21 zabaw wspierających rozwój mowy u dzieci

Czy zauważyłeś kiedyś, że Twoje dziecko płacze inaczej w zależności od swoich potrzeb? Różne rodzaje płaczu to sposób, w jaki maluszek się z Tobą komunikuje!

Ale jak płacz niemowlęcia przekształca się w mowę? Do pierwszego roku życia Twoje dziecko rozwinie zarówno niewerbalne, jak i werbalne umiejętności językowe potrzebne do porozumiewania się. Aby pomóc maluszkowi osiągnąć kluczowe kamienie milowe w rozwoju języka, oto 21 zabaw wspierających umiejętność słuchania oraz rozwój mowy!

Kamienie milowe w rozwoju mowy i języka u rocznego dziecka

W pierwszym roku życia większość dzieci osiąga następujące kamienie milowe w rozwoju językowym:

21 zabaw wspierających rozwój mowy i języka u dzieci

1. Zwierzakowe odgłosy

Po prostu wypowiadaj zdania takie jak:

Pomaga to Twojemu dziecku rozpoznawać nazwy popularnych zwierząt oraz wydawane przez nie odgłosy. Najlepsze w tej zabawie jest to, że można bawić się w nią wszędzie, nawet w samochodzie!

2. Dźwiękowe opowieści

Wspólne czytanie to wspaniały czas na budowanie więzi z dzieckiem. To także świetny sposób na wzbogacenie rozwoju językowego malucha. Aby uczyć się mowy, dziecko musi poznać również komunikację niewerbalną oraz dźwięki towarzyszące codziennym czynnościom. Zamiast zwykłego czytania książeczki, urozmaicaj lekturę, dodając wyrazistą mimikę, intonację głosu, efekty dźwiękowe i odgłosy zwierząt.

3. Odpowiadaj maluchowi

Niemowlęta komunikują się poprzez płacz, głużenie i piszczenie, aby zwrócić na siebie uwagę. Kiedy maluszek próbuje się z Tobą porozumieć, zacznij mu odpowiadać. Jeśli głuży, zagłuż w odpowiedzi. Jeśli uśmiecha się do Ciebie z drugiego końca pokoju, odwzajemnij uśmiech, mówiąc „Cześć” i machając ręką.

Niemowlęta uczą się przez naśladowanie. Z czasem Twoje dziecko nie tylko się uśmiechnie, ale też pomacha i odpowie Ci własnym „Cześć”.

4. Jaki to kolor?

Wszystko wokół ma jakiś kolor. Aby wesprzeć wczesne rozpoznawanie kolorów, nazywaj barwy wszystkiego, co widzicie.

Na przykład: wymieniaj kolory przejeżdżających samochodów podczas spaceru do parku, opowiadaj dziecku, jakiego koloru ubranka ma na sobie, jakiego koloru są zabawki i wiele więcej!

5. Karaoke

Nawet jeśli nie masz idealnego słuchu muzycznego, Twojemu maluchowi zupełnie to nie przeszkadza! Śpiewanie to doskonała okazja do nauki języka, która łączy modulację głosu, nowe słowa i bogatą mimikę. Śmiało więc rób śmieszne miny i śpiewaj na całe gardło!

6. Małpka widzi, małpka robi

W tej zabawie najważniejsza jest mimika twarzy. Wyrazy twarzy są niezwykle istotnym elementem rozwoju mowy, ponieważ przekazują emocje. Badania wskazują, że formy komunikacji niewerbalnej, takie jak mimika, stanowią od 60 do 65% całej komunikacji.

Aby zachęcić malucha do wyrażania emocji za pomocą twarzy, trzymaj go przed sobą i naśladuj jego miny. Kiedy dziecko się uśmiecha, uśmiechnij się również. A jeszcze lepiej: wystaw język, zrób zabawną minę i sprawdź, czy maluszek powtórzy to po Tobie.

7. Lustereczko, powiedz przecie

Leżenie na brzuszku jest kluczowym elementem rozwoju fizycznego niemowlęcia, więc wykorzystaj ten czas, stawiając przed maluchem lusterko. Dziecko nie tylko zachwyci się swoim odbiciem, ale za każdym razem, gdy wyda dźwięk lub zachichocze, będzie mogło zobaczyć, skąd pochodzi ten dźwięk i jak układa się jego buzia podczas „mówienia”.

8. Rowerek

Po zmianie pieluszki lub w dowolnym momencie, gdy dziecko leży na plecach, weź jego nóżki i wykonuj nimi ruchy jak przy jeździe na rowerze, śpiewając wesołą piosenkę lub recytując rymowankę. Taki ruch pozwoli maluszkowi skupić wzrok na Twojej twarzy, podczas gdy Ty do niego śpiewasz lub mówisz.

