Oznaki, że Twoje dziecko zaczyna mówić później niż rówieśnicy

W tym artykule

• Kamienie milowe w rozwoju mowy Twojego dziecka
• W razie wątpliwości porozmawiaj z pediatrą
• Co badania mówią o opóźnieniu rozwoju mowy...
• Wczesna interwencja to klucz
• Co możesz zrobić, aby pomóc?

Istnieje wiele norm rozwojowych dotyczących rozwoju mowy i języka. Te kamienie milowe powinny być omawiane przez pediatrę podczas regularnych wizyt kontrolnych Twojego dziecka.

Prosimy, nie panikuj podczas czytania tego artykułu. Pamiętaj, że chociaż bierzemy pod uwagę pewne wyznaczniki przed stwierdzeniem opóźnienia mowy lub rozwoju językowego, każde dziecko rozwija się we własnym tempie.

https://www.youtube.com/watch?v=176mWySZ8U4

Pewne czynniki, takie jak płeć, również odgrywają rolę (chłopcy zazwyczaj zaczynają mówić później niż dziewczynki). Podzielę kamienie milowe rozwoju mowy na okresy od 3 do 6 miesięcy, zgodnie z typową częstotliwością wizyt u pediatry. Pamiętaj: Twoje dziecko może wykazywać wszystkie te umiejętności naraz lub tylko kilka z nich w danym momencie.

Jeśli planujesz już wizytę u lekarza rodzinnego, przeczytaj o 25 pojęciach z zakresu rozwoju mowy, które warto znać, aby lepiej zrozumieć, o czym będzie rozmawiał z Tobą lekarz lub logopeda. A jeśli szukasz narzędzia wspierającego rozwój mowy Twojego malucha, wypróbuj aplikację Speech Blubs!

Kamienie milowe w rozwoju mowy Twojego dziecka

(Na podstawie How Does Your Child Hear and Talk?, dzięki uprzejmości American Speech–Language–Hearing Association).

Do końca 3. miesiąca życia

Uśmiecha się, gdy się pojawiasz
Grucha (głuży)
Uspokaja się lub uśmiecha, gdy do niego mówisz
Wydaje się rozpoznawać Twój głos
Płacze w różny sposób w zależności od potrzeb

Do końca 6. miesiąca życia

Wydaje bulgoczące dźwięki podczas zabawy lub gdy leży samo
Gaworzy i wydaje różnorodne dźwięki
Używa głosu, aby wyrazić radość lub niezadowolenie
Kieruje wzrok w stronę źródła dźwięku
Reaguje na zmiany tonu Twojego głosu
Zwraca uwagę na grające zabawki
Reaguje na muzykę

Do końca 12. miesiąca życia

Próbuje naśladować dźwięki mowy
Mówi kilka prostych słów, np. „mama”, „tata” lub „bam”
Rozumie proste polecenia, np. „chodź tu”
Rozpoznaje nazwy znanych przedmiotów, np. „but”
Obraca się i patrzy w stronę dźwięków

Do końca 18. miesiąca życia

Rozpoznaje nazwy znanych przedmiotów, osób i części ciała
Wykonuje proste polecenia wsparte gestem
Mówi około 10 słów

Do końca 24. miesiąca życia

Używa prostych zwrotów, takich jak „daj pić” czy „jeszcze mleka”
Zadaje pytania złożone z 1–2 słów, np. „idziemy pa-pa?”
Wykonuje proste polecenia i odpowiada na proste pytania
Używa około 50 słów (lub więcej)
Mówi na tyle wyraźnie, że rodzice lub główni opiekunowie rozumieją je w co najmniej 50%

Od 2 do 3 lat

Ma słowo na niemal wszystko
Używa zdań złożonych z 2–3 słów, aby o coś poprosić
Wypowiada głoski /k, g, t, d, f/
Mówi w sposób zrozumiały dla rodziny i znajomych
Nazywa przedmioty, aby o nie poprosić lub zwrócić na nie uwagę

Od 3 do 4 lat

Słyszy, gdy wołasz z innego pokoju
Odpowiada na proste pytania: „kto?”, „co?”, „gdzie?” i „kiedy?”
Opowiada o tym, co działo się w żłobku, przedszkolu lub w domu
Używa zdań złożonych z trzech lub czterech słów
Mówi płynnie, bez konieczności powtarzania sylab lub słów

Od 4 do 5 lat

Używa szczegółowych zdań
Opowiada historie trzymające się tematu
Używa rymów
Z łatwością porozumiewa się z dziećmi i dorosłymi
Poprawnie wymawia większość głosek, z wyjątkiem trudniejszych (np. /s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, r/)
Nazywa niektóre litery i cyfry

W razie wątpliwości porozmawiaj z pediatrą

Jeśli Twoje dziecko nie opanowało większości tych umiejętności w podanym wieku, koniecznie skonsultuj się z pediatrą. Najprawdopodobniej skieruje Cię do specjalisty, jakim jest logopeda lub audiolog (specjalista od słuchu), aby wykluczyć problemy, które mogą wpływać na opóźnienie rozwoju mowy. Po konsultacji u dziecka może zostać zdiagnozowane „opóźnienie rozwoju mowy” lub „opóźnienie językowe”.

