Więcej wskazówek dotyczących czytania i pisania, które pomogą Twojemu dziecku osiągnąć sukces w nauce

Niedawne badanie przeprowadzone w Kanadzie wykazało:

...że 40% dorosłych ma trudności z przeczytaniem gazety, wypełnieniem formularza podania o pracę lub zrozumieniem umowy najmu; 49% ma problem z obliczeniem napiwku, zaplanowaniem budżetu, wyliczeniem podatku czy zrozumieniem oprocentowania kart kredytowych

Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego Kolumbii Brytyjskiej (BC Ministry of Advanced Education)

Niesamowite, prawda? Czy wiesz, że wczesne rozwijanie umiejętności czytania i pisania może zapobiec dalszemu gwałtownemu wzrostowi tych statystyk? Potrzebujemy odpowiednich umiejętności czytania i pisania, aby sprawnie funkcjonować i być produktywnymi członkami społeczeństwa, więc praca nad tymi elementami we wczesnym wieku pomoże nie tylko nam jako jednostkom, ale całemu społeczeństwu!

Świadomość fonologiczna

Czym to w ogóle jest? Zaczynamy uczyć tej umiejętności w przedszkolu i zerówce. To zdolność dziecka do rozumienia, że każde słowo składa się z kilku różnych dźwięków. Świadomość fonologiczna jest ważna z trzech powodów:

1. Jeśli dziecko ma trudności w tym obszarze, będzie miało problemy z czytaniem i pisaniem.
2. Świadomość fonologiczna uczy dzieci rozpoznawać, rozumieć i przekształcać słowa, z którymi spotykają się na co dzień.
3. Umożliwia doskonałe rozpoznawanie słów (zdolność dziecka do zrozumienia, że słowo „pies” to „pies”).

Według Begintoread.com nauka świadomości fonologicznej jest najbardziej efektywna, gdy:

• Uczniowie uczą się manipulować fonemami za pomocą liter alfabetu.
• Nauka skupia się na jednym lub dwóch, a nie na wielu rodzajach manipulacji fonemami.
• Nauka świadomości fonologicznej odbywa się w zerówce lub pierwszej klasie (czasami wcześniej).

Sposoby na rozwijanie świadomości fonologicznej

Skoro już wiemy, czym jest świadomość fonologiczna, musimy dowiedzieć się, jak nad nią pracować.

1. Poproś dziecko o wyodrębnienie konkretnego dźwięku. Na przykład: „Powiedz mi, jaki jest pierwszy dźwięk w słowie ryba?”.
2. „Powiedz mi, jaki dźwięk powtarza się w słowach: kot, koc i koło”. Dziecko powinno potrafić wskazać dźwięk /k/.
3. Możesz poprosić dziecko o kategoryzowanie słów. Na przykład: „Powiedz mi, które słowo tu nie pasuje: dom, dym, las”.
4. Dzielenie słów na części to kolejny sposób na ćwiczenie świadomości fonologicznej. Możesz poprosić dziecko, aby powiedziało, jakie głoski słyszy w słowie „kot”.

UWIELBIAM ten obrazek przedstawiający etapy rozwoju świadomości fonologicznej – tak bardzo, że zalaminowałam go i powiesiłam w moim gabinecie, gdzie prowadzę logopedię, aby moi uczniowie mogli go widzieć (tak, pracuję nad tymi umiejętnościami nawet na poziomie szkoły średniej). Zacznij od kroku 1 i przechodź na wyższy poziom dopiero wtedy, gdy Twoje dziecko konsekwentnie radzi sobie z aktualnym!

Nauka fonetyki i czytania metodą głoskową

Gdy dziecko opanuje już świadomość fonologiczną, będzie gotowe do właściwej nauki czytania. Nauczyciel Twojego dziecka najprawdopodobniej zacznie pracować nad tymi umiejętnościami w pierwszej klasie, ale niektóre programy mogą zacząć się wcześniej. Tę naukę można zdefiniować jako poznawanie relacji między dźwiękami a literami. Umiejętność ta musi zostać rozwinięta, aby zapobiec trudnościom w czytaniu i pisaniu na poziomie szkoły podstawowej.

