Huishoudelijke activiteiten als logopedie: fruitsalade

Logopedie-activiteiten thuis? Wat betekent dat precies? Wanneer kun je het thuis doen, en welke activiteiten werken het best? Telt koken met kinderen ook mee?

Alledaagse huishoudelijke taken of klusjes, zoals koken met kinderen, kunnen waardevolle spreekmomenten worden als je weet hoe je ze kunt benutten. In deze blog laat ik je zien hoe je de spraak- en taalontwikkeling van je kind een boost geeft terwijl jullie een eenvoudige fruitsalade maken. Smullen!

1. Werk aan de woordenschat

Leg alles wat je nodig hebt voor de fruitsalade klaar, goed zichtbaar en binnen handbereik van je kind. Vraag je kind de voorwerpen te benoemen en help als het even niet lukt.

2. Benoem de categorieën

Bij het maken van een fruitsalade gebruik je twee hoofdcategorieën:

• Fruit
• Keukengerei

Help je kind dit te begrijpen en deel het daarna verder op. Waarom verdeel je het fruit niet in groepjes op basis van kleur of vorm? Je kunt ze zelfs verdelen in namen die je kind nog niet kent en namen die het wel kent. Dit is hét moment om creatief te zijn!

• ‘Laten we al het ronde fruit hier neerleggen.’
• ‘Kun jij al het rode fruit hier neerleggen?’
• ‘Waar kan het mes naartoe?’

3. Laat je kind nadenken

‘Wat denk je dat we vandaag gaan doen?’ Zo’n eenvoudige vraag is een geweldige kans voor spraak, taal en redeneren. Vindt je kind het lastig? Help dan stap voor stap met hints:

• ‘Wat doen we met fruit?’
• ‘. . . met een mes?’
• ‘. . . met een kom?’
• ‘Dus als we het fruit snijden en in de kom doen, wat denk je dan dat we aan het maken zijn?’

4. Opdrachten opvolgen

Dit is de perfecte activiteit om te oefenen met het opvolgen van opdrachten, zonder dat je kind doorheeft dat het therapie is. Begin makkelijk en maak het langzaam moeilijker:

• ‘Geef me de appel even.’
• ‘. . . de appel en de banaan.’
• ‘. . . de appel na de banaan.’
• ‘Geef me de appel even, pel dan de banaan en gooi de schil weg.’

Je kunt het nog wat ingewikkelder maken en je kind uitdagen met opdrachten zoals:

• ‘Geef me het fruit dat niet geel is.’
• ‘. . . me twee bananen, maar maar één appel.’
• ‘. . . het grote mes en de kleine blauwe lepel.’

5. Om de beurt

Niemand vindt het leuk om tijdens een activiteit de hele tijd te horen wat hij moet doen. Kinderen vinden het juist heerlijk om zelf ‘de baas’ te zijn. Maak daar gebruik van door te zeggen dat het hun beurt is om jou te vertellen wat je moet doen.

Een beetje zelfsabotage werkt bij deze techniek heel goed. Maak af en toe expres fouten bij het opvolgen van hun opdrachten, zodat ze je moeten verbeteren. Is een opdracht niet zo duidelijk? Doe dan heel verward en vraag of ze het duidelijker kunnen zeggen, of help ze als het niet lukt.

6. Zinnen maken

Laat je kind een van de voorwerpen kiezen waarmee jullie bezig zijn en vraag het om een zin te maken met de naam van dat voorwerp:

• ‘De appel is rond.’
• ‘Dit mes is scherp.’
• ‘Ik vind appels lekker, maar geen bananen.’
• ‘Ik maak een fruitsalade.’

Beperk je kind niet alleen tot de namen van de voorwerpen die jullie gebruiken. Geef ook andere soorten woorden waarmee het een zin moet maken:

• ‘Fruitsalade maken is leuk.’
• ‘Mama is de banaan aan het snijden.’
• ‘Nadat we de fruitsalade hebben gemaakt, gaan we hem opeten.’

Ga met een ouder kind nog een stap verder en geef twee woorden die het in dezelfde zin moet gebruiken:

• ‘Mama houdt van fruit.’
• ‘Ik vind bananen echt vies.’

Vindt je kind het moeilijk om zelf zinnen te maken? Help dan door een deel van een zin te zeggen en je kind te vragen die af te maken:

• ‘De appel is rood, maar de banaan . . . is geel.’
• ‘Ik gebruik het mes om . . . de appel te snijden.’

7. Zinnen herhalen tijdens het koken met kinderen

Een groot voordeel van routines is dat ze een beroep doen op het geheugen van je kind, en dat kun je gebruiken om het spreken te verbeteren. Vraag je kind tijdens het maken van de fruitsalade goed te luisteren terwijl jij iets zegt. Laat het daarna woord voor woord herhalen. Is het te makkelijk? Maak je zinnen dan langer om het moeilijker te maken:

• ‘Ik snijd de banaan.’
• ‘. . . de gele banaan.’
• ‘. . . de grootste gele banaan.’
• ‘. . . gele banaan die er het lekkerst uitziet.’
• ‘Ik snijd de grootste gele banaan die er het lekkerst uitziet, want ik heb honger.’

8. Werk aan redeneren en sociaal inzicht

Alledaagse klusjes en leuke activiteiten zijn ideaal om meer vragen te stellen als je met je kind praat. Een eenvoudige activiteit als fruitsalade maken kan je kind aan het denken zetten en tot allerlei conclusies laten komen:

• ‘Mogen kleine kinderen met messen spelen? Waarom?’
• ‘Wat moet je doen als je jezelf snijdt met een mes?’
• ‘Denk je dat je straf krijgt als je met een mes speelt? Waarom?’

We noemen dit ‘leermomenten’, en ze zijn goed voor de algehele ontwikkeling én voor het leren van spraak en taal.

9. Vertel elkaar verhalen

Dit kun je tijdens of na de activiteit doen. Vertel elkaar om de beurt een verhaal en stel elkaar daarna vragen om te zien hoe goed jullie hebben geluisterd en het verhaal hebben onthouden.

Help je kind op weg met wat hints als het lastig gaat. Wees zo creatief mogelijk! Hoe meer nieuwe woorden je gebruikt, hoe beter!

10. Vertel na wat jullie hebben gedaan

Ga na afloop samen met je kind zitten en vraag het stap voor stap te vertellen wat jullie hebben gedaan, om het geheugen en het ophalen van informatie te testen. Help als je kind iets niet meer weet en stel ook vragen over wat het vertelt. Doe af en toe ook ‘dom’, zodat je kind nog gedetailleerder vertelt wat er gebeurde:

• ‘Wacht even, sneden we nu eerst de appel of eerst de banaan?’
• ‘Wat zei ik tegen je toen je het mes pakte?’

Is je kind wat ouder en gaat het al naar school? Ga dan nog een stap verder en laat het opschrijven wat er gebeurde en het aan jou voorlezen.

Fruitsalade en meer!

Elke activiteit kun je gebruiken voor spraak- en taaltherapie, en in combinatie met de Speech Blubs-app hebben jij en je kind er ook nog eens plezier bij. Heb je nog vragen? Neem dan contact op met een logopedist bij jou in de buurt om de beste volgende stappen te bepalen.