Wiek 1–2 lata: początek okresu poniemowlęcego

Rozwój malucha to czas, kiedy to urocze głużenie i gaworzenie z pierwszych miesięcy życia zamienia się w prawdziwe słowa i pierwsze próby komunikacji. Jeśli masz wątpliwości, sprawdź tę niesamowitą statystykę:

„...od 18. do 24. miesiąca życia... ma miejsce największy rozwój systemu fonologicznego... a słownictwo czynne dziecka powiększa się co najmniej trzykrotnie”

(Bauman-Waengler, 2000, s. 107)

Zasób słów potraja się! Zazwyczaj do ukończenia drugiego roku życia maluch powinien wypowiadać pojedyncze słowa, a nawet łączyć je w proste zdania! Przeczytaj nasze pozostałe wpisy o typowym rozwoju mowy, aby dowiedzieć się więcej o normach oraz o tym, co może wskazywać na objawy opóźnienia rozwoju mowy i języka.

Dźwięki

Tuż po narodzinach niemowlęta komunikują się wyłącznie za pomocą płaczu. Rozwój mowy rozpoczyna się, gdy zauważysz urocze głużenie, a następnie pojawianie się pojedynczych dźwięków. Do ukończenia drugiego roku życia dziecko powinno opanować następujące głoski:

1. /m/
2. /n/
3. /h/
4. /p/
5. /g/
6. /d/
7. /t/
8. /s/

Nie oznacza to, że te głoski będą zawsze używane poprawnie lub precyzyjnie wymawiane. Niektóre z nich dzieci opanowują dopiero w wieku 3–4 lat. Maluch powinien jednak podejmować próby ich naśladowania. Dodatkowo zacznie łączyć je z samogłoskami, tworząc słowa takie jak „daj”, „tam” czy „nie”.

Gdy do spółgłosek dołączą samogłoski, Twoje dziecko zacznie tworzyć proste zdania, np. „tata da”. Nie martw się, jeśli gramatyka na początku nie będzie idealna! Na to przyjdzie czas później.

Na tym etapie możesz rozumieć jedynie 26–50% tego, co mówi Twoje dziecko. Ten odsetek będzie jeszcze mniejszy u osób obcych, na przykład u kogoś spotkanego w sklepie. Kiedy maluch skończy 2 lata, zrozumiałość jego mowy znacznie wzrośnie i będzie się poprawiać wraz z wiekiem.

Twoje dziecko nadal będzie wkładać różne przedmioty do buzi. Dzieje się tak, ponieważ zaczynają wyrzynać się kolejne zęby mleczne. Mogą one powodować większy ból niż przednie ząbki, ponieważ są większe. Zwracaj szczególną uwagę na ryzyko zadławienia i podawaj dziecku gryzaki, aby złagodzić ból i dyskomfort.

Na koniec pamiętaj: nie martw się, jeśli Twoje dziecko zacznie tworzyć śmieszne słówka, które rozumie tylko ono samo! To zupełnie normalny etap rozwoju, a takie twory nazywa się „protosłowami”. W ten sposób maluch bawi się dźwiękami i przygotowuje do tworzenia prawidłowych wyrazów! Zjawisko to zacznie zanikać około 2.–3. roku życia.

Rozwój motoryczny

Kolejnym fascynującym aspektem na tym etapie jest sprawność ruchowa dziecka i opanowywanie kolejnych umiejętności motorycznych. W tym wieku rozwój malucha obejmuje zazwyczaj następujące kamienie milowe:

• 0–11 miesięcy = stawia pierwsze kroki
• 1 rok i 1 miesiąc = właściwie używa przedmiotów codziennego użytku
• 1 rok i 2 miesiące = podnosi małe przedmioty kciukiem i palcem wskazującym
• 1 rok i 3 miesiące = buduje wieżę z 3–4 klocków
• 1 rok i 4 miesiące = bazgrze kreski na papierze
• 1 rok i 5 miesięcy = chodzi i biega bez pomocy
• 1 rok i 6 miesięcy = wchodzi po schodach
• 1 rok i 7 miesięcy = próbuje łapać piłkę (niezdarnie)
• 1 rok i 8 miesięcy = rysuje koliste bazgroły
• 1 rok i 9 miesięcy = skacze, odrywając obie stopy od podłogi
• 1 rok i 10 miesięcy = wspina się, kuca, kopie piłkę
• 1 rok i 11 miesięcy = częściowo zakłada buty
• 2 lata = przewraca w książeczce po 2–3 strony naraz (McLaughlin, 1998)

Rutynowe wizyty u pediatry pomogą Ci upewnić się, czy Twoje dziecko rozwija się zgodnie z tymi kamieniami milowymi. Mój lekarz zawsze powtarza, że jeśli dzieci czegoś jeszcze nie robią, prawdopodobnie zauważymy to w kolejnym miesiącu – i za każdym razem ma rację.

Dzieci rozwijają się we własnym tempie, dlatego warto szczerze rozmawiać z lekarzem, ale nie denerwuj się, jeśli Twój maluch nie wykonuje od razu każdej z tych czynności!

Rozumienie mowy

Co dzieci naprawdę rozumieją w tym wieku? Około drugiego roku życia możesz zauważyć, że maluch potrafi wykonywać więcej poleceń, rozumie proste pytania wymagające odpowiedzi „tak” lub „nie” (np. „jesteś głodny?”), rozróżnia przedmioty według wielkości (np. duży i mały) oraz potrafi poprosić o znane mu jedzenie z nazwy.

W tym wieku warto również zacząć uczyć dziecko prostych części ciała i prosić o ich wskazywanie. Przed ukończeniem 2. roku życia maluch powinien rozumieć i nazywać takie części ciała jak ręka, noga, głowa, oczy i nos. Świetnym sposobem na taką naukę jest wspólne śpiewanie piosenki „Głowa, ramiona, kolana, pięty” lub zabawa Panem Bulwą (Mr. Potato Head), aby wskazywać poszczególne elementy.

Ten okres w życiu Twojego dziecka jest niezwykle ważny i pełen radości! Zauważysz ogromny skok rozwojowy do momentu ukończenia przez nie 2 lat. Pamiętaj, aby nadal czytać swojemu dziecku i pobrać Speech Blubs, by wspólnie ćwiczyć dźwięki mowy, słowa i części ciała!