Her Ebeveynin Bilmesi Gereken 25 Dil ve Konuşma Terimi

Öğretmenlerle, aile hekimleriyle veya dil ve konuşma terapistleriyle konuşurken herhangi bir ebeveynin sindirmesi ve anlaması gereken birçok yeni bilgi vardır. Bu nedenle, tüm bunların ne anlama geldiğini daha iyi anlayabilmeniz için Dil ve Konuşma alanında sıkça kullanılan bazı terimleri açıklamanın faydalı olacağını düşündük!

Çocuklar İçin Konuşma Öğrenme Uygulaması

Speech Blubs; 1.500'den fazla aktivite, yüz filtreleri, sesle etkinleşen etkinlikler ve eğitici bonus videolardan oluşan geniş bir kütüphaneye sahip bir dil terapisi uygulamasıdır. Ücretsiz denemenizi bugün başlatın ve minik yavrunuzun hemen öğrenmeye başlamasını izleyin!

Aşağıda, dil ve konuşma terapistinizi veya çocuk doktorunuzu daha iyi anlayabilmeniz için temel terimleri bulabilirsiniz, haydi başlayalım!

Konuşma

Uzmanlar “konuşma”dan bahsettiklerinde, kelimeleri söylerken çıkardığımız sesleri kastederler.

Örneğin: “kedi” kelimesi dört sesten oluşur: ‘k’, ‘e’, ‘d’ ve ‘i’ – iki ünsüz ve iki ünlü ses.

Bazı çocuklar konuşurken bu sesleri duymakta, öğrenmekte ve çıkarmakta zorlanabilir; bu da konuşmanın net olmamasına yol açar. Konuşma hatası yapan bir çocuk “kedi” yerine “tedi” ya da “balık” yerine “batık” diyebilir.

Tüm çocuklar gelişimlerinin belirli bir aşamasında konuşma hataları yapar. Konuşma seslerini öğrenmek; genellikle 6. ay civarında agulamayla başlayan ve yaklaşık 6 yaşına kadar devam eden aşamalı bir süreçtir.

Duyduğumuz hataların birçoğu çocuğun yaşına göre “tipik” veya normal olabilir.

Örneğin: 1 yaşındaki bir çocuğun “araba” kelimesinde, 2 yaşındaki bir çocuğun “tren” kelimesinde veya 4 yaşındaki bir çocuğun “televizyon” kelimesinde zorlanması normaldir.

Bazı çocukların konuşma seslerini geliştirmesi daha fazla zaman ve yardım gerektirebilir ve bu çocuklar ekstra desteğe ihtiyaç duyabilir. İlk adım olarak Speech Blubs değerlendirmesini yapabilirsiniz; bu değerlendirme çocuğunuzun mevcut ses gelişimi hakkında bir fikir verecek ve bölgenizdeki dil ve konuşma terapisi ekibiyle iletişime geçmenizin yararlı olup olmayacağını size bildirecektir. Ayrıca uygulamada, erken dönem seslerini eğlenceli ve etkileşimli bir şekilde öğrenmek ve pratik yapmak için harika etkinlikler de bulunmaktadır.

Dil

‘Dil’, duyduğumuz ve söylediğimiz kelimeleri ifade eder. Bu; isimler, fiiller ve sıfatlar gibi tüm kelime dağarcığımızı kapsar.

Dil iki bölüme ayrılır: dili anlama becerimiz (alıcı dil) ve dili kullanma becerimiz (ifade edici dil).

Çocukların alıcı ve ifade edici dillerini geliştirme yaşı çocuktan çocuğa farklılık gösterir ve neyin “normal” olduğu konusunda geniş bir aralık vardır. Çocuklar bu alanlardan birinde veya her ikisinde birden güçlük yaşayabilir; ancak endişeleriniz varsa Speech Blubs değerlendirmesini yapabilir ve aile hekiminizle veya bir dil ve konuşma terapisti ile iletişime geçebilirsiniz.