9. Twarzą w twarz

Zabawa „twarzą w twarz” to jedna z moich ulubionych aktywności wspierających rozwój mowy! Połóż się na podłodze naprzeciwko maluszka. Wskazuj części jego twarzy, jednocześnie głośno je nazywając. Pomoże to dziecku nie tylko rozwijać koordynację wzrokowo-ruchową, ale też wcześnie rozpoznawać części twarzy.

Możesz pójść o krok dalej i wypróbować poniższy przykład:

Gdy maluch dotyka Twojego nosa, zaczyna rozumieć, że każdy człowiek ma podobne części ciała, które nazywają się tak samo.

10. Powtórz za mną

Ta prosta gra sprawdza się najlepiej, gdy jesteś zwrócony twarzą do dziecka. Zacznij wydawać gaworzące dźwięki (szczególnie oparte na samogłoskach) i poczekaj, aż maluch spróbuje je powtórzyć. Typowe dźwięki to na przykład: „aaa”, „ooo”, „mama”, „tata”.

Tego typu wokalizacja zazwyczaj rozwija się dopiero około czwartego miesiąca życia. Nie martw się więc, jeśli Twój miesięczny bobas jeszcze tego nie potrafi – po prostu daj mu czas. Ani się obejrzysz, a zaczniecie ze sobą prawdziwy dialog.

11. Powiedz moje imię

Jednym z największych kroków milowych w rozwoju językowym dziecka jest poznanie i rozpoznawanie własnego imienia! Choć u każdego malucha wygląda to inaczej, większość dzieci zaczyna reagować na swoje imię między 3. a 6. miesiącem życia.

Aby pomóc maluszkowi w tym procesie, wypowiadaj jego imię tak często, jak to możliwe. Oto kilka ciekawych sposobów na wplatanie imienia dziecka:

12. Echo

Aby rozwijać mowę, dzieci muszą powtarzać słowa niczym echo. Świetnym sposobem na wprowadzanie nowego słownictwa i rozwijanie umiejętności językowych jest dodawanie wyrazistych zwrotów do codziennych sytuacji.

Na przykład, gdy maluszek upuści butelkę na podłogę, powiedz: „O nie!” albo „Bum!”

Zauważyłam, że ta aktywność doskonale wspiera mowę, gdy do zabaw dziecka dodamy efekty dźwiękowe. Za każdym razem, gdy trzymasz malucha, a on podskakuje, dodaj dźwięk w stylu „hop, hop”. Kiedy uspokajasz płaczące maleństwo, kołysz je delikatnie i mów: „szsz, szsz”.

Z czasem dziecko samo zacznie naśladować i powtarzać to, co słyszy.

Wiem, że brzmi to nieco zabawnie – i dokładnie o to chodzi! Echo ma być radosną nauką, więc im więcej śmiesznych odgłosów i zabawnych fraz użyjesz, tym chętniej maluch będzie chłonąć nowe słowa, dźwięki i zwroty.

13. Sroczka kaszkę warzyła

Kiedy Twój maluszek znów leży na pleckach, chwyć jego stópkę i zacznij recytować rymowankę o paluszkach. Warto zmodyfikować tradycyjną zabawę paluszkową, by pomóc dziecku w nauce liczb.

Zamiast tradycyjnego tekstu możesz mówić: „Pierwszy mały paluszek poszedł na targ, drugi mały paluszek został w domu” itd.

Innym sposobem na naukę liczenia z wykorzystaniem tej rymowanki jest następująca wersja:

Chociaż w ten sposób rymowanka zyskuje zupełnie nową formę, pozwala Twojemu dziecku usłyszeć każdy liczebnik i policzyć każdy paluszek po kolei.

14. Wspólna jazda

To zabawa wprost idealna dla raczkujących maluszków! Kiedy dziecko raczkuje, zejdź na czworaka razem z nim i pokaż mu, jak popychać autko lub ciężarówkę podczas przemieszczania się. Maluch nie musi trzymać ręki na samochodziku przez cały czas – wystarczy lekkie pchnięcie między ruchami raczkowania.

Aby połączyć to z rozwojem mowy, dodaj odgłosy pojazdów (brum, brum), opowiedz krótką, zabawną historyjkę o wycieczce samochodem lub zaśpiewaj „Koła autobusu kręcą się...”.

