukę o uczuciach jest omawianie tego, co mogą czuć różni bohaterowie książek lub bajek. Zatrzymaj się i zapytaj: „Jak myślisz, co on teraz czuje?”. Następnie porozmawiajcie o emocjach postaci i o tym, skąd się wzięły.

Kolejnym świetnym sposobem na naukę słów związanych z emocjami jest kategoria „What a Feeling” w aplikacji Speech Blubs. Twoje dziecko będzie mogło naśladować inne dzieci, rozpoznawać ich mimikę i nazywać ich uczucia. Wypróbuj koniecznie!

Rozmawianie o emocjach innych ludzi uczy dzieci empatii. Maluchy myślą, że świat kręci się wokół nich, dlatego warto pokazać im, że tak nie jest i że inni również mają uczucia. Jeśli Twoje dziecko zrozumie, że dokuczanie komuś sprawia mu przykrość, istnieje mniejsza szansa, że to zrobi.

Stwórz okazje do rozmowy o uczuciach

Pokaż dziecku, jak używać słów opisujących emocje w codziennym słowniku. Bądź wzorem i pokazuj, jak wyrażać emocje, dzieląc się własnymi uczuciami. Powiedz: „Jest mi smutno, że nie chcesz dziś podzielić się zabawkami z siostrą. Założę się, że jej też jest smutno”.

Każdego dnia pytaj dziecko: „Jak się dzisiaj czujesz?”. W przypadku małych dzieci warto użyć prostej planszy z buźkami, jeśli pomoże im to wybrać odpowiednią emocję, a potem wspólnie o niej porozmawiać. Porozmawiajcie o tym, co wpływa na samopoczucie Twojego dziecka.

Możesz również zwracać uwagę na to, kiedy widzisz, że Twoje dziecko czuje się w określony sposób. Możesz na przykład powiedzieć: „Wyglądasz na bardzo szczęśliwego, że idziemy dziś na plac zabaw!”. Pomoże to dzieciom połączyć dane uczucie z odpowiednim słowem.

Naucz dziecko radzenia sobie z emocjami

Dzieci muszą zrozumieć, że to, że czują złość lub gniew, nie oznacza, że mogą kogoś uderzyć. Głównym sposobem, aby to pojęły, jest nauczenie ich lepszych metod radzenia sobie z trudnymi emocjami. Jako dorośli możemy posłuchać muzyki, pójść pobiegać lub porozmawiać z przyjaciółmi. To, co działa na jedną osobę, nie musi działać na inną – i to samo dotyczy dzieci.

Ważne jest, abyśmy odkryli aktywności, które sprawiają naszym dzieciom przyjemność, aby mogły przekierować na nie swoje emocje, gdy przeżywają trudne chwile. Zachęć dziecko do samodzielnej chwili wyciszenia. Zaproponuj, aby poszło do swojego pokoju lub innego cichego miejsca, gdy poczuje złość. Pomoże mu to ochłonąć, zanim złamie zasadę i trafi za karę na karnego jeżyka.

Wzmacniaj pozytywne sposoby wyrażania uczuć

Wzmacniaj dobre zachowanie za pomocą pozytywnych konsekwencji. Chwal dziecko za wyrażanie emocji w sposób akceptowalny społecznie, mówiąc na przykład: „Bardzo mi się podobało, że użyłeś słów, gdy powiedziałeś siostrze, że jesteś na nią zły”.

Jeśli jest to obszar, z którym Twoje dziecko ma duże trudności, pomocne mogą okazać się systemy nagród, takie jak naklejki czy drobne zabawki, które bardzo ułatwiają zachowanie konsekwencji.

Szukaj momentów sprzyjających nauce

Gdy mamy dzieci, całe nasze życie składa się z momentów sprzyjających nauce. Będziesz pracować z dzieckiem nad emocjami przez całe jego dzieciństwo, włączając w to wiek nastoletni. Ważne jest, aby nieustannie prowadzić rozmowy o tym, jak radzić sobie z emocjami w zdrowy sposób.

Kiedy Twoje dziecko popełni błąd – niszcząc coś ze złości lub poddając się ze zniecierpliwienia – potraktuj to jako okazję do nauczenia go, jak postąpić lepiej następnym razem. Szukaj sytuacji sprzyjających nauce (i pamiętaj, że będzie ich mnóstwo), aby pomóc mu znaleźć zdrowe sposoby radzenia sobie z uczuciami.

Wreszcie, kiedy my, dorośli, doświadczamy sytuacji, w których emocje wymykają się spod kontroli, dawajmy dzieciom dobry przykład. Zabierz je na spacer, porozmawiajcie o tym (oczywiście w sposób dostosowany do ich wieku) lub zróbcie sobie taneczną imprezę! Dzieci uczą się przez naśladowanie, a emocje to kolejny obszar, w którym uważnie Cię obserwują!