Jak uczyć dzieci wiedzy o zdrowiu

W tym artykule

• Co obejmuje wiedza o zdrowiu?
• Podstawowe sposoby na poszerzenie wiedzy rodziców na tematy zdrowotne
• • Zapytaj lekarzy i specjalistów o informacje dotyczące zdrowia Twojego dziecka. 
  • Znajdowanie wiarygodnych źródeł z trafnymi informacjami
• Nauka przez zabawę – ćwiczenia budujące wiedzę o zdrowiu dla dzieci
• • 1. Zachęć je do wspólnego gotowania
  • 2. Zaproponuj dziecku kolorowanki i karty pracy związane z ludzkim ciałem
  • 3. Ucz dziecko bezpieczeństwa na bieżąco, gdy pojawia się ku temu okazja
  • 4. Wykorzystaj zabawy w udawanie (np. w lekarza i pielęgniarkę), aby oswoić wizyty w przychodni czy szpitalu.
  • 5. Zaplanuj domowe spa, aby porozmawiać o dbaniu o siebie, emocjach i radzeniu sobie ze stresem.
  • 6. Ucz o higienie rąk, zarazkach i sposobach ich rozprzestrzeniania się.
  • 7. Wykorzystaj drobne urazy (skaleczenia, otarcia, zwichnięcia), aby porozmawiać o bólu.
  • 8. Pozwól dziecku rozmawiać z bliskimi, którzy zmagają się z chorobami
  • 9. Użyj metody „wytłumacz mi to swoimi słowami” (teach-back)
• Podsumowanie

Wielu rodziców nie zdaje sobie sprawy, że umiejętność czytania, pisania i liczenia odgrywa ogromną rolę w edukacji zdrowotnej dziecka. Te umiejętności są fundamentem czegoś, co nazywamy wiedzą o zdrowiu (ang. health literacy). 

Instytucja Centers for Disease Control and Prevention (CDC) definiuje kompetencje zdrowotne jako zdolność do wyszukiwania, czytania, liczenia, rozumienia i wykorzystywania różnych informacji w celu podejmowania świadomych decyzji dotyczących własnego zdrowia.

Co to właściwie oznacza w praktyce? Przykłady wykorzystania wiedzy o zdrowiu spotykasz na co dzień.

Co obejmuje wiedza o zdrowiu?

Ostatni przykład może wydawać się rodzicom szczególnie onieśmielający – zwłaszcza jeśli sami nie czują się pewnie w tematach medycznych. Aby odpowiednio uczyć dzieci o zdrowiu, warto najpierw samemu wyposażyć się w odpowiednie narzędzia.

Podstawowe sposoby na poszerzenie wiedzy rodziców na tematy zdrowotne

Zapytaj lekarzy i specjalistów o informacje dotyczące zdrowia Twojego dziecka. 

Na przykład, jeśli u Twojego dziecka nasilają się objawy alergii, poproś o ulotki lub materiały informacyjne na temat profilaktyki, przyczyn i leków. 

Znajdowanie wiarygodnych źródeł z trafnymi informacjami

Poniżej znajduje się lista rzetelnych źródeł internetowych. Zauważysz, że wiele z nich kończy się na „.gov” lub „.org”, co zazwyczaj wskazuje na zaufaną organizację zajmującą się ochroną zdrowia.

Wszelkie informacje zdrowotne (zarówno nowe, jak i wcześniej zdobyte i zweryfikowane), które zamierzasz przekazać dziecku, powinny opierać się na zasadzie 3P: prosto, przejrzyście, przystępnie.

Ta zasada pomoże Ci mówić do dziecka krótkimi zdaniami, bez medycznego żargonu i skomplikowanych pojęć. Możesz też sięgnąć po proste, dobrze znane obrazki i inne pomoce wizualne, które ułatwią maluchowi zrozumienie podstawowych pojęć.

Jak już wspomnieliśmy, rodzice powinni zdobywać tę wiedzę nie tylko dla siebie, ale przede wszystkim po to, by skuteczniej edukować swoje dzieci. Następnym krokiem jest włączenie dziecka w ten proces.

https://www.instagram.com/p/B19EVcpF2KW

Nauka przez zabawę – ćwiczenia budujące wiedzę o zdrowiu dla dzieci

1. Zachęć je do wspólnego gotowania

To nie tylko nauczy je, jak przygotowywać zdrowe posiłki, ale da im też szansę dowiedzieć się, jak poszczególne składniki dostarczają naszemu ciału i umysłowi niezbędnych składników odżywczych.

Dzieci w każdym wieku mogą w czymś pomóc. Młodsze mogą układać listę zakupów, przynosić składniki, mieszać produkty, łuskać groszek lub rozpakowywać zakupy. Starszaki poradzą sobie z krojeniem warzyw, gotowaniem wody czy pilnowaniem potraw w piekarniku. Zadania zawsze możesz dostosować do umiejętności i chęci dziecka.

2. Zaproponuj dziecku kolorowanki i karty pracy związane z ludzkim ciałem

W internecie znajdziesz mnóstwo bezpłatnych materiałów do druku dotyczących stawów, mięśni, narządów i całych układów w ciele człowieka.

