Jak radzić sobie z niejadkami i wybiórczością pokarmową

Oto podstawowy przewodnik, jak radzić sobie z wybiórczością pokarmową i niejadkami. Jeśli Twoje dziecko ma problemy z jedzeniem, gorąco zachęcam do skorzystania z pomocy logopedy. Pamiętaj też, że nie każdy logopeda zajmuje się terapią karmienia, więc warto zrobić rozeznanie i dopytać o to każdego specjalistę, z którym się kontaktujesz!

Jakie są objawy wybiórczości pokarmowej i bycia niejadkiem?

Od 20% do 50% dzieci jest określanych przez swoich rodziców jako niejadki. Jednego dnia Twoje dziecko może uwielbiać banany, a następnego krztusić się nimi i je wypluwać. Nie jesteś sam. Spróbuj zrozumieć, kiedy takie zachowania to po prostu pokazywanie swoich upodobań kulinarnych, a kiedy zaczynają przeradzać się w wybiórczość pokarmową.

Jakie są zatem główne objawy wybiórczości pokarmowej? Mogą mieć różne nasilenie i nie muszą występować u każdego dziecka.

1. Odruch wymiotny na widok lub po włożeniu jedzenia do ust;
2. Zaciskanie ust i niedopuszczanie widelca lub łyżki;
3. Wypluwanie jedzenia bez żucia lub obracania go w buzi; 
4. Wpadanie w histerię podczas posiłków;
5. Bardzo długie jedzenie posiłku lub całkowita odmowa jedzenia.

Część z Was może to czytać i myśleć: „u nas w domu jest tak co wieczór, co teraz?”. Przede wszystkim sugeruję podejść do jedzenia w taki sam sposób, w jaki zrobiłby to terapeuta. Istnieją konkretne kroki, które należy wykonać, aby zmniejszyć nadwrażliwość na jedzenie. Próbując wprowadzić nowy produkt do diety dziecka, wykonaj następujące kroki W KOLEJNOŚCI: 

Wprowadzanie nowych pokarmów

1. Pozwól dziecku dotknąć jedzenia. Na tym etapie maluch wcale nie musi wkładać go do buzi. Zanim pozwoli zbliżyć jedzenie do ust, musi najpierw chcieć go dotknąć. 
2. Kiedy nie ma już problemu z dotykaniem, pozwól dziecku powąchać jedzenie. Niech trzyma je w rączce i opisze zapach. Możesz zanotować jego spostrzeżenia, a także to, jak według niego będzie ono SMAKOWAĆ. 
3. Po powąchaniu jedzenia poproś dziecko, aby je polizało. Na tym etapie wciąż nie musi wkładać go do buzi ani niczego przeżuwać. To moment, w którym u dzieci często pojawiają się trudności i to zupełnie normalne. Ważne jest wtedy, aby cofnąć się do poprzedniego kroku na kilka dni, a potem spróbować ponownie.
4. Gdy maluch chętnie liże jedzenie, czas włożyć je do buzi. Znów – nie ma potrzeby żucia ani połykania tego, co mu podasz. Jeśli chce – super! Jeśli nie, może po prostu to wypluć, z założeniem, że żucie będzie celem przy kolejnej próbie. 
5. Ostatnim krokiem jest żucie i połykanie. Nie zdziw się, jeśli na początku pojawi się lekki odruch wymiotny. To również całkowicie normalne. Odpuść na chwilę i spróbuj ponownie później. 

A co, jeśli moje dziecko w ogóle nie chce jeść?

Dzieci jedzą, kiedy są głodne. Nie ma sensu stresować siebie ani dziecka, próbując wciskać mu jedzenie na siłę. Dopóki maluch przybiera na wadze i rośnie, oznacza to, że otrzymuje wystarczająco dużo składników odżywczych. Być może warto pomyśleć o witaminach, ale to już kwestia do omówienia z pediatrą.

1. Podzielcie się odpowiedzialnością

Jako rodzic masz swoje obowiązki związane z karmieniem dziecka. Twoje dziecko również je ma.

• Ty decydujesz, co, gdzie i kiedy jest podawane do jedzenia.
• Twoje dziecko decyduje, czy w ogóle zje i ile zje.

2. Proponuj różnorodne produkty dostosowane do wieku

Podczas posiłku dziecko powinno mieć wybór spośród różnych grup produktów, takich jak warzywa, owoce, białko i węglowodany. Menu całej rodziny nie powinno ograniczać się tylko do ulubionych dań dziecka. Czasami trzeba podać maluchowi dany produkt nawet 15 razy, zanim zdecyduje się go spróbować.

