Ubytek słuchu a opóźniony rozwój mowy

W tym artykule

• Opóźnienie a zaburzenie
• 4 główne sposoby, w jakie ubytek słuchu wpływa na dzieci
• • 1. Opóźnienie w rozwoju języka ekspresywnego i receptywnego (mowy i języka)
  • 2. Deficyt językowy powoduje trudności w nauce, które skutkują słabszymi wynikami w szkole.
  • 3. Trudności w komunikacji mogą prowadzić do izolacji społecznej i niskiej samooceny
  • 4. Może wpływać na wybór zawodu
• Konkretne skutki dla rozwoju
• • Słownictwo
  • Budowa zdań
  • Mówienie
  • Wyniki w nauce
• Co możesz zrobić

Dobry słuch prowadzi do prawidłowego rozwoju mowy i języka, komunikacji oraz nauki. Dzieci, u których zdiagnozowano ubytek słuchu – niezależnie od jego stopnia – mogą mieć trudności we wspomnianych obszarach, a także problemy z nauką i przetwarzaniem słuchowym.

Im wcześniej w życiu dziecka pojawi się ubytek słuchu, tym poważniejsze są jego skutki. Jeśli ubytek słuchu wystąpi w wieku 5 lat, dziecko miało już kontakt z dużą ilością języka i nauczyło się poprawnie wymawiać głoski, by mówić płynnie i wyraźnie. Jeśli natomiast niemowlę rodzi się z ubytkiem słuchu, nigdy nie ma okazji usłyszeć, jak zbudowany jest język. Z drugiej strony, jeśli dziecko zostanie zdiagnozowane wcześnie i jak najszybciej otrzyma pomoc, wpływ na jego rozwój społeczny, komunikację i naukę będzie mniejszy.

Opóźnienie a zaburzenie

Gdy u dziecka zdiagnozowano opóźnienie rozwojowe, oznacza to po prostu, że opanuje ono brakujące obecnie umiejętności, choć może to następować wolniej niż u rówieśników. Jeśli natomiast u dziecka zdiagnozowano zaburzenie, oznacza to, że jego mowa, rozwój lub funkcje poznawcze rozwijają się inaczej niż u innych dzieci i nie przebiegają według „typowego” schematu.

4 główne sposoby, w jakie ubytek słuchu wpływa na dzieci

1. Opóźnienie w rozwoju języka ekspresywnego i receptywnego (mowy i języka)

Język ekspresywny to umiejętność mówienia w sposób wyraźny, skuteczny i zwięzły. Ten obszar języka obejmuje również pisanie.

Język receptywny to umiejętność rozumienia informacji. Obejmuje rozumienie słów i ich znaczenia w różnych kontekstach.

2. Deficyt językowy powoduje trudności w nauce, które skutkują słabszymi wynikami w szkole.

Gdy dziecko nie słyszy wyraźnie dźwięków ani mowy, nie zrozumie, co się dzieje, bez względu na otoczenie. Jeśli nauczyciel prowadzi lekcję przed klasą, a dziecko nie słyszy, czego uczy, ominą je cenne treści i zacznie zostawać w tyle w rozumieniu i przyswajaniu wiedzy. Może to także prowadzić do frustracji i poczucia porażki.

3. Trudności w komunikacji mogą prowadzić do izolacji społecznej i niskiej samooceny

Dzieci porozumiewają się tak samo jak dorośli – prowadząc rozmowę, w której obie strony na zmianę mówią i słuchają. Jeśli dziecko nie potrafi właściwie odpowiedzieć na pytania lub komentarze innego dziecka, rówieśnik może mieć mniejszą ochotę na kontakt z dzieckiem z ubytkiem słuchu. Z czasem zacznie to wpływać na pewność siebie dziecka z ubytkiem słuchu. Będzie unikać rozmów, co jeszcze bardziej pogłębi trudności w komunikacji społecznej.

