Zo stimuleer je spelvaardigheden bij kinderen met autisme

In dit artikel

• Spel onder leiding van professionals
• Spel onder leiding van ouders
• • Overgevoeligheid
  • Hoe speel je?
• Relatiegerichte therapie
• • Applied Behavior Analysis (ABA)
  • Floortime-speltherapie

Als je kind een diagnose krijgt, is het belangrijk om te leren hoe je met een autistisch kind speelt. Vraag een speltherapeut hoe je speeltijd waardevol maakt met suggesties en benaderingen uit de speltherapie voor autisme.

Kinderen met een autismespectrumstoornis (ASS) zijn in de eerste plaats gewoon kinderen.

Ze doorlopen dezelfde ontwikkelingsfasen als ieder ander kind. Sommige vaardigheden hebben misschien wat meer tijd nodig. Op andere vlakken lopen ze misschien juist voor. Wat in elk geval vaststaat, is dat spel een diepgaand effect kan hebben – en ook heeft – op hun sociale, mentale en emotionele ontwikkeling.

Spelen is altijd therapie; voor kinderen met ASS is spelen therapeutisch zelfs nog waardevoller.

Spel onder leiding van professionals

Veel ouders schakelen de hulp in van professionals die bevoegd zijn om speltherapie aan te bieden aan hun kind met ASS. Dankzij hun opleiding kunnen deze therapeuten spel introduceren bij kinderen en hun ouders, zodat er betere resultaten worden bereikt.

• Integrated Play Groups (IPG) zijn gemengde groepen met kinderen met ASS en neurotypische kinderen. Vaak bestaat elke groep uit maximaal vijf kinderen van ongeveer dezelfde leeftijd, van wie er meestal twee ASS hebben. Kinderen met ASS zien zo van dichtbij hoe andere kinderen spelen. De groepen komen meerdere keren per week samen en blijven bijeen zolang de kinderen vooruitgang boeken.
• Joint Attention Symbolic Play Engagement and Regulation (JASPER) is een methode die de sociale aandachtsvaardigheden van kinderen met ASS wil verbeteren. Het doel is om zijn aandacht te verbreden: van het ronddraaien van de wieltjes van een speelgoedauto naar spelen met het speelgoed als auto. Zo kan hij gewoner met andere kinderen spelen.

Spel onder leiding van ouders

Woon je als ouder gelukkig in de buurt van therapeuten of behandelcentra voor ASS? Overleg dan met de therapeuten of je sessies kunt bijwonen, zodat je leert hoe je deze technieken thuis toepast. Als broertjes, zusjes en ouders de technieken uit de speltherapie kunnen versterken, is dat een grote winst voor het kind met ASS.

Hier zijn een paar ideeën die thuis goed werken en de neurologische vooruitgang versterken.

Overgevoeligheid

Kinderen met ASS zijn vaak gevoeliger dan gemiddeld voor aanraking of pijnprikkels, of hebben moeite in te schatten waar hun lichaam zich in de ruimte bevindt (proprioceptie). Door de prikkel geleidelijk en herhaaldelijk aan te bieden, kan het kind er mogelijk steeds meer van verdragen.

Heeft je kind bijvoorbeeld een hekel aan het gevoel van water op haar huid? Doop dan je eigen vinger in een klein kommetje water en gebruik het als vingerverf op je hand. Doe dit een paar keer per dag zonder je kind uit te nodigen om mee te doen. Zodra ze nieuwsgierig wordt naar wat je doet, vraag je of ze het ook wil proberen. Dit is een langetermijntherapie, dus houd er rekening mee dat het weken of maanden kan duren voordat je verbetering ziet.

Hoe speel je?

Kinderen met ASS spelen vaak op een andere manier met voorwerpen dan neurotypische kinderen. Ze zijn vaak meer geïnteresseerd in onderdelen van een speeltje dan in het speeltje als geheel.

Is je kind erg geïnteresseerd in één speeltje, bijvoorbeeld een auto of vrachtwagen? Kijk dan hoe ze ermee speelt. Wil ze alleen maar kijken hoe de wieltjes ronddraaien, dan is dit een kans om haar een andere manier van spelen te laten zien.

Neem een vergelijkbaar speelgoedvoertuig dat van “jou” is. Ga op de grond zitten, op ooghoogte met je kind en vlak bij haar in de buurt. Speel op de gewone manier met de auto. Voeg wat broem-broem-geluidjes toe om de aandacht van je kind te trekken.

Je bent er alleen om te laten zien hoe je met het voertuig nog meer plezier kunt hebben.

Relatiegerichte therapie

Experts hebben onderzoek gedaan naar de problemen met aanrakingsgevoeligheid bij ASS. Ze denken nu dat juist deze overgevoeligheid verantwoordelijk is voor de moeilijkheden met sociaal gedrag. Veel gezinnen vinden het verdrietig als het kind met ASS nauwelijks op hun aanwezigheid reageert en misschien niet lijkt te begrijpen dat het zelf en andere mensen op elkaar lijken.

Applied Behavior Analysis (ABA)

Deze therapie is gebaseerd op wat we weten over gedrag in sociale relaties. ABA wordt al tientallen jaren gebruikt om elk kind met ASS te beoordelen en behandelingen voor te schrijven die het best aansluiten bij zijn individuele behoeften.

ABA heeft de volgende doelen:

1. Taal- en communicatievaardigheden vergroten
2. Aandacht, concentratie, sociale vaardigheden, geheugen en schoolprestaties verbeteren
3. Probleemgedrag verminderen

Floortime-speltherapie

Een van de meest gebruikte en nieuwste therapieën voor sociale vaardigheden heet Floortime. De naam verwijst naar de plek waar de behandeling plaatsvindt: op de grond, op het niveau van het kind. De ouder speelt mee met het kind op zijn niveau, zonder te onderwijzen of uit te leggen hoe je moet spelen. Professionals leren ouders deze methode aan en begeleiden hen daarbij.

Floortime kent zes mijlpalen:

1. Zelfregulatie en interesse in de wereld
2. Intimiteit, oftewel betrokkenheid in relaties
3. Wederzijdse communicatie
4. Complexe communicatie
5. Emotionele ideeën
6. Emotioneel denken

Elk kind, elke ouder en elk gezin is anders en heeft eigen behoeften. Therapie in een van de bovenstaande vormen is essentieel om een kind met ASS lichamelijk, verstandelijk en sociaal vooruit te helpen. Je zult waarschijnlijk merken dat overleg met een professional in ASS-therapie een prima oplossing is.

Wees vooral geduldig, wees lief en speel!