Zostań w domu i rozwijaj mowę u dziecka

Jako logopeda nieustannie powtarzam, że „terapia to codzienne zadanie w domu, prowadzone przez rodzica”… dlatego obecna sytuacja daje świetną okazję, by spróbować czegoś nowego i zrobić coś dobrego, gdy jesteście w domu.

Zupełnie jak przy nauce nowego języka, nauka komunikacji wymaga mnóstwa ćwiczeń i wielu powtórzeń. To bywa trudne i nudne, zwłaszcza dla maluchów, które uwielbiają zabawę! Zerknij na poniższą listę i sprawdź, czy możecie zacząć już dziś – bawiąc się przy tym doskonale!

Żadna z poniższych zabaw i aktywności nie wymaga niczego wymyślnego ani drogiego – wystarczą rzeczy, które masz już pod ręką!

5 zabaw w domu dla malucha wspierających rozwój mowy

1. Oglądanie rodzinnych zdjęć

Zdjęcia to wspaniały pretekst do rozmowy, a każdy z nas ma ich mnóstwo – w albumach, na komputerze czy w telefonie. Przeglądajcie zdjęcia razem z dzieckiem. Modelowanie prostego języka pomaga maluchowi wzbogacać słownictwo i budować zdania.

Wskazuj elementy na zdjęciu i zrób pauzę, dając dziecku chwilę na wypowiedzenie słowa lub zdania. Jeśli nic nie mówi, wymodeluj słownictwo lub całe zdanie. Poniżej znajdziesz przykłady podzielone według poziomów trudności.

Zabawa dla malucha: poziom łatwy

Modeluj pojedyncze słowa i dwuwyrazowe wyrażenia, nazywając rzeczy na zdjęciach, np.: mama, dziadek, pies, samolot, żółty kwiatek, czapka taty, Staś biegnie, Kasia pływa, urodziny Ani.

Zabawa dla malucha: poziom średni

Modeluj krótkie zdania opisujące to, co dzieje się na zdjęciach, np.: pluskanie w morzu, tata je pizzę, dzidziuś rzuca łyżką, dziadek śpi na kanapie, Kasia jedzie na niebieskim rowerku.

Zabawa dla malucha: poziom zaawansowany

Zadawaj pytania o to, co dzieje się na zdjęciach, np.: Kto biegnie? Gdzie jest dzidziuś? Co robi tata? Jak czuje się babcia? Dlaczego Benio płacze? Kiedy zdmuchujemy świeczki na torcie?

2. Opowiadanie historii

Stwarzanie okazji do opowiadania historii to fantastyczny sposób na wspieranie rozwoju mowy. Dzięki bajkom i opowieściom dzieci mają kontakt ze znacznie bogatszym słownictwem niż podczas zwykłej codziennej rozmowy. Poniżej znajdziesz przykłady podzielone według poziomów trudności.

Zabawa dla malucha: poziom łatwy

Czytajcie dobrze znane opowiadania. Pomijaj kluczowe słowa w tekście lub rób pauzę i sprawdź, czy dziecko je dopowie, np.: Mama rzuciła piłkę do…, Dzieci pluskały się w…, Pora na… Jeśli maluch nie potrafi uzupełnić luki, wskaż obrazek jako podpowiedź, a potem dokończ zdanie za niego.

Zabawa dla malucha: poziom średni

Narysuj na małych karteczkach różne przedmioty, np. kwiatek, auto, koronę, krowę, różdżkę, książkę, pociąg itp., i wrzuć je do pojemnika. Twórzcie z dzieckiem opowiadane historie, losując obrazki, które uzupełnią fabułę o kluczowe szczegóły. Powstaną z tego zabawne i zwariowane opowieści, za każdym razem inne – nawet przy tych samych obrazkach, np.: Chłopiec poszedł do sklepu kupić… krowę!… Krowa uwielbiała jeść… kiełbaski!… Chłopiec zabrał krowę do… pociągu… i pojechali na… księżyc! Ze starszymi dziećmi możesz przygotować osobne pojemniki na przedmioty, postacie i miejsca.

Zabawa dla malucha: poziom zaawansowany

Stwórzcie z dzieckiem mapę myśli do opowiadania. Wymyślajcie słowa opisujące: „co”, „gdzie”, „kto”, „dlaczego”, „kiedy”, i zapisujcie je lub rysujcie na kartce. Możecie na zmianę korzystać z mapy myśli, aby opowiadać historię na głos. Członkowie rodziny mogą odgrywać scenki w trakcie opowiadania, możecie też nagrać samą opowieść lub nagrać występ telefonem i obejrzeć go wspólnie jak film.

Więcej gier i zabaw wspierających tworzenie narracji oraz zadawanie i odpowiadanie na pytania znajdziesz w aplikacji Speech Blubs.

3. Tworzenie stworków

Niezależnie od tego, czy je rysujecie, czy budujecie z materiałów plastycznych i opakowań do recyklingu, wymyślanie nowych, niesamowitych stworzeń to świetny sposób na odkrywanie nowego i nietypowego słownictwa. Razem zaprojektujcie nowego stworka – narysujcie go lub zbudujcie. Rozmawiając o nim, możecie nazywać części ciała i opisywać jego wygląd, sposób poruszania się oraz zachowanie za pomocą pojęć, przymiotników i czasowników. To wspaniała okazja do twórczego bałaganu i otwierania się na komunikację. Zobacz poniżej przykłady słownictwa do modelowania z podziałem na poziomy trudności.