4. Może wpływać na wybór zawodu

Nie zawsze, ale czasami dzieci nie otrzymują odpowiedniej rehabilitacji słuchu. Wpływa to na ich funkcjonowanie w klasie i może mieć wpływ na wybór zawodu po ukończeniu szkoły. Dzięki odpowiedniemu wzmocnieniu słuchu mogą wykonywać DOWOLNY zawód, jaki tylko wybiorą!

Konkretne skutki dla rozwoju

Słownictwo

• Słownictwo rozwija się wolno u dzieci, u których zdiagnozowano zaburzenie słuchu.
• Konkretne słowa, takie jak pies, kot, mama, niebieski, są łatwiejsze do nauczenia niż słowa abstrakcyjne, takie jak przed, niż, po, odkąd. Ponadto dzieci z ubytkiem słuchu mogą mieć trudności z rozumieniem i używaniem krótkich słów, takich jak w, z czy na.
• Różnica w zasobie słownictwa między dziećmi słyszącymi a niesłyszącymi rośnie z wiekiem. Dzieci z ubytkiem słuchu nie nadrabiają jej w późniejszym życiu. Dlatego badania przesiewowe słuchu u noworodków są tak ważne!
• Trudne są słowa wieloznaczne. Na przykład słowo zamek może oznaczać budowlę, w której mieszkał król, albo zapięcie w kurtce.

Budowa zdań

• Dzieci z ubytkiem słuchu tworzą krótsze i bardziej urywane zdania niż dzieci słyszące.
• Złożone zdania, takie jak „Piłka, którą rzucił Janek, przeleciała przez boisko i wylądowała w krzakach”, są trudne do przeczytania, zrozumienia i napisania. Wyzwaniem są także zdania w stronie biernej (np. „Babeczka została zjedzona przez Zosię”).
• Dzieciom z ubytkiem słuchu trudno wychwycić końcówki wyrazów, takie jak -y czy -ła. Prowadzi to do niezrozumienia i błędnego używania liczby mnogiej, czasów oraz braku zgodności podmiotu z orzeczeniem.

Mówienie

• Ciche głoski, takie jak „f”, „s”, „k”, „t” i „sz”, są trudne do usłyszenia dla dzieci z ubytkiem słuchu. Prowadzi to do błędnej wymowy słów. Ich mowa może być również trudna do zrozumienia.
• Dzieci, które słabo słyszą, nie potrafią ocenić głośności własnego głosu. Przez to mówią albo za cicho, albo za głośno. Mogą też mieć wyższy głos, a nawet mamrotać, ponieważ nie słyszą, jak brzmią.

Wyniki w nauce

• Obszary takie jak czytanie i matematyka sprawiają trudność dzieciom z ubytkiem słuchu.
• Dzieci z lekkim lub umiarkowanym ubytkiem słuchu osiągają średnio wyniki o jedną do czterech klas niższe niż rówieśnicy, chyba że zostaną wprowadzone odpowiednie dostosowania i działania wspierające.
• Dzieci ze znacznym lub głębokim ubytkiem słuchu nie osiągają poziomu wyższego niż 3. lub 4. klasa, chyba że otrzymają odpowiednie wsparcie edukacyjne.
• Poziom osiągnięć jest bezpośrednio związany z zaangażowaniem rodziców oraz z ilością, jakością i momentem rozpoczęcia terapii.

Co możesz zrobić

Badania wykazały, że dzieci, u których ubytek słuchu zdiagnozowano wcześnie, są w stanie uczyć się i rozwijać język (mówiony lub migowy) na poziomie rówieśników. Jeśli w Twojej rodzinie wykryto ubytek słuchu, wczesna interwencja powinna rozpocząć się natychmiast. Audiolog – specjalista, którego rola w diagnozie i doborze terapii jest kluczowa – oceni słuch i zaproponuje najodpowiedniejszy plan postępowania audiologicznego dla Twojego dziecka i rodziny. Logopeda również pomoże Ci ustalić, jak najlepiej komunikować się z dzieckiem!

Pobierz Speech Blubs, aby poznać więcej sposobów, które możesz wykorzystać w pracy z dzieckiem!

Źródło: ASHA - Audiological Information Sheets, 2015.