Diagnozy te stawia się wtedy, gdy u dziecka NIE WYSTĘPUJĄ INNE ZABURZENIA, takie jak spektrum autyzmu, deficyty uwagi, zespół Downa itp.

Wypełnij bezpłatny test przesiewowy Speech Blubs, aby uzyskać ogólny obraz rozwoju mowy Twojego dziecka!

Co badania mówią o opóźnieniu rozwoju mowy...

...to fakt, że dzieci, u których zdiagnozowano opóźnienie mowy lub rozwoju językowego, doganiają swoich rówieśników do 5. roku życia, o ile zostaną wcześnie zdiagnozowane i jak najszybciej otrzymają odpowiednie wsparcie terapeutyczne.

W rzeczywistości szacuje się, że około 50% do 70% dzieci późno mówiących (tzw. late talkers) dogania rówieśników i osiąga prawidłowy rozwój językowy w starszym wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym (Dale, Price, Bishop i Plomin, 2003; Paul, Hernandez, Taylor i Johnson, 1996).

Na początku trudno jest odróżnić dzieci z rzeczywistym opóźnieniem mowy od tzw. „późno rozkwitających” (late bloomers), ponieważ tę różnicę można zauważyć dopiero z czasem. Jednak niektóre badania sugerują, że dzieci z grupy „late bloomers” używają więcej gestów komunikacyjnych niż ich rówieśnicy z utrzymującym się opóźnieniem mowy (Thal i Tobias, 1992; Thal, Tobias i Morrison, 1991), kompensując w ten sposób ograniczony zasób słownictwa czynnego.

Wczesna interwencja to klucz

Dzieci późno mówiące mogą być bardziej narażone na trudności językowe lub problemy z nauką czytania i pisania w starszym wieku. Ryzyko to wzrasta, jeśli dziecko nie otrzyma odpowiedniej pomocy i wsparcia specjalistów.

Badania wykazały, że zdiagnozowane opóźnienie mowy i rozwoju językowego może być również wczesnym lub wtórnym objawem innych trudności, takich jak: specyficzne zaburzenie rozwoju językowego (SLI/DLD), zaburzenia komunikacji społecznej, spektrum autyzmu, trudności w uczeniu się, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), niepełnosprawność intelektualna czy inne zaburzenia rozwojowe.

Aby postawić trafną diagnozę, kluczowe jest monitorowanie ogólnego rozwoju dziecka w różnych obszarach, w tym m.in. w zakresie umiejętności poznawczych, komunikacyjnych, sensorycznych i motorycznych (ASHA 2018).

Co możesz zrobić, aby pomóc?

W międzyczasie możesz wdrożyć kilka prostych nawyków, aby wspierać naukę mowy u dziecka w domowym otoczeniu. Należą do nich:

1. Czytaj dziecku przez co najmniej 5 minut dziennie. Zacznij, gdy ma około 6–8 miesięcy i potrafi skupić uwagę na tyle, by patrzeć na książeczkę.
2. Opowiadaj o tym, co robicie w ciągu dnia. Mów do dziecka prostym, zrozumiałym językiem o swoich czynnościach. Jeśli gotujesz, mów na przykład: „Mama miesza zupę” albo „Wyjmuję mleko”.
3. Bądź wzorem prawidłowej mowy i unikaj spieszczania słów. Twoje dziecko uczy się mówić, obserwując i słuchając Ciebie – dlatego upewnij się, że gdy powtarzasz po maluchu, podajesz mu właściwe słowo. Na przykład, gdy mówi „am-am” na jedzenie, odpowiedz: „Tak, masz ochotę na obiadek”, a nie: „Chcesz am-am?”.
4. Prowadź dziennik kamieni milowych mowy Twojego dziecka. Dzięki temu będziesz na bieżąco ze wszystkimi zmianami. Ułatwi Ci to także szczegółową rozmowę z pediatrą na temat wszelkich wątpliwości dotyczących rozwoju.
5. Wypróbuj Speech Blubs. Aplikacja oferuje mnóstwo fantastycznych, edukacyjnych zabaw zachęcających malucha do powtarzania słów!

Moja córka ma prawie 2 lata, a ze Speech Blubs bawi się od kilku miesięcy. Mogę śmiało powiedzieć, że zna już naprawdę sporo słów – mówi ich około 250–300. Zna alfabet, liczenie, kształty, kolory, podstawowe słowa (mama, tata, babcia itp.), słowa z piosenek, które śpiewa, nazwy przedmiotów wokół siebie, zwierzątka i odgłosy zwierząt, nazwy jedzenia i napojów, postacie z bajek czy książeczek i wiele innych. Czasami nawet nie zdajemy sobie sprawy, ile słów dzieci naprawdę znają, dopóki się w to bardziej nie zagłębimy.

Shannon, IG

Śledź Speech Blubs, aby nie przegapić kolejnego artykułu o tym, jak stworzyć w domu środowisko bogate w język, a jeśli masz jakiekolwiek pytania lub wątpliwości – skontaktuj się z nami!