Çocuklarda Kötü Söz Kullanımının Önüne Nasıl Geçilir?

Kızımızın ilk kez küfrettiğini duyduğumuz anı asla unutmayacağım. Görümcem ve kayınvalidemle birlikte Bronx Hayvanat Bahçesi'nden eve dönüyorduk. Kızımız Nora iki yaşını biraz geçmişti ve yolculuğun büyük bir kısmında oldukça sessizdi. Tam iş çıkışı trafiğinin ortasında hayvanat bahçesinden ayrıldık ve eşim aniden frene basmak zorunda kaldı. Arka koltuktan gelen minicik bir sesin, "Hass..." dediğini duyduk. Birbirimize baktık ve "Az önce gerçekten onu mu söyledi?" dediğimi hatırlıyorum. Tepki vermemek için o an üzerinde durmadık; ancak kısa bir süre sonra eşim tekrar aniden frene basmak zorunda kaldı ve kızımız aynı şeyi tekrarladı. Kelimeyi kullandığı için hemen onu uyardık ve o kelimeyi neden söylememesi gerektiğini açıkladık.

Eşim ve ben, özellikle duyduklarını tekrar edebilmeye başladıklarından beri, çocuklarımızın yanında ne söylediğimize çok dikkat ederiz. Sürekli o küfrü nerede ve ne zaman duymuş olabileceğini düşündük. En sevdiği filmlerden biri "Hayalet Avcıları" (Ghostbusters). Neden bilmiyoruz ama bu filme BAYILIYOR. Filmin sonunda Hayalet Avcıları'ndan biri o küfrü ediyor. Kelimeyi tam olarak oradan öğrendiğini anladık.

Şunu söylemeliyim ki, bu kelimeyi söylememesi gerektiğini tam olarak anlamadan önce muhtemelen birkaç kez daha tekrarladı. Tepkilerimizde tutarlı kaldık ve aşağıda bahsedeceğim yöntemlerden bazılarını uyguladık. Şimdi 3 yaşında ve insanlara, "Bu kötü bir kelime, onu söyleme," diyor.

Bu Neden Olur?

Küçük çocuğunuzun ilk kez küfrettiğini duyduğunuzda bunun büyük bir şok yaratabileceğini biliyorum. Bazen bunu sadece dili keşfettikleri için yaparlar. Kelimenin ne anlama geldiğini bilmezler; bu yüzden bir şeyler öğrenebilmek adına sizin vereceğiniz tepkiyi ve açıklamayı beklerler.

Çocukların küfretmesinin bir diğer nedeni de sizin verdiğiniz tepkidir. Çocukların büyük bir tepki aldıklarında o davranışı tekrarlamaya devam ettiklerini biliyoruz. Bize bir resim çizerler, olumlu tepki veririz, tekrar çizerler. Bir şey yapmamalarını söyleriz, ne kadar ileri gidebileceklerini görmek için sınırları zorlarlar. Aynısı küfür için de geçerlidir. Nasıl tepki verdiğinize bağlı olarak çocuğunuzun tutumu da şekillenecektir.

Böyle Bir Durumda Ne Yapılmalı?

Size verebileceğim en önemli tavsiyelerden biri sakin kalmanızdır. Küçük çocuklar genellikle dili keşfetme sürecinde oldukları için küfrederler. Belki de anlamını kavramak için yeni bir kelimeyi test ediyor olabilirler. Bazen de küfür, çocuklar kelimeleri telaffuz etmeyi öğrenirken tamamen kazara ortaya çıkabilir. Çocuklar ayrıca hayal kırıklığı gibi bir duyguyu ifade etmeye çalışıyor olabilirler. Ya da kelime kulağa komik geldiği veya ilgi çektiği için söylüyor olabilirler. Çocuklar küfrederken başkalarını da taklit ediyor olabilir.

Küfürle başa çıkmanın en etkili yollarından biri onu tamamen görmezden gelmektir. Çoğu zaman küfretmek ilgi çekme amacı taşır; bu yüzden tepkimizi ortadan kaldırırsak çocuklar hiçbir geri bildirim alamadıklarını fark eder ve küfretmeyi bırakırlar.

Genel olarak, yeni yürümeye başlayan ve okul öncesi çağındaki çocukların küfürlü kelimelerle ilgili detaylı açıklamalara ihtiyacı yoktur. Yaygın küfürlerin arkasındaki bazı kavramları anlayamayacak kadar küçüktürler. Sadece "Bu hiç hoş bir kelime değil" demek yeterlidir. Dört yaşından büyük çocuklar ise basit bir açıklamadan fayda sağlayabilirler.

Çocuğunuzun kelimenin anlamını biraz da olsa kavrayabildiğini düşünüyorsanız, ona bu kelimenin ne anlama geldiğini düşündüğünü sorabilirsiniz. Ardından neden uygun olmadığını genel ifadelerle açıklayın. Örneğin, "Bu kaka anlamına gelen bir kelime ve bunu kullanmak hoş değil" diyebilirsiniz.

Çocuğunuz küfretmeye devam ediyorsa, uzun vadeli çözümlere bakmanız gerekebilir. Evinizdeki her yetişkinle konuşun ve kullanılması uygun olan kelimeler ile ifadeler üzerinde anlaşın. Örneğin bazı ailelerde "Aman Tanrım" gibi ifadeler sorun edilmezken, diğer kelimeler kabul görmez. Biz kızımızın uygunsuz argo sözler kullanmasını onaylamıyoruz ama bu durum bazı aileler için sorun olmayabilir.

Kurallar koyun! Ailenizde küfürle ilgili kurallar olursa, çocuğunuz kabul edilemez bir dil kullandığında bunu belirtmek daha kolay olacaktır. Örneğin, "Lütfen daha güzel bir kelime kullan" veya "Biz böyle kelimeler kullanmıyoruz" diyebilirsiniz. Küfürle ilgili kuralların çocuklar kadar yetişkinler için de geçerli olması çocukların kafasının karışmasını önler. Çocuklarınızın küfretmekten kaçınmasını istiyorsanız, sizin ve evdeki diğer yetişkinlerin de bundan kaçınması gerekir.

Ailenizde saygılı konuşmayı teşvik etmek ve küfrü azaltmak için işte birkaç fikir daha:

• Küfretmeyi bırakmakta zorlanıyorsanız kullanabileceğiniz alternatif kelimeler ve zor durumlarla başa çıkmanın başka yollarını düşünün. Örneğin küfretmek yerine, "Şu an gerçekten çok öfkeliyim veya hayal kırıklığına uğradım" gibi bir şey söyleyebilirsiniz. Bu sayede duyguları ifade etmenin daha sağlıklı yolları konusunda rol model olursunuz.
• Çocuğunuzun öfke veya hayal kırıklığıyla uygun şekilde başa çıktığını fark ettiğinizde onu övün. Örneğin çocuğunuz, bir oyun arkadaşının onunla dalga geçmek için küfürler kullandığını söylerse, o ortamdan uzaklaştığı ve kendisi bu kelimeleri kullanmadığı için onu takdir edin.
• Çocuğunuzun ne izlediğinin, ne dinlediğinin ve neyle oynadığının farkında olun. Bu, televizyon, filmler, diğer multimedya içerikleri ve müziklerdeki yaş sınırlarını denetlemek ve kontrol etmek anlamına gelir. Ayrıca televizyonu, bilgisayarları ve diğer cihazları evin kolayca görebileceğiniz bir alanında bulundurmak da iyi bir fikirdir.