Jak uczyć dzieci emocji poprzez święta

W tym artykule

• Strach i niepokój w Halloween
• • Zabawy uczące o lęku
• Wdzięczność i docenianie w Święto Dziękczynienia
• • Zabawy uczące wdzięczności
• Współczucie i życzliwość podczas grudniowych świąt
• • Zabawy uczące empatii i współczucia

Przy każdym święcie zaczniemy od nazwania słów opisujących dane emocje, rozpoznania, jak odczuwamy je w ciele i jak wyglądają one u innych osób. Możesz używać tych konkretnych określeń, rozmawiając ze swoim dzieckiem. Umiejętność spojrzenia z perspektywy drugiej osoby i rozpoznania jej stanu emocjonalnego to fundament empatii.

Strach i niepokój w Halloween

Halloween to czas straszydeł i upiorów, co sprawia, że łatwo zacząć rozmowę o lęku, zdenerwowaniu czy niepokoju.

Po pierwsze, zauważamy sygnały płynące z naszego ciała, gdy nie czujemy się do końca bezpiecznie. Nasze serce może bić szybciej, a oddech przyspieszać. Możemy czuć drżenie rąk albo „motyle” w brzuchu. A jak to wygląda na zewnątrz?

Osoby wystraszone lub zmartwione często marszczą brwi, zaciskają mocno usta i opuszczają kąciki warg. Mogą patrzeć w dół lub mieć łzy w oczach.

Dzieci miewają mnóstwo lęków. Niektóre są w pełni uzasadnione, inne – przynajmniej dla dorosłych – wydają się mniej zrozumiałe. Ogólnie rzecz biorąc, chcemy pocieszyć malucha, ale potem przejść dalej, nie skupiając się nadmiernie na obawie. Potwierdzenie perspektywy dziecka słowami: „wielu dzieciaków się tego boi” albo „ja też się kiedyś tego bałem/bałam” bardzo pomaga w nauce emocji.

Zabawy uczące o lęku

1. Aby pomóc dziecku przezwyciężyć obawy, możesz wspólnie z nim stworzyć „plan odwagi”. Może to być wybór lampki nocnej, obserwowanie psów w parku z bezpiecznego wnętrza samochodu czy zabawa w wizytę u lekarza za pomocą zabawkowego zestawu medycznego w domu.
2. Możesz także wybrać pluszaka, który boi się niektórych z tych samych rzeczy co Twoje dziecko, a także takich, których maluch się nie boi lub które już przezwyciężył. Daje to dziecku szansę na wspieranie zmartwionego „przyjaciela” w trudnych sytuacjach i wejście w rolę tego odważnego.
3. Potwory i upiorne przebrania królują w Halloween. Przygotuj gazetkę z kostiumami (odrzucając nieodpowiednie stroje dla dorosłych). Poproś dziecko, aby wycięło różne propozycje, posegregowało je i przykleiło na osobnych kartkach. Możecie stworzyć kategorie: ładne stroje, stroje bohaterów, straszne stroje itp. Kiedy maluch zobaczy wcześniej, co można spotkać w sklepie, łatwiej odnajdzie się na miejscu: „O, spójrz! Tam wiszą te straszne kostiumy. Ja też ich nie lubię. Chodźmy poszukać stoiska z księżniczkami”. Pomoże mu to również zrozumieć, że straszny kostium to po prostu wybór.

Wdzięczność i docenianie w Święto Dziękczynienia

Pomiędzy halloweenowym nadmiarem słodyczy a grudniowym zalewem prezentów, tradycyjne przesłanie wdzięczności i doceniania jest szczególnie cenne.

Jak to jest czuć wdzięczność? To uczucie radości, miłości i bliskości. Zwykle widać je w postaci uśmiechu i ciepłego spojrzenia.

