Çocuklara Kitap Okumak: "Milyon Kelimelik Uçurum"

Çocuklara kitap okumanın faydaları oldukça iyi bilinir, ancak onlara kitap okumanın önemi şu istatistikle çok daha iyi anlaşılabilir:

Ebeveynleri kendilerine günde beş kitap okuyan küçük çocuklar, ebeveynleri hiç kitap okumayan çocuklara kıyasla anaokuluna yaklaşık 1,4 milyon daha fazla kelime duymuş olarak başlarlar.

Ohio State Üniversitesi Crane Erken Çocukluk Araştırmaları Merkezi

Küçük çocukların alıcı ve ifade edici dil becerilerindeki farklılıklar, bu milyon kelimelik uçurumu kolayca açıklamaktadır. Bu durum ayrıca çocukların okuma güçlüklerine ve kısıtlı kelime kullanımına da zemin hazırlar. 

Peki ya çocuğunuz günde beş kitap okumak istemiyorsa? Araştırma ayrıca şunu belirtiyor: "Günde sadece bir kitap okunan çocuklar bile, bir ebeveyn veya bakımverenle düzenli olarak kitap okumayan çocuklara göre 5 yaşına kadar yaklaşık 290.000 daha fazla kelime duyacaktır." Bu da günde yalnızca bir kitap okumanın bile çocuğunuzun eğitim yolculuğunda devasa bir fark yarattığı anlamına gelir. 

Çocukların anaokuluna başlamadan önce ne kadar çok kelimeyle karşılaşırlarsa, okuma ve yazma becerilerindeki başarı oranının o kadar yüksek olması son derece doğaldır. Bu durum, kelimeler hakkında önceden bilgi sahibi olduklarında ve onlarla ilk kez karşılaşmadıklarında gerçekleşir. Çocuklarınızı kavramlarla ne kadar çok tanıştırır ve bunları açıklarsanız, kavramları anlamaları ve uzun süreli hafızalarına yerleştirmeleri o kadar kolaylaşır. 

Peki, Tam Olarak Kaç Kelime? 

Journal of Developmental and Behavioral Pediatrics dergisinde yayımlanan yakın tarihli bir araştırmaya göre, çocukların 5 yaşına gelene kadar duyacakları kelime sayıları şu şekildedir: 

• Kendisine hiç kitap okunmayanlar: 4.662 kelime
• Haftada 1-2 kez okunanlar: 63.570 kelime 
• Haftada 3-5 kez okunanlar: 169.520 kelime 
• Her gün okunanlar: 296.660 kelime
• Günde beş kitap okunanlar: 1.483.300 kelime

"Hiç kitap okunmayan" ile "günde 5 kitap okunan" arasındaki kelime sayısı farkı gerçekten hayret verici. İtiraf etmeliyim ki, çocukların günde sadece beş kitapla bu denli yoğun bir kelime maruziyeti elde ettiğini ben de fark etmemiştim. Elbette küçük yaştan itibaren okumanın ne kadar önemli olduğunu biliyordum ama gerçekten inanılmaz! Araştırma sonuçları son derece çarpıcı! 

Çocuklara Kitap Okumanın Önemi

1992 yılında yapılan tartışmalı bir araştırma, yoksulluk içinde büyüyen çocukların 3 yaşına kadar günlük konuşmalarda, daha ayrıcalıklı koşullarda büyüyen akranlarına göre yaklaşık 30 milyon daha az kelime duyduğunu öne sürmüştü. Bu çalışma, eğitimli ve profesyonel meslek sahibi ebeveynlerle büyüyen çocukların ortalama 45 milyon kelime, işçi sınıfındaki ortalama bir çocuğun 26 milyon kelime duyduğunu; sosyal yardım alan ailelerin çocuklarının ise yaklaşık 13 milyon kelime duyduğunu belirtmişti. O zamandan bu yana yapılan diğer araştırmalar, bu 30 milyon kelimelik farkın çok daha az olabileceğini, hatta hiç olmayabileceğini öne sürmüştür.

Bir başka araştırma ise bir çocuğun kelime dağarcığındaki sözcüklerin %86 ila %98'inin ebeveynlerinin kelime dağarcığında da yer aldığını gösterdi. Peki, bu bize ne anlatıyor? Çocuklar konuştuklarımızı cankulağıyla dinler. Doğrudan onlarla konuşuyor olsak da olmasak da yeni kelimeleri mutlaka kaparlar. 