Możesz zauważyć, jak ta umiejętność zaczyna się rozwijać, jeśli co wieczór czytasz dziecku te same bajki. Z czasem zacznie ono wskazywać konkretne słowa i wymawiać je na głos – nazywa się to rozumieniem tekstu drukowanego. Oznacza to, że dziecko rozumie, iż określonym słowom odpowiadają określone dźwięki (np. /b/ w słowie Batman to ten sam dźwięk co /b/ w słowie Balon).

Według data-works.ed nauka czytania metodą fonetyczną pomaga dzieciom dekodować (rozumieć) słowa poprzez rozpoznawanie dźwięków przypisanych literom i układom liter.

• Taka nauka zwiększa płynność czytania, pomagając dzieciom czytać dokładniej i z większą swobodą.
• Nauka fonetyki pomaga w czytaniu ze zrozumieniem. Kiedy słowo jest wymawiane poprawnie, poprawia się jego zrozumienie.
• Nauka fonetyki pomaga dzieciom wzbogacać codzienne słownictwo. Jeśli dzieci czują się pewnie z poprawnością wypowiadanych słów, będą ich częściej używać.

Ostatni element nauki czytania – płynność

Dotarliśmy do naszego ostatniego komponentu – płynności. Czym jest płynność? To zdolność dziecka do szybkiego, dokładnego czytania z odpowiednią ekspresją. Ta umiejętność jest ważna, ponieważ tworzy pomost między zrozumieniem a rozpoznawaniem słów.

Dzieci, które nie rozwinęły odpowiedniej płynności, czytają powoli, z dużym wysiłkiem i bardzo urywanym głosem.

Osoby czytające płynnie wiedzą już, co oznaczają dźwięki i jak łączą się w całość, co oznacza, że mogą skupić się bardziej na tym, o czym tak naprawdę jest tekst, zamiast głowić się nad każdą pojedynczą głoską. To właśnie w tym momencie dzieci zaczynają odstawać od rówieśników w szkole. Nauczyciel pyta: „Co to wszystko znaczy?”, a dziecko, które przed chwilą czytało niepłynnie, nie ma pojęcia, ponieważ wciąż jeszcze przetwarza, czym było każde ze słów.

Wszystkie dzieci przechodzą przez okres niepłynności…

Bez paniki! Kiedy dzieci uczą się dźwięków i zasad czytania, będą czytać powoli, z namysłem i w sposób urywany. To zupełnie naturalne podczas nauki. Problem pojawia się wtedy, gdy trudności utrzymują się pod koniec szkoły podstawowej i później. Mam w szkole średniej uczniów, których płynność czytania jest na poziomie pierwszej klasy. To oznacza, że brzmią dokładnie tak jak pierwszoklasista, który dopiero zaczyna przygodę z czytaniem.

Co mogę zrobić, aby poprawić płynność czytania?

Istnieją dwa główne sposoby na pracę nad płynnością w domu: czytanie ze wsparciem i czytanie samodzielne. Czytanie ze wsparciem polega na tym, że siadasz z dzieckiem, a ono czyta Ci na głos. Jeśli jakieś słowo zostanie przeczytane niepłynnie, poproś o jego powtórzenie. Jeśli dziecko nie potrafi odczytać lub rozszyfrować słowa, nie podpowiadaj od razu! Poproś, aby podzieliło słowo na poszczególne głoski i złożyło je w całość. Jeśli nadal sobie nie radzi, wtedy możesz pomóc.

Czytanie samodzielne to dokładnie to, na co wskazuje nazwa – Twoje dziecko czyta samo. Może czytać po cichu lub na głos. Nie musi to być podręcznik ze szkoły – może to być czasopismo, a nawet artykuł ze strony internetowej. Aby upewnić się, że dziecko czyta płynnie i wszystko rozumie samodzielnie, warto zapytać je o przeczytany tekst, gdy skończy. Wystarczy proste: „Hej, widzę, że czytasz o samochodach sportowych. Dowiedziałeś się czegoś ciekawego?”. Miejmy nadzieję, że chętnie opowie o jakiejś ciekawostce i nawet nie zorientuje się, że właśnie ćwiczy umiejętność czytania!

Cóż – to by było na tyle! Wszystkie kluczowe elementy nauki czytania i pisania oraz przydatne strategie do pracy w domu znajdziesz w naszej serii wpisów: Jak wspierać wczesną naukę czytania i pisania oraz 5 strategii pomagających dziecku w nauce czytania!

Jak zawsze, pobierz aplikację Speech Blubs, aby wspierać rozwój mowy swojego dziecka.