Język rodzicielski – coś więcej niż tylko „pieszczenie się”

W tym artykule

• Czym właściwie jest język rodzicielski? 
• Badania naukowe nad językiem rodzicielskim
• Czy można nauczyć się języka rodzicielskiego dzięki wskazówkom specjalisty?
• Doświadczenia logopedy z perspektywy mamy       

Jako logopeda zawsze czułam dyskomfort, gdy słyszałam rodziców mówiących do maluchów w taki zniekształcony sposób. Pomijając kwestię irytacji, to po prostu nie służy wczesnemu rozwojowi mowy.

Liczne badania wykazały, że mówienie do dziecka określonym tonem i wysokością głosu jest bardzo zdrowe, ale celowe zmienianie artykulacji (np. zastępowanie głoski /r/ przez /ł/ albo seplenienie) nie jest korzystne i uczy dziecko nieprawidłowych wzorców wymowy.

Kiedy studiowałam, ten „właściwy” sposób mówienia do dzieci określano terminem motherese (język matczyny). Żyjemy jednak w czasach, w których w taki sposób zwraca się do malucha wielu różnych opiekunów, dlatego pojęcie to zmieniono na „parentese”, czyli język rodzicielski.  

Czym właściwie jest język rodzicielski? 

Język rodzicielski (ang. parentese) polega na zwracaniu się do niemowlęcia wolniejszym tempem i wyższym tonem głosu, ale przy użyciu prawdziwych słów oraz poprawnej gramatyki. Wielu rodziców, dziadków, starsze rodzeństwo, ciocie, wujkowie i opiekunki intuicyjnie używają takiego języka, czując podświadomie, że pomaga on dziecku nawiązać kontakt społeczny i reagować – nawet jeśli na początku jest to tylko głużenie czy gaworzenie (1).

Język rodzicielski wyróżnia się trzema kluczowymi cechami:

Stymulowanie obszarów mózgu odpowiedzialnych za język społeczny ma kluczowe znaczenie, gdy dziecko uczy się mowy. Ta część mózgu aktywuje się w pełni, kiedy robisz pauzę i dajesz maluszkowi odpowiednią ilość czasu na odpowiedź. Niemowlęta są wręcz zaprogramowane do uczestniczenia w rozmowie i wyraźnie wolą, gdy rodzice zwracają się do nich w języku rodzicielskim. 

Badania naukowe nad językiem rodzicielskim

Źródło wideo: CNN

Na powyższym filmie widać małego Paula siedzącego na kolanach mamy w specjalnym pomieszczeniu badawczym. Z jednej strony Paul słyszy kobietę mówiącą przez osiem sekund językiem rodzicielskim.

Z drugiej strony słyszy kobietę mówiącą przez osiem sekund normalnym, dorosłym głosem. Gdy maluch słucha obu kobiet, widać wyraźnie, że woli tę, która używa języka rodzicielskiego.

Pokazuje to, stale odwracając główkę w stronę kobiety mówiącej językiem rodzicielskim. Słychać nawet, jak głuży, gdy kobieta kończy do niego mówić. 

W laboratorium Patricii Kuhl przeprowadzono badania wykazujące, że gdy niemowlęta słuchają mowy, „aktywuje się nie tylko kora słuchowa w ich mózgu, ale także obszary motoryczne odpowiedzialne w przyszłości za mówienie” – podkreśla badaczka, dowodząc, że maluch już wtedy przygotowuje się do odpowiedzi.

Patricia Kuhl, współdyrektorka Institute for Learning & Brain Sciences na University of Washington

Czy można nauczyć się języka rodzicielskiego dzięki wskazówkom specjalisty?

Tak! Przy odrobinie wskazówek każdy może nauczyć się w ten sposób rozmawiać ze swoim dzieckiem. Opublikowane badanie wykazało, że dzieci rodziców, którzy przeszli taki instruktaż, gaworzyły częściej i w wieku 14 miesięcy znały więcej słów niż maluchy rodziców niestosujących języka rodzicielskiego.

Co więcej, jak zauważa Kuhl, dzieci odpowiednio przeszkolonych rodziców miały zasób słownictwa wynoszący średnio 100 słów w porównaniu z 60 słowami w grupie kontrolnej. To niemal dwukrotnie szybsze tempo przyswajania nowych słów!

Badanie dowiodło również, że niemowlęta potrzebują zaangażowania społecznego, by uczyć się języka. Z jakiegoś powodu język rodzicielski sprawia, że maluch ma ogromną ochotę w to wejść.

Badanie wciąż trwa – dzieci, które brały w nim udział jako niemowlęta, mają już trzy lata, a maluchy z grupy wspieranej instruktażem wciąż znacznie wyprzedzają swoich rówieśników, których rodzice nie przeszli takiego treningu. 

https://www.youtube.com/watch?v=7wqR28gPiwo&feature=emb_logo

Wskazówki dla rodziców wspierają wczesne umiejętności językowe

Doświadczenia logopedy z perspektywy mamy       

Jako logopeda jestem szczególnie wyczulona na rozwój moich dzieci, zwłaszcza w obszarze mowy i języka.

Moja trzyletnia córka i siedmiomiesięczny syn rozwijają się w sposób typowy. Używałam i nadal używam języka rodzicielskiego wobec obojga.

Przed narodzinami naszych dzieci mój mąż i reszta rodziny nie znali pojęcia języka rodzicielskiego. Gdy pokazałam im, na czym to polega, i poprosiłam, by nie „pieścili się” z Norą i Nicholasem, wszyscy zaczęli mówić dokładnie tak samo jak ja. 

Kiedy ktoś nie mówi do mojego synka w języku rodzicielskim, widać wyraźną różnicę w jego reakcji.

Gdy słyszy język rodzicielski, odwraca głowę, uśmiecha się, śmieje, a nawet wyciąga rączki do tej osoby. Chętnie wchodzi też w naprzemienną interakcję społeczną – głuży lub piszczy z radości, kiedy się do niego w ten sposób mówi.

Kiedy płacze, a my mówimy do niego zwykłym tonem, nie przestaje płakać. Jeśli jednak uspokajamy go za pomocą języka rodzicielskiego, wycisza się o wiele szybciej i zaczyna się uśmiechać. Moja córka reagowała dokładnie tak samo, gdy była niemowlęciem. 

Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak skutecznie rozmawiać w języku rodzicielskim, zachęcam Cię: skonsultuj się z logopedą, który pokaże Ci, jak robić to prawidłowo.

Korzyści dla Twojego dziecka są ogromne, a to naprawdę szybki i prosty sposób na stymulowanie rozwoju mowy w domu.

Zachęcam Cię również do pobrania aplikacji Speech Blubs 2. Mamy w niej mnóstwo aktywności i materiałów, które możesz wykorzystać ze swoim dzieckiem, aby wspierać jego rozwój społeczny, zdolności poznawcze oraz rozwój mowy i języka!