Zabawy uczące wdzięczności

1. Uczenie dobrych manier to jasna i prosta lekcja nawet dla najmłodszych. „Proszę” i „dziękuję” to widoczne oznaki wdzięczności. Podobnie jak pisanie podziękowań za prezenty urodzinowe czy świąteczne. Jednak projekt Raising Grateful Children Project prowadzony na University of North Carolina w Chapel Hill zachęca nas do pójścia o krok dalej. Pomóż dziecku zauważyć, za co jest wdzięczne (prezent lub gest), a potem pomyśleć, dlaczego to otrzymało. Jak się z tym czujemy i jak w zamian możemy wyrazić naszą wdzięczność?
2. Możemy pomóc dzieciom zrozumieć mniej namacalne dary, prosząc członków rodziny o wymienienie jednej rzeczy, która sprawiła im radość danego dnia. Rodzic może pomóc nadać kontekst lub ująć odpowiedź w ramy wdzięczności, jeśli maluch sam jeszcze tego nie potrafi. „Cieszysz się, że poszliście dziś pobawić się na dworze? Ja też jestem wdzięczna/wdzięczny za ten słoneczny dzień”. „Fajnie, że odwiedziłeś Karolinę? Wygląda na to, że doceniasz zaproszenie od przyjaciółki”.
3. Oprócz zwykłego „kocham cię”, zacznij mówić dziecku, co w nim lubisz lub które z jego dzisiejszych zachowań zwróciły Twoją uwagę: „Bardzo mi się podobało, jak pomogłeś tacie przygotować świąteczną kolację”. Możesz też spróbować: „Lubię, kiedy w samochodzie opowiadasz mi o swoim dniu w przedszkolu”. Zróbcie krok dalej, pisząc liściki z podziękowaniami „bez okazji” do rzadziej widywanych krewnych, na przykład: „Babciu, uwielbiam, kiedy czytasz mi moją ulubioną bajkę trzy razy z rzędu”.

Współczucie i życzliwość podczas grudniowych świąt

Święta, takie jak Boże Narodzenie, obfitują w motywy empatii i współczucia, nawet jeśli czasami gubią się one pod stertą papieru do pakowania i postacią Świętego Mikołaja!

Współczucie i dobroć dają nam poczucie bliskości, bycia pomocnym i kochanym. Zazwyczaj widać je w wyrozumiałym, ciepłym spojrzeniu, przyjaznym wyrazie twarzy, szeroko otwartych oczach i rozluźnionych ustach.

Empatia to umiejętność spojrzenia na świat oczami kogoś innego i zrozumienia jego uczuć. Możemy pomóc dzieciom rozpoznawać emocje innych, wskazując je w książkach, bajkach lub w codziennym życiu: „Ten chłopiec wygląda na smutnego. Myślę, że te słowa go zraniły”. „Ona wygląda na bardzo zadowoloną z siebie. Pewnie jest dumna ze swojego obrazka”. Pamiętaj, empatia to dostrzeganie najróżniejszych emocji!

Zabawy uczące empatii i współczucia

1. Możesz pomóc dziecku przygotować „listy marzeń” dla każdego członka rodziny, aby poćwiczyć przyjmowanie cudzej perspektywy. To może być nie lada wyzwanie! Tata raczej nie marzy o nowym zestawie klocków – być może wolałby nowy rower. Listy marzeń to nie listy zakupów, więc pozwólcie ponieść się wyobraźni! Dzieci mogą wykorzystać te pomysły do ozdobienia kartki dla każdego i pokazania, jak dobrze znają swoich bliskich!
2. Jeśli szukasz bardziej konkretnych działań uczących współczucia, możecie wesprzeć organizację przygotowującą paczki dla potrzebujących rodzin. Pójście do sklepu i wybieranie zabawek dla kogoś innego bywa dla małego dziecka trudnym doświadczeniem, ale na dłuższą metę jest bezcenne. (Wskazówka: podczas tych zakupów postaraj się nie kupować żadnych zabawek dla swojej pociechy, aby uwaga skupiła się w pełni na pomaganiu innym). To jeszcze za wcześnie? Kupcie żywność w puszkach na zbiórkę charytatywną i pozwól maluchowi osobiście przekazać dary!
3. „Tajemnicze dobre uczynki” to kolejny świetny sposób na pielęgnowanie świątecznego ducha dzielenia się. Wymyślcie wspólnie z dzieckiem drobne gesty, które może zrobić bez oczekiwania na pochwałę. Może to być posprzątanie po kimś bałaganu, przytrzymanie drzwi, pomoc w niesieniu zakupów czy powiedzenie komplementu. Zachęcam dzieci do mówienia miłych rzeczy o innych także wtedy, gdy ich nie ma w pobliżu – na przykład mówiąc koledze z klasy: „Olek strzelił dzisiaj wspaniałego gola!”.

Są to zaawansowane umiejętności, które będą rozwijać się z czasem, ale nawet najmłodsi mogą zacząć już teraz! Wzbogacanie słownictwa opisującego uczucia, nauka rozumienia punktu widzenia innych i nasz własny dobry przykład to najlepszy sposób, by wychować życzliwych, empatycznych dorosłych.