Speech Blubs Uygulaması, çocuğunuzun bu alandaki gelişimini desteklemek için göz atabileceğiniz ve kullanabileceğiniz dil kaynaklarıyla doludur.

Dili Anlama

Çocuklarımızın yalnızca söylediğimiz kelimeleri duyması yetmez; aynı zamanda bunlara anlam vermeleri, kelime dağarcığını kavramaları, kelimelerin nasıl bir araya geldiğini duymaları ve konuşanın ne iletmek istediğini anlamaları gerekir.

Bir çocuğun ilk doğum gününe yaklaştığında tek kelimelik basit bir komutu, iki yaşına geldiğinde iki aşamalı bir komutu ve üç yaşına geldiğinde 3 adımlı bir komutu takip etmesini bekleriz. 4 yaşına geldiklerinde ise hikayeleri, sıfatlar ve kavramlar gibi daha karmaşık bir dili anlamalarını bekleriz.

Dili anlamakta zorlanan bir çocuk talimatları takip etmekte güçlük çekebilir, dinlemiyormuş gibi görünebilir ve ondan bir şeyler istediğinizde hatalar yapabilir.

Dili Kullanma

Bir çocuk bir kelimeyi anladıktan sonra, onu kendisi kullanmayı öğrenir; bir şeyler talep etmek, reddetmek ve bir şeyler hakkında yorum yapmak için konuşur.

Bir yaşında muhtemelen birkaç kelimeleri olur, iki yaşında yaklaşık 50 kelimeye ulaşırlar ve üç yaşına geldiklerinde genellikle küçük cümleler kurmaya başlarlar. Dört yaşına geldiklerinde ise çoğu zaman cümle kurmalarını ve söylediklerinin yabancılar tarafından anlaşılmasını bekleriz.

İfade edici dilde zorlanan bir çocuk kullanmak istediği kelimeleri bulmakta güçlük çekebilir, yaşına göre sınırlı bir kelime dağarcığına sahip olabilir veya kelimeleri yanlış sırada söyleyebilir.

Sosyal Beceriler

Sosyal beceriler sadece “merhaba”, “hoşça kal” ve “teşekkür ederim” demekten ibaret değildir. Sıra alma, duyguları adlandırma ve okuma, gerçek ve mecazi dil ayrımı, sosyal dil, uzlaşma, ses tonu/yüksekliği, konuşma hızı ile yüz ve beden ifadelerini okuma, sosyal becerileri oluşturan pek çok unsurdan yalnızca birkaçıdır.

Çocuklar bu becerileri zamanla, genellikle deneyimleriyle geliştirirler. Bu beceriler bazı çocuklarda diğerlerine göre daha doğal bir şekilde gelişir. Bir bebek genellikle ilk 12 ay içinde göz teması kurmayı, gülümsemeyi, adına yanıt vermeyi ve tanıdık kişileri ayırt etmeyi öğrenir. İki yaşına kadar kendi duygularını keşfetmeye başlar ve bağımsız bir birey olduğunu öğrenir. Üç yaşına geldiklerinde, başkalarının duygularının farkına varmaya başlarlar ve sıra alabilirler. Dört yaşına geldiklerinde ise kendi duygularının farkına varma, anlama ve üzerinde bir miktar kontrol sağlama becerisi geliştirmeye başlarlar.

Sosyal beceriler çocuk gelişiminin karmaşık bir alanıdır ve çocuklar (tıpkı yetişkinler gibi) duygusal ve sosyal ihtiyaçları ile tercihleri açısından büyük farklılıklar gösterir. Pek çok çocuk duyguları kontrol etme, sıra alma ve paylaşma gibi sosyal becerilerde zorluk yaşar. Yine de dikkatli olmakta fayda vardır; endişeleriniz varsa bir aile hekimi veya dil ve konuşma terapisti ile görüşebilirsiniz.

Sık Kullanılan Diğer Terimler

Modelleme (Modelling) – Çocuğunuzun dinleyebilmesi, hatırlayabilmesi ve nihayetinde taklit edebilmesi için dili kullanmanız anlamına gelir.

