Çocuklarda Beyin Gelişimi: Erken Çocukluk Dönemi

Beyin 25 yaşına kadar gelişmeye devam etse de, gelişiminin büyük bir kısmı altı yaşından önce gerçekleşir. Peki, beynin gelişim evreleri nelerdir ve bu gelişimi neler etkiler?

Bu Yazıda Neler Var?

• Bebeklerde Beyin Gelişimi Evreleri
• • Duyusal-Motor Dönem
  • İşlem Öncesi Dönem
• Sağlıklı Beyin Gelişimi Evrelerini Neler Etkiler?

Bebeklerde Beyin Gelişimi Evreleri

Jean Piaget'nin gelişim evreleri teorisine kadar uzmanlar, çocukların yetişkinlerle aynı düşünce süreçlerine ve bilişsel işlevlere sahip olduğunu düşünüyordu. Bu yüzden çocuklara adeta küçük birer yetişkin gibi davranıyorlardı. Ancak Piaget, gözlemleri ve araştırmaları sonucunda çocukların zekâsının zaman içinde geliştiği teorisini ortaya koydu. Çocukların yetişkinlerden daha az zeki olmadığını, sadece dünyayı yetişkinlerden farklı şekilde anladıklarını savundu.

Jean Piaget, bu teoriden yola çıkarak dört bilişsel gelişim evresi tanımlamıştır. Bu dört evre şunlardır:

İlk iki evre, doğumdan 7 yaşına kadar olan dönemi kapsar ve uzmanlar tarafından bilişsel gelişimin en kritik evreleri olarak kabul edilir. İşlem öncesi dönemin sonuna gelindiğinde, çocuğunuzun beyni gelişiminin %90'ını tamamlamış olur. Beyin gelişiminin geri kalan %10'luk kısmı ise 7 yaşından yetişkinliğe kadar devam eder. Bu iki evre çocuğunuzun bilişsel gelişimi açısından son derece kritik olduğu için, beynin bu evrelerde nasıl geliştiğine odaklanacağız.

Duyusal-Motor Dönem

Bu bilişsel evre doğumdan iki yaşına kadar sürer. Bu dönemde çocuğunuzun bilişsel gelişimi henüz yeni şekillenmeye başlamaktadır. Bu evrede bebeğiniz duyuları aracılığıyla öğrenir. Bir çocuk çevresini ne kadar çok keşfederse, dünyayı o kadar iyi anlar.

Duyusal-motor dönemdeki bazı temel bilişsel gelişim becerileri şunlardır:

İşlem Öncesi Dönem

Bu, bebeklik ve çocukluk beyin gelişimi evrelerinin ikincisidir ve iki ila yedi yaşları arasında gerçekleşir. Bilişsel gelişimin işlem öncesi dönemi, bir çocuğun dil gelişimi için kilit bir evredir. Bu gelişim döneminin diğer bazı özellikleri şunlardır:

Sağlıklı Beyin Gelişimi Evrelerini Neler Etkiler?

İnsan beyni doğduğumuzda nöron olarak da bilinen belirli sayıda beyin hücresiyle donatılmıştır. Ancak sinaps adı verilen nöronlar arasındaki bağlantılar hızla gelişir. Hatta erken çocukluk döneminde “her saniye bir milyon yeni sinirsel bağlantı (sinaps) oluşur”; bu, bir çocuğun hayatının başka hiçbir döneminde görülmeyen bir hızdır. Peki, bir çocuğun beyin gelişimi evreleri boyunca bu sinirsel bağlantıların nasıl kurulacağını neler etkiler ve belirler?

Erken çocukluk dönemindeki beyin gelişimi evrelerinin büyük ölçüde duyular ve çevre yoluyla öğrenmeye dayandığını bildiğimize göre, sağlıklı beyin gelişimi için ilişkiler vazgeçilmezdir. Bir çocuk ile ebeveynleri/bakım verenleri arasındaki sağlıklı ve mutlu ilişkiler, beynin şu şekillerde gelişmesine yardımcı olur:

Ancak olumlu etkileşimler bebeklerin beyin gelişimi evrelerini nasıl etkiliyorsa; yoksulluk, istismar ve ihmal gibi olumsuz çevresel faktörler de aynı şekilde etkiler. Bu tür olumsuz etkiler, gelişmekte olan bir beyinde strese yol açarak beyin gelişimini engeller.

Her çocuk kendi bilişsel hızında gelişse de, çocuğunuzun zihinsel potansiyelinin hayata harika bir başlangıç yapmasını sağlamanın en iyi yolu, onun ihtiyaçlarını karşılamak ve ona sonsuz sevgi vermektir. Yalnızca sevginiz bile çocuğunuzun erken öğrenme ve beyin gelişimini besleyecek güce sahiptir! Gelişimsel kilometre taşlarının farkında olmak önemlidir ancak bunları bir takıntı haline getirmemek gerekir. Unutmayın, her çocuk kendi hızında öğrenir!