3. Ogranicz wysokokaloryczne napoje

Dziecko może nie chcieć jeść posiłków, jeśli wypija zbyt wiele kalorii z soków, napojów gazowanych czy mleka. Jeśli maluch pije za dużo, z pewnością przełoży się to na słaby apetyt.

Ogranicz ilość soków do około 120 ml, a mleka do maksymalnie 700 ml dziennie. Słodkie napoje gazowane w ogóle nie są zalecane dla dzieci. W razie wątpliwości skonsultuj się z pediatrą. 

4. Ustal stały harmonogram posiłków

Zarówno przekąski, jak i główne posiłki są bardzo ważne dla rozwoju dziecka. Stały plan dnia obejmujący śniadanie, drugie śniadanie, obiad, podwieczorek, kolację i ewentualną lekką przekąskę przed snem daje dziecku poczucie bezpieczeństwa – wie, że jedzenie pojawia się co 2–3 godziny i nie będzie głodne. Unikaj podawania przekąsek pomiędzy wyznaczonymi porami.

Jeśli dziecko postanowi pominąć posiłek lub przekąskę, może poczekać kilka godzin na kolejną zaplanowaną porę. Jeśli odmawia jedzenia, niech posiedzi przy stole w granicach rozsądku, dopóki większość rodziny nie skończy posiłku. Sami tak robimy z naszą trzyletnią córką! 

5. Zadbać o miłą atmosferę przy stole

Podczas posiłków z dzieckiem zawsze warto pamiętać o odpowiedniej atmosferze. Rozmowa powinna być przyjemna, miejsce do jedzenia czyste i jasne, a rozpraszacze ograniczone do minimum. Pora posiłku to nie czas na oglądanie telewizji czy kłótnie. U nas dzieci nie oglądają telewizji podczas jedzenia, chyba że jest wyjątkowa okazja!

6. Szanuj kulinarne dziwactwa 

Każdy z nas ma swoje nawyki i dziwactwa związane z jedzeniem. Dziecko może z chęcią zjeść kanapkę przekrojoną w trójkąty i bez skórek, ale odmówi zjedzenia tej samej kanapki pokrojonej w kwadraty ze skórkami. Może chętnie jeść same różyczki brokuła, unikając łodyg.

To, co Twoje dziecko chętnie zjada dzisiaj, jutro może zostać odrzucone. Warto pamiętać, że maluch może różnie reagować na te same potrawy w różne dni. Nie proponuj od razu dań zastępczych.

7. Unikaj bycia kucharzem na zawołanie

Jako mama doskonale wiem, jak trudne to bywa. ALE jeśli dziecko nie lubi lub z jakiegoś powodu nie je tego, co przygotowałaś na obiad czy podwieczorek – trudno. Oprzyj się pokusie wracania do kuchni i gotowania czegoś innego, o czym wiesz, że na pewno to zje.

Jeśli dziecko odmówi posiłku lub przekąski, za kilka godzin będzie kolejna i spokojnie do tego czasu wytrzyma. Kiedy dzieci naprawdę zgłodnieją w wyniku własnego wyboru, będą znacznie bardziej skłonne zjeść to, co dostaną następnym razem.

8. Nie proponuj deseru za każdym razem

Deser nie musi być podawany do każdego posiłku ani nawet codziennie. Kiedy już się pojawia, warto wziąć pod uwagę następujące kwestie:

• Jeśli dziecko zostanie zmuszone do zjedzenia całego obiadu, aby dostać deser, może być już pełne, ale prawdopodobnie i tak zje słodkości.
• Gdy maluch odmawia jedzenia, karanie brakiem deseru nie jest dobrym rozwiązaniem. Dziecko nauczy się stawiać deser wyżej niż wartościowe posiłki, co może zaburzyć jego relację z jedzeniem na całe życie.
• Jeśli Twoje dziecko je posiłek w pośpiechu, byle tylko dostać deser, spróbuj podać deser razem z daniem głównym.

Wypróbuj te sposoby i sprawdź, czy pomogą Twojemu dziecku polubić zdrowe jedzenie oraz wypracować lepsze nawyki. Dzięki temu planowanie posiłków stanie się łatwiejsze, walki przy stole rzadsze, a w rezultacie cała rodzina będzie cieszyć się zdrowym jedzeniem i uśmiechniętymi maluchami.