Zaburzenia przetwarzania sensorycznego – jak pomóc przy przeciążeniu sensorycznym?

W tym artykule

• Czym są zaburzenia przetwarzania sensorycznego?
• Objawy zaburzeń przetwarzania sensorycznego
• Terapia integracji sensorycznej

Czym są zaburzenia przetwarzania sensorycznego?

Przetwarzanie sensoryczne zachodzi wtedy, gdy układ nerwowy odbiera sygnały ze zmysłów i na nie reaguje. U dziecka z SPD te komunikaty docierają, ale mogą się pomieszać, powodując przesadną reakcję lub zupełny jej brak.

Objawy zaburzeń przetwarzania sensorycznego (SPD) mogą obejmować nieskoordynowane ruchy, ból wywołany określonymi dźwiękami, skrajną wrażliwość na dotyk lub trudności w nawiązywaniu relacji z innymi.

Warto pamiętać, że objawy mogą być zmienne i pojawiać się w różnych momentach lub nie występować wcale. Reakcje mogą być również silniejsze w zależności od tego, jaki dzień ma za sobą dziecko.

Zmysły, na które wpływają zaburzenia przetwarzania sensorycznego, to: wzrok, słuch, dotyk, węch, smak, równowaga i orientacja w przestrzeni, czucie mięśni i stawów (propriocepcja) oraz sygnały wewnętrzne, takie jak głód czy pragnienie.

brainbalance.com

Chociaż problemy sensoryczne często współwystępują z autyzmem, nie zawsze tak jest.

Objawy zaburzeń przetwarzania sensorycznego

• Niechęć do mycia zębów.
• Wrażliwość na głośne dźwięki.
• Niechęć do jasnego światła.
• Niechęć do czesania, mycia lub obcinania włosów.
• Potrzeba wąchania ludzi i przedmiotów.
• Silny dyskomfort wywoływany przez niektóre zapachy.
• Niechęć do metek w ubraniach.
• Niechęć do noszenia ubrań.
• Chęć noszenia w kółko tych samych ubrań.
• Upodobanie do mocnego ściskania i nacisku.
• Okresowa niechęć do bycia dotykanym.
• Unikanie brudzenia rąk.
• Słabo rozwinięta motoryka mała.
• Słabo rozwinięta motoryka duża.
• Łatwe przestymulowanie i napady złości (meltdowny).
• Pojawiający się lęk i niepokój.
• Przesadna reakcja na drobne zadrapania i skaleczenia.
• Kurczowe trzymanie się zaufanych dorosłych.
• Chodzenie na palcach.
• Wybiórczość pokarmowa.
• Niezdarność i potykanie się o przedmioty.
• Trudności z utrzymaniem równowagi.
• Potrzeba szybkiego kręcenia się wokół własnej osi.
• Słaba świadomość własnego ciała.

Terapia integracji sensorycznej

Pierwszą rzeczą, którą warto zrobić, jest pełna diagnoza u terapeuty integracji sensorycznej i rozpoczęcie terapii. Terapeuta dobierze odpowiednie ćwiczenia w ramach terapii integracji sensorycznej, aby pomóc wyciszyć trudności sensoryczne Twojego dziecka.

Kluczowym elementem terapii integracji sensorycznej jest stopniowe wprowadzanie nowych bodźców. Terapeuta zauważy, kiedy dziecko czuje się przytłoczone, i odpowiednio zmodyfikuje przebieg zajęć. Podpowie Ci także ćwiczenia i strategie do wykorzystania w domu. Pamiętaj: jak w każdej terapii, im częściej dziecko ćwiczy i ma kontakt z wyzwaniami, tym lepsze będą rezultaty.

Zabawy i strategie sensoryczne do wykorzystania w domu (zainspirowane przez Brain Balance Centers):

• Lampy z lawą sprawdzają się świetnie u dzieci wrażliwych na światło. Pozwalają rodzicom regulować jasność w pokoju według potrzeb.
• Słuchawki wyciszające pomagają odciąć głośne dźwięki, takie jak syreny wozów strażackich, grzmoty czy głośna muzyka. Można też włączać dziecku uspokajające dźwięki fal, śpiewu ptaków czy natury. UWAGA – NIE stosuj ich u dzieci ze spektrum autyzmu. Kiedy takie dzieci przyzwyczają się do słuchawek, BARDZO TRUDNO będzie je potem zdjąć.
• Zamień próbowanie nowych potraw w zabawę. Dostępne są nawet gry związane z jedzeniem, które świetnie nadają się do oswajania dziecka z nowymi konsystencjami.
• Skakanie i ćwiczenia równowagi wspomagają układ przedsionkowy. Trampoliny domowe lub ogrodowe, huśtawki, jeździki, bujaki oraz huśtawki wagowe są tutaj bardzo pomocne.
• Aromaterapia często przynosi dobre rezultaty przy nadwrażliwości węchowej. Starszemu dziecku można dać małą buteleczkę olejku eterycznego, na przykład miętowego, aby zamaskować zapachy, które są dla niego nieprzyjemne.
• Swobodna zabawa błotem, ciastoliną, piaskiem, wodą czy bańkami mydlanymi wspiera rozwój zmysłu dotyku. Świetnym i rozwijającym wyzwaniem jest też wspólne zagniatanie ciasta na chleb.
• Głęboki docisk i kołdry obciążeniowe rewelacyjnie pomagają dzieciom mającym trudności z dotykiem. Niektóre dzieci lubią lekki dotyk i lekki nacisk, podczas gdy innym ulgę przynoszą obcisłe ubrania.

Niezależnie od tego, jakiego przedmiotu czy strategii używasz, kluczowa jest konsekwencja: daj danej metodzie co najmniej 2 tygodnie, zanim przejdziesz do kolejnej. Twój terapeuta przeprowadzi Cię przez cały ten proces i podpowie konkretne rozwiązania, które najlepiej wesprą Twoje dziecko.

Oprócz tych wskazówek możesz pobrać naszą aplikację Speech Blubs i wypróbować fantastyczne ćwiczenia wspierające rozwój komunikacji.