Duyusal İşlemleme Bozukluğu: Duyusal Aşırı Yüklenmede Nasıl Yardımcı Olunur?

Bu Makalede

• Duyusal İşlemleme Bozukluğu Nedir?
• Duyusal İşlemleme Bozukluğunun Belirtileri
• Duyu Bütünleme Terapisi

Duyusal İşlemleme Bozukluğu Nedir?

Duyusal işlemleme, sinir sisteminin duyulardan mesajlar alıp bu mesajlara tepki vermesiyle gerçekleşir. DİB olan bir çocuk bu mesajları alsa bile, mesajlar karışabilir; bu da aşırı bir tepkiye veya hiç tepki vermemeye yol açabilir.

Duyusal İşlemleme Bozukluğu (DİB) belirtileri arasında koordinasyonsuz hareketler, belirli sesler duyulduğunda acı hissetme, dokunmaya karşı aşırı hassasiyet veya başkalarıyla etkileşime girememe yer alabilir.

Belirtilerin tutarsız olabileceğini, farklı zamanlarda ortaya çıkabileceğini veya bazen hiç görülmeyebileceğini unutmamak önemlidir. Çocuğun geçirdiği güne bağlı olarak tepkiler daha da şiddetlenebilir.

Duyusal İşlemleme Bozukluğundan etkilenen duyular şunlardır: görme, işitme, dokunma, koku, tat, denge ve mekânsal yönelim, kas veya eklem hareketleri ile açlık ya da susuzluk gibi içsel duyumlar.

brainbalance.com

Duyusal sorunlara sıklıkla Otizm eşlik etse de, bu durum her zaman geçerli değildir.

Duyusal İşlemleme Bozukluğunun Belirtileri

• Dişlerini fırçalamaktan hoşlanmazlar.
• Yüksek seslere karşı hassas olabilirler.
• Parlak ışıkları sevmezler.
• Saçlarının taranmasını, yıkanmasını veya kesilmesini sevmezler.
• Bazen insanları ve nesneleri koklamayı severler.
• Bazı kokular onları gerçekten çok rahatsız eder.
• Kıyafetlerindeki etiketlerden hoşlanmazlar.
• Kıyafet giymekten hoşlanmazlar.
• Hep aynı kıyafetleri giymeyi severler.
• Sıkıca sarılınmasından hoşlanırlar, baskıyı severler.
• Bazen kendilerine dokunulmasından hoşlanmazlar.
• Ellerinin kirlenmesini istemezler.
• İnce motor becerileri zayıftır.
• Kaba motor becerileri zayıftır.
• Aşırı uyarılırlar ve öfke nöbeti (meltdown) yaşarlar.
• Bazen korkulu ve endişeli olurlar.
• Küçük çizik ve sıyrıklara aşırı tepki verirler.
• Güvendikleri yetişkinlere sıkıca yapışırlar.
• Bazen parmak uçlarında yürürler.
• Yemek seçerler.
• Sakar olabilirler ve bazen bir şeylere takılıp düşebilirler.
• Bazen dengelerini kaybederler.
• Hızlıca dönmeye karşı yoğun bir istek duyarlar.
• Beden farkındalıkları zayıftır.

Duyu Bütünleme Terapisi

Size ilk tavsiyem, bir ergoterapistten kapsamlı bir değerlendirme almanız ve ardından gerekli terapiye başlamanızdır. Terapist, duyusal kaynaklı sorunları azaltmak amacıyla çocuğunuzun duyu bütünleme terapisine katılmasını sağlayacaktır.

Duyu bütünleme terapisinin temel unsuru, bu deneyimi kademeli olarak tanıtmaktır. Terapistiniz, çocuğunuzun bunaldığına dair işaretleri gözlemleyecek ve terapiyi buna göre uyarlayacaktır. Ayrıca evde uygulayabileceğiniz aktiviteleri ve stratejileri de size öğretecektir. Unutmayın, her terapide olduğu gibi, çocuk ne kadar çok maruz kalır ve pratik yaparsa, sonuç o kadar iyi olur.

Evde Kullanabileceğiniz Duyusal Aktiviteler ve Stratejiler (Brain Balance Centers'tan ilhamla):

• Lava lambaları, ışığa karşı hassasiyeti olan çocuklar için harikadır. Bunlar, ebeveynlerin odayı gerektiği gibi aydınlatmasına veya loşlaştırmasına olanak tanır.
• Kulaklıklar, itfaiye aracı, gök gürültüsü veya yüksek sesli müzik gibi yüksek sesleri engellemek için kullanılabilir. Dalgalar, kuşlar ve doğa gibi sakinleştirici sesler de dinletilebilir. ÖNEMLİ BİR UYARI: Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda KULLANMAYIN. Bu çocuklar kulaklık kullanmaya başladığında, onları çıkarmakta ÇOK ZORLANIRSINIZ.
• Yeni yiyecekler denemeyi bir oyuna dönüştürün. Piyasada çocuğunuza yeni dokuları tanıtmak için kullanabileceğiniz yemek oyunları bile bulunmaktadır.
• Zıplamak ve denge kurmak vestibüler bozukluğu azaltır. Ev içi veya bahçe trambolinleri, salıncaklar, binilebilen veya sallanan oyuncaklar ve tahterevalliler oldukça faydalıdır.
• Koku hassasiyeti için aromaterapi genellikle başarılı olur. Daha büyük çocuklara, hoşlarına gitmeyen kokuları bastırmaları için nane gibi uçucu yağlardan oluşan küçük bir şişe verilebilir.
• Çamur, oyun hamuru, kum, su veya baloncuklarla serbest oyun, dokunsal işlemlemeyi geliştirmeye yardımcı olur. Ekmek hamuru yoğurmak da hem eğlenceli hem de geliştirici bir aktivitedir.
• Derin basınç ve ağırlıklı battaniyeler, dokunma konusunda sorun yaşayan çocuklar için harika olabilir. Bazı çocuklar hafif dokunuş ve baskıyı severken, bazıları da vücudu saran sıkı giysilerden fayda görür.

Kullandığınız her nesnede veya stratejide tutarlı olmanız ve başka bir ürüne geçmeden önce en az 2 hafta boyunca uygulamanız önemlidir. Görüştüğünüz uzman terapist bu süreçte size rehberlik edecek ve çocuğunuzun başarılı olmasına yardımcı olacak özel ürünler önerecektir.

Bu ipuçlarına ek olarak, Speech Blubs uygulamasını indirebilir ve iletişim odaklı harika aktivitelerimizden bazılarını deneyebilirsiniz.