Wskazówki, jak ułatwić komunikację z dzieckiem noszącym maseczkę

W tym artykule

• Jak maseczki mogą wpływać na mowę, język i słuch dzieci?
• • Niedosłuch
  • Zaburzenia głosu a maseczki u dzieci
  • Zaburzenia językowe
  • Zaburzenia mowy

Jako logopeda wiem, jak wielki wpływ na komunikację może mieć noszenie maseczek. Uważam jednak, że zasłanianie ust i nosa materiałowymi maseczkami jest absolutnie konieczne, aby chronić ludzkie życie. Ważne jest, abyśmy podejmowali środki ostrożności, takie jak maseczki dla dzieci, ułatwiając jednocześnie komunikację i dbając o bezpieczeństwo naszych rodzin.

W tym artykule staram się podpowiedzieć rodzicom, jak poprawić komunikację podczas noszenia maseczki – a zwłaszcza jak rozmawiać, mając ją na twarzy. Aby udoskonalić Twoje umiejętności komunikacyjne i pomóc wam porozumiewać się efektywnie, przedstawiam poniższe rozwiązania.

Jak maseczki mogą wpływać na mowę, język i słuch dzieci?

Niedosłuch

W mediach społecznościowych pojawiło się wiele informacji o tym, jak maseczki utrudniają słyszenie osobom z niedosłuchem, ponieważ tłumią dźwięk głosu rozmówcy oraz uniemożliwiają czytanie z ust i obserwowanie mimiki. Poniższe udogodnienia mogą okazać się pomocne dla dzieci z wadą słuchu, zarówno w domu, jak i w szkole.

Jak możesz pomóc dziecku z wadą słuchu:

• W szkole korzystajcie z systemów FM z mikrofonami podawanymi z rąk do rąk, aby dzieci mogły słyszeć nie tylko nauczyciela, ale także wypowiedzi swoich rówieśników.
• Jeśli Twoje dziecko uczy się zdalnie, upewnij się, że macie w domu system FM z odpowiednimi kablami do komputera, aby mogło bez problemu uczestniczyć w lekcjach online.
• Sprawdź preferencje dziecka dotyczące maseczek, aby ocenić percepcję słuchową przy różnych typach osłon (np. maseczka z materiału vs. maseczka przezroczysta).
• Nauczyciele i pracownicy szkoły powinni nosić przezroczyste maseczki, aby ułatwić Twojemu dziecku czytanie z ust i widzenie mimiki twarzy. Należy używać materiału zapobiegającego parowaniu (anti-fog), aby maseczki nie zachodziły parą i nie zasłaniały ust mówiącego.
• Poproś, aby w klasie regularnie sprawdzano zrozumienie materiału, powtarzano instrukcje i wyjaśniano niejasności.
• Zachęcaj dziecko do asertywności – niech nie boi się prosić o powtórzenie informacji lub wyjaśnienie, jeśli czegoś nie zrozumiało.
• Pamiętaj, aby zawsze zwracać się twarzą do dziecka podczas rozmowy, zwłaszcza gdy masz na sobie maseczkę.
• Mów wolniej, nieco głośniej (aby zrekompensować obecność maseczki) i wyraźnie artykułuj dźwięki w słowach, aby poprawić wyrazistość mowy.

Zaburzenia głosu a maseczki u dzieci

Dzieci z zaburzeniami głosu mają zazwyczaj nieprawidłowości anatomiczne (np. guzki głosowe, polipy, stany zapalne itp.), które sprawiają, że ich głos brzmi chrapliwie lub ochryple. Dzieci z takimi trudnościami często mówiły mi, że w maseczce czują potrzebę mówienia głośniej, aby inni mogli je usłyszeć.

Aby temu zaradzić, zaczynają podnosić głos i napinać aparat mowy. Kiedy próbują mówić głośniej, może to dodatkowo pogłębić dysfunkcję fałdów głosowych. Obawiam się, że noszenie maseczek może nasilić problemy z głosem u wszystkich dzieci (i dorosłych), którzy nadwyrężają głos, próbując przebić się przez warstwę materiału. Poniższe wskazówki są przydatne zarówno w domu, jak i w szkole.

Jak możesz pomóc dziecku z zaburzeniami głosu:

• Proszę, nie proś dzieci, aby podnosiły głos ani mówiły głośniej. Jak już wspomniałam, może to powodować nadmierne napięcie strun głosowych.
• Jeśli rozumiesz wypowiedź dziecka, powtórz ją, aby wiedziało, że zostało usłyszane – dzięki temu nie będzie próbowało mówić głośniej.
• Dopilnuj, aby dziecko piło dużo wody. Woda nawilża struny głosowe. Dawaj mu do szkoły bidon z wodą. Warto poprosić szkołę o zgodę na picie wody podczas lekcji w ramach ułatwień.
• Pomóż dziecku, pokazując własnym przykładem odpowiedni dystans podczas rozmowy. Podejdź bliżej (na odległość do ok. 2 metrów w szkole) lub naucz dziecko podchodzić do Ciebie, zamiast przekazywać myśli krzykiem z drugiego końca pokoju.
• Zachęcaj dzieci do używania gestów w celu zwrócenia Twojej uwagi, zamiast nadwyrężania głosu.
• Jeśli to możliwe, przejdźcie na czas rozmowy w cichsze miejsce w pomieszczeniu.
• Jeśli w domu jest więcej dzieci, wprowadźcie zasadę „kolejek na mówienie”, aby każde dziecko miało spokojny, niezakłócony czas na wypowiedź.

