Co próbuje powiedzieć Twoje dziecko, kiedy się uśmiecha lub płacze?

Uśmiech nie jest tylko „słodki”, a płacz nie musi kojarzyć się wyłącznie negatywnie. Twoje maleństwo używa tych dwóch podstawowych mechanizmów komunikacji wraz z rozwojem umysłu. Twoim zadaniem jest zrozumieć, jaką rolę odgrywają one w porozumiewaniu się, a następnie zachęcać dziecko do częstszego ich używania, aby wspierać jego umiejętności komunikacyjne.

Dlaczego uśmiech jest ważny w komunikacji

Uśmiech społeczny jest kluczowy dla ogólnego rozwoju Twojego dziecka (zwłaszcza rozwoju społecznego i emocjonalnego). To świadomy gest ciepła i chęć nawiązania kontaktu. Co więcej, uśmiechanie się wzmacnia więź i bliskość między Tobą a maluchem, dzięki czemu czuje się on bezpiecznie i pewnie. 

Rozwój uśmiechu i kamienie milowe

Uśmiech i marszczenie brwi to jedne z pierwszych sposobów, w jakie dziecko wchodzi z Tobą w interakcję. Zapewne zauważysz uśmiech u noworodka stosunkowo wcześnie po narodzinach, a także podczas snu; jest to jednak po prostu fizyczna reakcja wynikająca z nauki panowania nad własnym ciałem. To uśmiechy odruchowe, które pojawiają się jeszcze przed przyjściem maluszka na świat!

Pierwszy uśmiech społeczny u Twojego dziecka powinien pojawić się około 2.–3. miesiąca życia, gdy zanika uśmiech odruchowy. Może jednak zacząć się rozwijać już w wieku sześciu tygodni. Różnicę między uśmiechem odruchowym a społecznym rozpoznasz po momencie pojawienia się i czasie trwania samego uśmiechu:

• Uśmiechy odruchowe bywają krótsze i pojawiają się przypadkowo, zwłaszcza gdy dziecko jest śpiące lub zmęczone;
• Uśmiechy społeczne pojawiają się w odpowiedzi na zmianę w otoczeniu lub próbę kontaktu. W prawdziwym, społecznym uśmiechu zobaczysz prawdziwe „emocje”.

Pierwszy szczery uśmiech Twojego dziecka to piękny wyznacznik jego rozwoju. To znak, że jego wzrok się poprawia, że rozpoznaje już Twoją twarz i uczy się skupiać uwagę na określonych osobach i bodźcach. Oznacza to również, że uśmiech malucha wyszedł poza fazę odruchową i dziecko zdaje sobie sprawę, że jest to sposób na budowanie więzi z innymi. Teraz maluszek będzie się uśmiechać, aby wyrazić radość, ekscytację, zadowolenie i szczęście.

Pierwszy szczery uśmiech Twojego dziecka to piękny wyznacznik jego rozwoju.

Zauważysz, że w miarę jak dziecko rośnie, a jego wzrok się wyostrza, zaczyna uśmiechać się częściej i w różnych sytuacjach. W wieku około pięciu miesięcy zacznie głużyć i dodawać efekty dźwiękowe do swoich uśmiechów, szczególnie gdy zacznie się śmiać na głos i odczuwać podekscytowanie.

Wskazówki, jak rozwijać komunikację poprzez uśmiech

Zachęcając dziecko do uśmiechu, pomagasz mu budować poczucie własnej wartości, dając do zrozumienia, że jego uczucia są ważne i że może mieć bezpośredni wpływ na otaczających je ludzi. W ten sposób Twoje dziecko zaczyna zdawać sobie sprawę, że jest na tyle ważne, by wpływać na swoje otoczenie.

Oto kilka wskazówek, jak wywołać uśmiech u dziecka:

• Wybierz porę dnia, kiedy Twoje dziecko jest najszczęśliwsze i najbardziej zadowolone;
• Trzymaj dziecko blisko swojej twarzy (to ważne, ponieważ w tym wieku maluszek widzi ostro tylko z odległości 20–30 cm);
• Uśmiechnij się szeroko i powiedz „cześć” miłym, melodyjnym głosem, charakterystycznym dla tak zwanego „języka niemowlęcego”;
• Mów do dziecka jak najwięcej i daj mu czas na odpowiedź uśmiechem;
• Często nawiązuj kontakt wzrokowy i uśmiechaj się do dziecka w ciągu dnia;
• Nie bój się wygłupiać – rób śmieszne miny, wydawaj zabawne dźwięki albo pobaw się w „a kuku!”.