Zabawa dla malucha: poziom łatwy

• Przykłady rzeczowników – głowa, oczy, stopy, ogon, nos, włosy, skrzydła;
• Przykłady pojęć – duży, mały, czerwony, niebieski, zielony itp.;
• Przykłady przymiotników – twardy, miękki, długi, krótki, szybki, wolny;
• Przykłady czasowników – biegać, chodzić, latać, spać, jeść, pić.

Zabawa dla malucha: poziom średni

• Przykłady rzeczowników – szyja, pazur, grzywa, pióra, futro, łuski;
• Przykłady pojęć – matowy, mokry, suchy, jasny, ciemny;
• Przykłady przymiotników – futrzasty, puszysty, ostry, lepki, gorący, zimny, śmierdzący, wyboisty;
• Przykłady czasowników – czołgać się, wspinać się, ślizgać się, skakać, gryźć, lizać, wąchać, chować się.

Zabawa dla malucha: poziom zaawansowany

• Przykłady rzeczowników – kły, szpony, róg, nozdrze, łapy, wąsy;
• Przykłady pojęć – cicho, głośno, tył, przód, lewo, prawo;
• Przykłady przymiotników – z błoną pławną, dziki, jadowity, oswojony, trujący;
• Przykłady czasowników – skradać się, polować, ryć, szczerzyć kły, zapadać w sen zimowy, nurkować, drapać, warczeć.

4. Co jest w torbie?

Weź torbę i wrzuć do niej kilka losowych przedmiotów znalezionych w domu. Na zmianę wyciągajcie po jednym przedmiocie tak, aby druga osoba go nie widziała. Wykorzystajcie poniższe sposoby zabawy, by stworzyć wesołe i bogate językowo gry.

Gra pierwsza

Osoba trzymająca przedmiot opisuje go (np. jak wygląda, jaki jest w dotyku i do czego służy), a pozostali gracze zgadują, co to jest. Kto zgadnie pierwszy, wygrywa i losuje kolejny przedmiot.

Gra druga

Pozostali gracze zadają pytania osobie trzymającej przedmiot, aby dowiedzieć się: Jak wygląda? Jakiego jest koloru? Do jakiej kategorii należy? itp. Kto zgadnie pierwszy, wygrywa i losuje kolejny przedmiot.

Gra trzecia

Pozostali gracze zadają osobie trzymającej przedmiot wyłącznie pytania, na które można odpowiedzieć „tak” lub „nie”, np.: Czy to jest twarde? Czy można to zjeść? Czy to jest spiczaste? Czy znajdziemy to w łazience?

• Przykłady łatwych przedmiotów – jabłko, autko, but, telefon, kubek;
• Przykłady średnich przedmiotów – rękawiczka, szczotka do włosów, pilot do telewizora, talerz, ziemniak;
• Przykłady trudnych przedmiotów – puszka fasoli, klucz francuski, taśma klejąca, linijka, guzik;
• Więcej gier i zabaw, takich jak „Zgadnij, jakie to zwierzę” czy „Zgadnij dźwięk”, znajdziesz w aplikacji Speech Blubs.

5. Gry z przesłoną

Gry z przesłoną, w których używa się przedmiotów lub kartki i czegoś do rysowania, wspaniale uczą dawania instrukcji i używania języka opisowego. Przesłonę między graczami przy stole lub na podłodze zrobisz w prosty sposób – wystarczy podparta książka, pudełko po płatkach itp. Po jednej stronie przesłony gracz układa przedmioty lub tworzy rysunek. Następnie musi opisać swój układ i poinstruować partnera, jak odwzorować go po drugiej stronie. Zobacz poniżej przykłady podzielone według poziomów trudności.

Zabawa dla malucha: poziom łatwy: Budowanie wież

Pierwszy gracz buduje wieżę z klocków (np. Lego). Następnie opisuje partnerowi, jak zbudować taką samą wieżę, np.: „najpierw niebieski klocek na dole, potem czerwony na środku, a na samej górze zielony”. Partner wykonuje polecenia. Po zakończeniu zdejmijcie przesłonę i porównajcie wieże.

Zabawa dla malucha: poziom średni: Układanie zwierzątek

Wcześniej narysujcie na dwóch kartkach papieru taki sam, prosty plan gospodarstwa, np. pole, stodołę, staw i dom. Pierwszy gracz układa lub rysuje zwierzątka w różnych miejscach gospodarstwa, a potem opisuje partnerowi, gdzie się znajdują, np.: krowa jest na polu, koń jest w stawie, a kura stoi obok domu. Partner układa swoje zwierzątka za przesłoną według wskazówek. Na koniec zdejmijcie przesłonę i sprawdźcie, czy plany są identyczne.

Zabawa dla malucha: poziom zaawansowany: Rysowanie kosmity

Pierwszy gracz rysuje kolorowego kosmitę tak, aby partner go nie widział. Następnie musi opisać stworka jak najdokładniej, podczas gdy partner rysuje go według instrukcji, np.: narysuj duże koło jako głowę, na środku są troje oczu, cztery długie nogi i jedna ręka na czubku głowy. Po zakończeniu zabierzcie przesłonę i porównajcie rysunki.