Disfaji (Dysphagia) – Yeme veya içme ile ilgili güçlükleri tanımlayan bir terimdir.

Genelleme (Generalization) – Terapi etkinliğinde öğrenilen bir becerinin günlük yaşama aktarılmasıdır. Örneğin, Speech Blubs uygulamasında “kedi” kelimesini öğrenebilirler. Çocuğun gerçek hayatta bir kedi gördüğünde ona kedi demesi genellemedir.

Tonlama (Intonation) – Konuşmanın perdesindeki yükselme ve alçalma (daha tiz veya daha pes konuşma).

Semantik / Anlambilim (Semantics) – Dilin anlam boyutu.

İşitsel bellek (Auditory memory) – Beynin duyduğu şeyleri hatırlama yeteneğidir. Bu; kelimeleri, sesleri, sayıları vb. içerebilir.

Fonemik farkındalık (Phonemic awareness) – Konuşulan bir kelime içindeki sesleri dinleme, üzerinde düşünme ve seslerine ayırma becerisidir; örneğin “telefon” kelimesini t-e-l-e-f-o-n seslerine ayırmak gibi.

Artikülasyon (Articulation) – Konuşma seslerini oluşturmak için yüz yapılarının; yani dudakların, dilin, çenenin ve damağın hareketidir.

Damak (Palate) – Ağzınızın tavanını oluşturan yumuşak ve sert damak.

Gramer / Dilbilgisi (Grammar) – Cümle kurmak için kelimelerin nasıl bir araya getirileceğine dair dil kuralları.

Akıcılık bozukluğu (Dysfluency) – Akıcı ve pürüzsüz konuşmanın seslerin, kelimelerin tekrarlanması, uzatılması veya duraklamalarla (bloklar) kesintiye uğramasıdır; kekemelik olarak da bilinir.

Efüzyonlu otit / Sıvı toplanması (Glue ear) – Kulak zarının arkasında sıvı birikmesi nedeniyle oluşan işitme kaybı.

Makaton – Doğal jestlere ve İngiliz İşaret Diline dayanan bir işaret ve sembol sistemi.

Sözel akıl yürütme (Verbal reasoning) – Dili kullanarak problem çözme becerisi.

Ses (Voice) – Dil ve konuşma terapisinde bir kişinin sesinin kalitesini, perdesini, nefeslilik düzeyini ve şiddetini ifade eder.

Doğrudan terapi (Direct therapy) – Dil ve konuşma terapistinin çocukla hedeflenen alana yönelik özel terapi etkinlikleri yaparak çalıştığı yöntemdir. Çocuk bir terapi yapıldığının farkındadır.

Dolaylı terapi (Indirect therapy) – Hayatındaki önemli bir yetişkinin (ebeveyn, öğretmen, yardımcı öğretmen vb.) çocukla çalıştığı yöntemdir. Genellikle rahat ve kendiliğinden gelişen oyunlar ve sohbetler sırasında genel bir iletişim gelişim alanı hedeflenir ve çocuk terapi yapıldığının pek farkında olmaz.

Formal / Biçimsel Değerlendirme (Formal Assessment) – Standartlaştırılmış değerlendirmeler, bir dil ve konuşma terapistinin kontrollü bir test yapmasına ve elde edilen (genellikle sayısal) sonuçları aynı yaştaki çocuklardan oluşan bir kontrol grubuyla karşılaştırmasına olanak tanır.

İnformal / Biçimsel Olmayan Değerlendirme (Informal Assessment) – Standartlaştırılmamış etkinlikler, oyunlar veya testler kullanılarak becerileri gözlemlemek, yorumlamak ve test etmek amacıyla bir dil ve konuşma terapisti, öğretmen, ebeveyn veya terapi asistanı tarafından yapılabilen değerlendirmelerdir.

Kelime dağarcığı / Sözcük dağarcığı (Vocabulary) – Bir kişinin bildiği kelimeler/dil.