Karşılıklı Konuşma ile Kitap Okuma Arasındaki Fark Nedir?

Bir dil ve konuşma terapisti olarak anne babalardan sık sık şu soruyu duyuyorum: "Peki ama ben zaten onunla konuşuyorum, bu yeterli değil mi?" Kısacası, hayır... yeterli değil. Bunun sebebi, kitaplardaki kelime dağarcığının, küçük çocuklarımızla günlük sohbetlerimizde kullandığımız dile kıyasla çok daha zengin, ileri düzey ve spesifik olmasıdır. 

Örneğin kızıma yaklaşık 3 ay boyunca en sevdiği kitap örümceklerle ilgili bir kitaptı. Evet, biliyorum... kulağa pek sevimli gelmiyor. Bu kitapta "araknid" (örümceğimsi), "karın bölgesi", "kıskaçlar" ve "baltalanmamış ormanlar" gibi kelimeler vardı. Onunla günlük sohbetlerimde bu kelimeleri asla kullanmamıştım. Bu kitabı okumak istemeyi bırakıp (çok şükür ki) Moana'ya geçtiğinde, durup dururken bana bir örümceğin karın bölgesini sormaya başladı. Bunu hatırlamasına hayran kalmıştım. Biraz daha zaman geçti ve televizyonda Beterböcek (Beetlejuice) filmi çıktı. Başlangıçta bir örümcek göründü ve kızım, "Bak anne, araknid!" dedi. 

Bu da beni başka bir noktaya getiriyor... Çocuğunuzun bir kelimeyi hemen söylemiyor olması, o bilgiyi anlamadığı ve hafızasında tutmadığı anlamına gelmez. Bazen çocukların bir kelimeyi tam olarak "özümseyebilmeleri" için kelimenin defalarca tekrar edilmesi gerekir. Kızım örümcek kitabını okumayı bıraktıktan yaklaşık bir ay sonra kitaptaki kelimeleri tekrar etmeye başladı ve bu bilgiyi bir filme genelleyebildi. 

Bir Dil ve Konuşma Terapistinin Deneyimi

Yaklaşık beş yıl boyunca erken müdahale terapisti olarak çalıştım. Bu süre zarfında çok farklı sosyoekonomik geçmişe sahip ailelerle bir arada bulundum. Birlikte çalıştığım çocuklardan biri, ailesi yalnızca İspanyolca konuşan 2 yaşında küçük bir kız çocuğuydu. İngilizce eğitim veren bir kreşe gidiyordu ve iki dili de başarılı bir şekilde öğrenemiyordu. 

Seansın sonunda aileye rehberlik ederken kitap okuma alışkanlıklarını sordum. Gelir düzeyleri muhtemelen yoksulluk sınırının altında olduğu için evde hiç kitapları olmadığını biliyordum. Bir tercüman yardımıyla, dili tanıması ve kelimelere maruz kalması için küçük kıza günde en az 2 kitap okumanın önemini vurguladım. Annesi gerçekten de bir sonraki seansımız için iki kitap seçmek üzere onu kütüphaneye götürdü. 

Küçük kız buna BAYILDI. Hatta bana kitapları tekrar tekrar okutmak için durmadan getiriyordu. Her seansın sonunda bunu yapmaya devam ettik ve konuşmaya başladı. Üç yaşına gelip erken müdahale sürecini tamamladığında, artık kısa cümlelerle konuşabiliyordu. 

Ebeveynler olarak çok meşgul olduğunuzu ve bu zamanı ayarlamanın zor olduğunu biliyorum. Benim açımdan neyin işe yaradığını anlatabilirim. Kızımıza yaklaşık 9 aylıkken kitap okumaya başladık ve gece biberonunu bitirene kadar ona elimizden geldiğince çok kitap okuduk. Hâlâ uyumadan önce ona kitap okuyoruz. Artık kitaplarını kendisi seçiyor, bu da onun için süreci daha eğlenceli hale getiriyor. 

Kitap okumayı gece rutininize dahil etmeye hemen başlayın! Çocuklar rutinlerle gelişirler ve zamanla buna mutlaka alışacaklardır. Okumaktan keyif alacaklarını bildiğiniz kitapları veya konuları seçin.