Çocuklar İçin IQ Testi -- Neden Yaptırmalısınız?

Biliş; deneyimler, öğrenme ve duyularımız aracılığıyla bilgi edinme ve anlama zihinsel sürecidir. Çocuklar sürekli öğrenirler; erken yaşlardan itibaren bilgiyi sünger gibi çeker ve hafızalarında tutarlar. Bazen öğretmen gibi bir okul uzmanı, çocuğunuzun öğrenme becerisinde bazı güçlü veya zayıf yönler fark edebilir. İşte bu durumlarda çocuk bilişsel teste yönlendirilebilir. 

IQ Testi Nedir?

Bilişsel testin bir diğer adı da IQ testi veya Zekâ Testidir (Intelligence Quotient). Bir psikolog tarafından çocuğunuza bir dizi etkinlik uygulanır. Çocuklara yönelik IQ testinde şu bilişsel işlevler değerlendirilir (ladybughouse.com, 2020):

• Sözel Kavrama - Bu alan, çocuğunuzun kelime dağarcığını ve genel bilgi ve birikimini ifade etme yeteneğini ölçer
• Görsel Mekânsal - Çocuğunuzun sözel akıl yürütme, kavrama, kavram oluşturma ve bilgi düzeyini ölçer
• Akıcı Akıl Yürütme – Çocuğun önceki bilgilerinden bağımsız olarak yeni problemleri çözme yeteneğini ölçer
• Çalışma Belleği – Çocuğun yeni görevleri tamamlamak için bilgiyi öğrenme, işleme ve aklında tutma yeteneğini ölçer
• İşlemleme Hızı – Çocuğun görsel bilgiyi hızlı bir şekilde işleme ve bu bilgi hakkında karar verme yeteneğini ölçer

Çocuğunuza Neden IQ Testi Yaptırmalısınız?

Genellikle çocuklar için bilişsel değerlendirmeler veya IQ testleri, çocukların okulda sorun yaşamaya başladığı dönemlerde yapılır. Akademik olarak zorlanabilirler, hayal kırıklığına bağlı davranışlar sergileyebilirler ve ev ödevlerinden kaçınmaya başlayabilirler.

Bununla birlikte, çocukların derslerinde çok başarılı oldukları durumlarda da IQ testine yönlendirildikleri görülür. Öğretmenlerin veya diğer uzmanların sevk gerekçelerinde belirtebilecekleri yaygın durumlar şunlardır:

• Zihinsel yetersizliklerin belirlenmesi - Çocuklar için yapılan bilişsel/IQ testi, olası öğrenme güçlüklerini tespit eder veya eler 
• Öğrenme güçlükleri ve bozukluklarının tespiti ve teşhisi - Gerçek bir yetersizlik varsa, test uygulayıcıya hangi alanların en zayıf olduğunu gösterir
• Bilişsel işlemleme süreçlerindeki güçlü ve zayıf yönlerin değerlendirilmesi - Bu, sınıfta yapılabilecek uyarlamalar ve destekler açısından önemlidir
• Üstün zekânın değerlendirilmesi - Bilişsel testler aynı zamanda bir çocuğun ortalama üstü zekâya sahip olup olmadığını ve daha ileri düzey derslere yönlendirilip yönlendirilemeyeceğini belirleyebilir 
• Beyin hasarlarının etkilerinin değerlendirilmesi

Bilişsel Değerlendirme Türleri

Yapılacak değerlendirme çocuğunuzun yaşına göre değişir. Testler, sadece psikolog ve çocuğunuzun bulunduğu küçük bir odada gerçekleştirilir. Gerekirse mola verilebilir. Psikolog, sınav kaygısını en aza indirmek için çocuğunuzun yanında "test" kelimesini kullanmaz. Bunun yerine süreci daha eğlenceli hale getirmek ve çocuğunuzun ilgisini daha kolay çekmek için "bulmaca" veya "oyun" gibi kelimeler kullanabilir.

4 yaş - 7 yaş 3 ay – WPPSI-IV Wechsler Okul Öncesi ve İlkokul Zekâ Ölçeği Dördüncü Baskı

6 yaş - 16 yaş 11 ay – WISC-V Çocuklar İçin Wechsler Zekâ Ölçeği Beşinci Baskı

Bilişsel Test Süreci

Peki ilk olarak ne olur? Bir çocuk için IQ testi önerildiğinde izlenen belirli bir süreç vardır. Bu durum bir gecede gerçekleşmez. 

1. Ebeveyn ve çocukla ilk görüşme

Değerlendirme sürecinde gerçekleşecek ilk aşama budur. Çocuğunuzun ortamına dair bütüncül bir tablo elde etmek amacıyla ebeveynlerden gelişim öyküsü, akademik beceri, tıbbi durumlar, aile ilişkileri ve ebeveynlerin belirttiği endişeleri içeren geçmiş bilgiler toplanır. Lütfen psikoloğa karşı mümkün olduğunca dürüst ve açık olun; bu, yalnızca çocuğunuzun durumunun doğru bir şekilde anlaşılmasına yardımcı olacaktır. 

2. Bir veya iki oturumda test uygulaması

Bu durum çocuğunuzun yeteneğine ve teste olan istekliliğine bağlıdır ancak test büyük olasılıkla bir veya iki oturumda tamamlanır. Ben kendi dil ve konuşma değerlendirmelerimi genellikle 2-3 oturuma yayıyorum, çünkü öğrencilerin yaklaşık 40 dakika sonra dikkatlerinin dağılmaya başladığını görüyorum. 

3. Puanlama ve sonuçların yorumlanması

Her değerlendirme standartlaştırılmış sonuçlara göre puanlanır ve yorumlanır. Bu puanlar, çocuğunuzu kendi yaş grubuyla karşılaştırır. 

4. Rapor yazımı

Bu muhtemelen değerlendirme sürecinin en uzun kısmıdır. Test sırasında çocuğunuzun sergilediği davranışsal gözlemler, test sonuçları ve önerilerle birlikte rapora kaydedilir.

5. Geri bildirim oturumu

Psikolog; öğretmenler, değerlendirme ekibinin geri kalanı, ebeveynler ve diğer olası uzmanlarla (örneğin okul hemşiresi) birlikte bu oturumda testin sonuçlarını tartışır ve ebeveynler ile okul için önerilerde bulunur. 

Uygulanan tüm testlerin çocuğunuza yardımcı olmak amacıyla yapıldığını unutmamanız önemlidir. Çocuğunuzun gerilmemesi veya bir şeylerin ters gittiğini düşünmemesi için bu durumu onun yanında büyütmemeye çalışın. Değerlendirme sürecinden önce ve sonra sormak istediğiniz soruların bir listesini hazırlamayı ihmal etmeyin!