Zaburzenia językowe

Noszenie maseczek wpływa również na dzieci z zaburzeniami językowymi. Dzieci, które mają trudności ze zrozumieniem mowy, często opierają się na wyrazie twarzy i mowie ciała, co ułatwia im uzupełnienie brakujących elementów komunikatu w poleceniach czy rozmowie. Rozumienie języka jest dla nich wyzwaniem, a maseczki czynią je jeszcze trudniejszym.

W obliczu takich przeszkód niektóre dzieci mogą zamykać się w sobie, denerwować lub odczuwać lęk. Poniższe wskazówki okażą się przydatne w domu i w szkole.

Jak możesz pomóc dziecku z zaburzeniami językowymi:

• Mów wolniej, staraj się akcentować słowa i rób pauzy między myślami, aby dziecko miało czas na ich przetworzenie i zrozumienie.
• Ogranicz używanie zbędnych słów i skomplikowanych sformułowań.
• Zachęcaj dziecko do otwartego mówienia o swoich potrzebach oraz proszenia o powtórzenie i wyjaśnienie w razie potrzeby. Dziecko powinno czuć, że powiedzenie „Nie rozumiem” jest zupełnie w porządku.
• Pomagaj sobie gestami i mową ciała. Na przykład wskaż miejsce, do którego ma pójść, przywołaj je ręką lub ustalcie gesty dla słów takich jak „stop” czy „czekaj”. Sygnały niewerbalne to potężne narzędzie wspierające rozumienie.
• Twórz pomoce wizualne lub listy zadań, które ułatwią dziecku orientację i zrozumienie. Możesz na przykład przygotować obrazkową listę rzeczy do zrobienia.
• Korzystaj z planów dnia w formie obrazkowej (grafików wizualnych), aby pomóc dziecku zrozumieć, czego się od niego oczekuje.
• Używaj przyjaznego dzieciom zegara ze wskazówkami (takiego jak np. Bee A Time Keeper), aby pomóc dziecku „zobaczyć i poczuć” upływ czasu oraz powiązać go z planem wizualnym.
• Jeśli to możliwe, przejdźcie na czas rozmowy w cichszy kąt pokoju.
• Proś dziecko o powtórzenie poleceń, aby upewnić się, że dobrze je zrozumiało.
• Unikaj sarkazmu i żartów opartych na dwuznacznościach, ponieważ mogą być one bardzo mylące dla dzieci z trudnościami językowymi.

Zaburzenia mowy

Dzieci, u których występuje opóźniony rozwój artykulacji, mogą być trudniejsze do zrozumienia, gdy noszą maseczkę. Jako dorośli uczymy się odczytywać błędy wymowy u dzieci, słuchając ich i jednocześnie obserwując ich usta oraz mimikę. Maseczka odbiera tę wizualną stronę komunikatu i może dodatkowo tłumić dźwięki. Twoje dziecko może odczuwać frustrację z powodu trudności w jasnym przekazywaniu swoich myśli Tobie i nauczycielom.

Frustrację mogą odczuwać również rodzice i nauczyciele, którym trudno jest zrozumieć dziecko. Poniższe udogodnienia mogą wesprzeć komunikację werbalną w domu i w szkole.

Jak możesz pomóc dziecku z zaburzeniami mowy:

• Zadbaj o to, aby dziecko nosiło przezroczystą maseczkę – pomoże to rozmówcy lepiej zrozumieć jego słowa. Wybierz model z powłoką zapobiegającą parowaniu, aby usta dziecka były dobrze widoczne.
• Proszę, nie proś dzieci, aby mówiły głośniej lub krzyczały. Jak wspomniałam wcześniej, może to narazić dziecko na rozwój zaburzeń głosu.
• Jeśli rozumiesz, co mówi Twoje dziecko, powtórz jego słowa, aby miało pewność, że zostało zrozumiane – dzięki temu nie będzie próbowało mówić głośniej.
• Jeśli to możliwe, przejdźcie na czas rozmowy w cichsze miejsce.
• Mów w wolniejszym tempie i starannie artykułuj poszczególne głoski.
• Jeśli masz w domu kilkoro dzieci, wprowadźcie zasadę wypowiadania się po kolei, aby każde z nich miało spokojną chwilę na swobodną mowę bez przerywania.
• Jeśli nie rozumiesz, co mówi dziecko, poproś je: „Pokaż mi to” lub zachęć do użycia gestów.
• Zadawaj pytania zamknięte wymagające odpowiedzi „tak/nie” (np. „Czy mówiłeś, że chcesz przekąskę?”) lub pytania z wyborem (np. „Wolisz sok czy mleko?”).
• Gdy zrozumiesz, o jakie słowo chodziło, powtórz je poprawnie bez wytykania błędu (np. powiedz „rower”, gdy dziecko powie „wowel”).

Oczywiście w domu noszenie maseczki zazwyczaj nie jest konieczne; jednak poza domem czy w szkole powyższe wskazówki okażą się niezwykle pomocne we wspieraniu umiejętności komunikacyjnych Twojego dziecka.

Amerykańskie Stowarzyszenie ds. Mowy, Języka i Słuchu (ASHA) opublikowało wytyczne dotyczące noszenia maseczek.

Aby uzyskać więcej informacji, skontaktuj się ze swoim logopedą lub odwiedź stronę stowarzyszenia American Speech-Language-Hearing Association (ASHA).