Nie martw się, jeśli na początku to nie zadziała. Wszystkie dzieci rozwijają się w różnym tempie, więc nie poddawaj się, próbuj dalej, a wkrótce na pewno nagrodzi Cię najpiękniejszy uśmiech świata!

Szukasz więcej pomysłów na to, jak wywołać uśmiech u maluszka? Sprawdź ten fantastyczny artykuł Isadory Fox. Pamiętaj też, że musimy rozumieć zarówno uśmiech, jak i płacz, aby naprawdę pojąć, co próbuje nam powiedzieć nasze maleństwo.

Dlaczego płacz jest ważny w komunikacji

Płaczące dziecko może budzić spory niepokój. Rodzice zawsze chcą mieć pewność, że z maluchem wszystko jest w porządku, a płacz często wywołuje myśl, że dzieje się coś złego. Czy wiesz jednak, że w pierwszych miesiącach życia płacz jest najskuteczniejszym i najbardziej niezawodnym sposobem komunikacji, jakim dysponuje Twoje dziecko?

Rozwój płaczu i kamienie milowe

Niemowlęta płaczą z wielu powodów – jednym z nich jest przyciągnięcie Twojej uwagi, by zakomunikować i wyrazić swoje potrzeby. Wyróżnia się siedem typowych powodów płaczu niemowlęcia. Oto zestawienie brzmienia poszczególnych rodzajów płaczu oraz działań, jakich dziecko od Ciebie oczekuje, gdy je usłyszysz:

Wskazówki, jak rozumieć komunikację dziecka poprzez płacz

Zwracanie uwagi na płacz dziecka to jedna z najlepszych rzeczy, jakie możesz zrobić, aby rozwijać jego umiejętności komunikacyjne. Każde niemowlę ma inne potrzeby sensoryczne i początkowo poznaje świat poprzez różne zmysły. Musisz poznać preferencje swojego maluszka, obserwując jego zmysły i sprawdzając, jak reaguje na określone bodźce poprzez rodzaj płaczu. Aby zrozumieć znaczenie poszczególnych rodzajów płaczu, możesz obserwować u dziecka:

• Zmiany nastroju;
• Reakcje na różne sytuacje, otoczenie i wydarzenia;
• Różnice w samym płaczu.

Wsłuchiwanie się w płacz dziecka i zauważanie różnic to najlepszy sposób na wspieranie rozwoju jego komunikacji. Na początku każdy płacz może brzmieć tak samo; stopniowo jednak nauczysz się wychwytywać niuanse i rozumieć, co maluszek próbuje Ci przekazać – płacz staje się językiem, za pomocą którego dziecko uczy się z Tobą porozumiewać. 

Z czasem nauczysz się na przykład odróżniać płacz oznaczający „jestem głodny” od płaczu „jestem zmęczony”. Znajomość tych różnic pomoże Ci właściwie reagować, co z kolei pokaże dziecku, że jego komunikaty mają znaczenie i przynoszą konkretny rezultat.

Zwracanie uwagi na głośność, ton i intensywność płaczu pomoże Ci dowiedzieć się, czego potrzebuje Twoje dziecko, a wiedzę tę możesz dodatkowo wzbogacić, obserwując mowę jego ciała i mimikę.

Pamiętaj: uśmiech i płacz to sposoby komunikacji

Reagowanie na uśmiech i płacz dziecka potwierdza jego intencję komunikacyjną i zachęca je do dalszego porozumiewania się. 

W Speech Blubs zawsze masz sojusznika! Możesz pobrać naszą aplikację Speechblubs, która pomoże stymulować Twoje dziecko i wywoła mnóstwo uśmiechów podczas wspaniałych zabaw wspierających komunikację. Jeśli nie masz pewności, jakie kroki podjąć dalej, możesz również skontaktować się z nami po dodatkowe wsparcie.