15. Turlaj piłkę

Ta gra jest idealna dla niemowląt, które potrafią już samodzielnie siedzieć i mają przyzwoitą koordynację wzrokowo-ruchową. Po prostu weź (średnią lub dużą) piłkę i poturlaj ją prosto w stronę malucha. Wzbogać zabawę o język, mówiąc: „Oto twoja czerwona piłka!”

Możesz podnieść poprzeczkę, pomagając dziecku zrozumieć proste polecenia i na nie reagować. Spróbuj poturlać piłkę do maluszka i poproś, aby odturlał ją do Ciebie. 

16. Policz ze mną

Możesz pomóc swojemu dziecku w nauce liczb, licząc na głos każdego dnia. Ta aktywność nie wymaga żadnego dodatkowego wysiłku – po prostu zacznij głośno mówić i przeliczać rzeczy wokół Was.

Oto świetne sposoby na wplecenie codziennego liczenia:

17. Pojawiam się i znikam

Zamiast tradycyjnej zabawy w „a ku-ku”, spróbuj wykorzystać ulubioną zabawkę lub pluszaka malucha. Schowaj zabawkę przed jego wzrokiem. Odczekaj kilka sekund i powiedz: „A ku-ku!”. Możesz też rozwinąć umiejętności mówienia, dodając do zabawy kreatywny dialog!

Na przykład: „A ku-ku! Tu jesteś... Pan Miś tak bardzo za tobą tęsknił! Całe szczęście, że go znalazłeś!”

18. Pacynki na palce

Małe pacynki nakładane na palce lub dłoń to wspaniały sposób na rozwijanie umiejętności językowych u malucha! Opowiadając historię za pomocą pacynek, pokazujesz dziecku następujące umiejętności językowe i komunikacyjne:

19. Owoce i warzywa

Rozwój mowy u dziecka w dużej mierze opiera się na wielokrotnym słuchaniu i używaniu codziennych słów. Jednym ze sposobów na naukę nazw popularnych owoców i warzyw jest zabawa w udawanie przy użyciu plastikowych artykułów spożywczych.

Chociaż maluch wymaga nadzoru ze względu na małe elementy zabawkowej żywności, szybko nauczy się rozpoznawać banana, marchewkę, gruszkę i wiele innych! 

I pamiętaj, aby przy okazji liczyć owoce i warzywa, ćwicząc znajomość cyferek!

20. Obrazkowe skojarzenia

Jednym z najprostszych sposobów na rozwijanie języka u niemowląt są karty obrazkowe (fiszki). Karty z ilustracjami i podpisami pomagają dziecku rozpoznawać, co przedstawia dany obrazek lub czynność, i łączyć to z odpowiednim słowem lub zwrotem. 

Choć dziecko jeszcze przez pewien czas nie wypowie tych słów na głos, zabawa ta ułatwia mu skojarzenie obrazka z konkretnym wyrazem. 

21. Budowanie wieży

Układanie wieży z klocków doskonale rozwija koordynację wzrokowo-ruchową. Jednak tę aktywność można z powodzeniem wykorzystać także do wspierania rozwoju mowy u maluszków.

Gdy obserwujesz lub bezpośrednio pomagasz dziecku układać klocki, nazywaj ich kolory i przeliczaj je w trakcie wznoszenia budowli. Wiele zestawów klocków ma również obrazki, które możesz opisywać maluchowi. Na przykład: jeśli na klockach widnieją zwierzęta, nazwij każde z nich i wydaj dźwięk, jaki wydaje.

To proces

Rozwój mowy to znacznie więcej niż tylko wypowiadanie pojedynczych słów. To złożony system komunikacji werbalnej i niewerbalnej. Aby wyrazić swoje emocje i myśli, Twoje dziecko najpierw zaczyna płakać, sygnalizując Ci swoje potrzeby.

Gdy maluch opanuje już ten etap, możliwości jego rozwoju językowego stają się nieograniczone! 

Pamiętaj jednak, że dziecko potrzebuje Twojego wsparcia na każdym kroku! Najlepszym sposobem na rozwijanie umiejętności językowych przed ukończeniem pierwszego roku życia jest wyobraźnia i wspólna zabawa. 

Każda z 21 powyższych aktywności łączy w sobie:

Wypróbuj więc te wesołe zabawy wspierające mowę i język, aby dać swojemu maluchowi wspaniały start, zanim zdmuchnie pierwszą świeczkę na torcie!

Przeczytaj więcej o tym, jak wykorzystać zabawy dla dzieci, aby osiągać kolejne kamienie milowe w rozwoju! A jeśli Twój maluch wkroczył już w cudowny wiek dwóch lat, wypróbuj aplikację Speech Blubs App w połączeniu z grami offline, aby skutecznie wzbogacać jego słownictwo.