Możecie na przykład pokolorować płuca i oskrzela, które doprowadzają do nich powietrze. Porozmawiajcie o tym, gdzie znajdują się płuca i jaką pełnią funkcję. Świetnym pomysłem jest też odrysowanie sylwetki dziecka na dużym kartonie i dorysowywanie lub podpisywanie najważniejszych narządów, takich jak serce, płuca, mózg czy jelita.

3. Ucz dziecko bezpieczeństwa na bieżąco, gdy pojawia się ku temu okazja

Wiąże się to bezpośrednio ze zdrowiem fizycznym oraz z bezpiecznym poznawaniem otaczającego świata.

Lato to doskonały moment, aby regularnie przypominać zasady bezpieczeństwa nad wodą czy podczas skakania na trampolinie. Jesienią warto porozmawiać o noszeniu kasku i ochraniaczy podczas jazdy na rowerze. Zimowe wieczory mogą być z kolei świetną okazją do omówienia zasad ostrożności przy świecach i kominku.

4. Wykorzystaj zabawy w udawanie (np. w lekarza i pielęgniarkę), aby oswoić wizyty w przychodni czy szpitalu.

Jeśli Twoje dziecko lubi przebierać się za lekarza, pokaż mu, jak mierzy się temperaturę, bada tętno czy robi „zastrzyki” – dzięki temu maluch dowie się, co czeka go w gabinecie. Podobne odgrywanie ról może wspaniale przygotować dziecko (szczególnie przewlekle chore) na pobyt w szpitalu.

5. Zaplanuj domowe spa, aby porozmawiać o dbaniu o siebie, emocjach i radzeniu sobie ze stresem.

Możesz zamienić to w relaksujący dzień z jogą, wyciszającą muzyką, maseczkami i miękkimi szlafrokami – a przy okazji stworzyć przestrzeń do rozmowy o radzeniu sobie ze stresem i trudnymi emocjami. Zachęć dziecko do opowiadania o swoich uczuciach i przedstaw mu metodę „Jak pracuje Twój silnik?”, która opisuje stany pobudzenia: obroty za niskie (zmęczenie, ospałość), obroty za wysokie (niepokój, złość, frustracja) oraz obroty w sam raz. Pomoże to dziecku zrozumieć, jakie czynności pomagają wrócić do równowagi, gdy obroty są za wysokie lub za niskie.

6. Ucz o higienie rąk, zarazkach i sposobach ich rozprzestrzeniania się.

Posyp dłonie dziecka brokatem lub ubrudź je ziemią. Niech najpierw spróbuje wyczyścić ręce samym płynem do dezynfekcji. Następnie poproś, aby umyło ręce wodą z mydłem przez co najmniej 20 sekund, dokładnie je namydlając i pocierając. Dziecko szybko zauważy, że płyn do dezynfekcji nie usunął całego brokatu. Wyjaśnij mu, że podobnie jest z zarazkami: żel antybakteryjny nie załatwia wszystkiego i powinien być stosowany tylko wtedy, gdy nie mamy dostępu do wody i mydła.

7. Wykorzystaj drobne urazy (skaleczenia, otarcia, zwichnięcia), aby porozmawiać o bólu.

Zachęcaj dziecko do nazywania i opisywania bólu oraz do poznawania bezpiecznych sposobów radzenia sobie z nim. Możesz też nauczyć je podstaw pierwszej pomocy: przemywania rany, nakładania maści antybakteryjnej i przyklejania plastra, a także wytłumaczyć, kiedy pomagają ciepłe, a kiedy zimne okłady. Lód najlepiej sprawdza się przy opuchliźnie, a ciepło przy bólach mięśniowych. Pamiętaj, że żadnego z okładów nie powinno się trzymać dłużej niż 15 minut.

8. Pozwól dziecku rozmawiać z bliskimi, którzy zmagają się z chorobami

Warto wcześniej porozmawiać z dorosłym i upewnić się, że nie ma nic przeciwko rozmowie o swojej chorobie.

Taka okazja może pojawić się naturalnie na spotkaniu rodzinnym, ale możesz też nawiązać do tego po fakcie: „Zauważyłeś, że babcia chodziła dziś o kulach? Niedawno miała operację biodra. Porozmawiajmy o tym, co to znaczy”. To świetna lekcja empatii, szacunku i otwartości na innych.

9. Użyj metody „wytłumacz mi to swoimi słowami” (teach-back)

Ta technika jest powszechnie stosowana przez terapeutów, aby sprawdzić, czy pacjent dobrze zrozumiał przekazane zalecenia. Świetnie sprawdza się również w przypadku dzieci powyżej 5. roku życia, które sprawnie porozumiewają się werbalnie.

Gdy wytłumaczysz maluchowi coś nowego, poproś, aby opowiedział Ci o tym własnymi słowami. Zachęć go do pokazywania części ciała czy używania gestów. Dzięki temu łatwo ocenisz, jak radzi sobie ze zrozumieniem nowych pojęć i co warto mu jeszcze raz wyjaśnić.

Podsumowanie

Uczenie dzieci wiedzy o zdrowiu może początkowo wydawać się trudnym wyzwaniem, ale wiele z tych prostych, angażujących zabaw sprawi, że pójdzie Wam to gładko. Przy odrobinie czasu i przygotowania bez trudu wprowadzisz edukację zdrowotną do Waszej codzienności. Te wczesne doświadczenia zaowocują w przyszłości i pomogą Twojemu dziecku świadomie dbać o własne zdrowie przez całe życie.