Gelişimsel Dil Bozukluğu — Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Dili anlamak ve kullanmak herkes için kolay değildir; özellikle de gelişimsel dil bozukluğu (GDB) teşhisi konmuş bireyler için.

GDB, yaklaşık her 15 çocuktan 1'ini etkileyen, gizli ancak son derece yaygın bir durumdur. Geçmişte GDB'ye farklı isimler verilmiş olması, uzmanların bu durum hakkında konuşmasını ve GDB'li çocukların yardım almasını zaman zaman karmaşık hale getirmiştir.

Araştırmacılar şu anda GDB'ye hangi faktörlerin neden olduğunu, GDB'li bireylerde ne tür farklı dil özelliklerinin görüldüğünü ve bu çocukların nasıl başarıyla tedavi edilebileceğini araştırmaktadır.

Gelişimsel Dil Bozukluğu (GDB) İçin Tehlike İşaretlerini Belirleme

Çocuğunuz bu tehlike işaretlerini gösteriyorsa veya çocuğunuzun dil ve konuşma gelişiminin diğer yönleriyle ilgili endişeleriniz varsa, bir dil ve konuşma terapisti ile iletişime geçin.

Yaş

Belirtiler

1 yaş

- Sese tepki vermeme
- Agulamama/babıldamama
- Beslenme güçlüğü
- Taklit etmeme
- Jest ve mimiklerin sınırlı kullanımı

2 yaş

- Jestlerle veya sözcüklerle iletişim kurma çabasının çok az olması
- İlk sözcüklerin çıkmaması
- Basit yönergeleri takip etmede güçlük
- "Hayır" kelimesine tutarsız tepki verme

3 yaş

- Konuşmanın sınırlı kullanımı
- Konuşmanın anlaşılamaması
- Basit soruları anlamada güçlük
- Nesneleri adlandırmada zorlanma
- İletişim kuramamaktan kaynaklanan hırçınlık/öfke

GDB Nedir?

Gelişimsel Dil Bozukluğu veya kısaca GDB, çocukların dili anlama ve kullanmada zorluk yaşadığı çok yaygın bir bozukluktur. Bu bozukluk teşhisi konan çocuklar, akranlarıyla aynı zekâya sahip olmalarına rağmen akademik derslerinde geride kalırlar.

Dille ilgili güçlük yaşamaları nedeniyle arkadaş edinme, sosyalleşme, duygularını ifade etme ve öğrenme konularında da sorunlar yaşamaya başlayabilirler. GDB genellikle yaşamın erken dönemlerinde teşhis edilse de çoğu zaman fark edilmeyebilir; bu nedenle bu bozukluğa sahip olup hiç tedavi görmemiş yetişkinler de bulunabilir.

Neden Gelişimsel Dil Bozukluğu Olarak Adlandırılır?

Tarih boyunca çocuklardaki dil sorunlarına pek çok farklı isim verilmiştir.

Örneğin, bu çocuklara diğer etiketlerin yanı sıra "özgül dil bozukluğu", "dil gecikmesi" veya "dil bozukluğu" gibi tanılar konmuştur. Çok sayıda farklı etiket olması; psikologların, doktorların ve dil ve konuşma terapistlerinin durumu ortak bir zeminde tartışmasını zorlaştırmıştır çünkü herkes farklı isimler kullanmaktaydı.

Her 15 çocuktan 1'i gelişimsel dil bozukluğundan etkilenmektedir. GDB çoğu zaman gözden kaçabilir ve sosyalleşmeyi olduğu kadar akademik başarıyı da olumsuz etkileyebilir.

Uzmanlar kısa süre sonra, geçici olmayan ve kalıcı olan şiddetli dil eksikliklerini tanımlamak için "dil bozukluğu" teriminin kullanılması gerektiği konusunda hemfikir oldular. Birçok çocukta dil bozukluğunun yanı sıra Down sendromu veya Otizm gibi başka bir gelişimsel bozukluk da bulunur.

Diğer bazı çocuklarda ise başka hiçbir gelişimsel engel olmaksızın yalnızca dil bozukluğu görülür. İşte bu çocuklar için "gelişimsel dil bozukluğu" terimi kullanılmalıdır.

Bazı Çocuklarda Neden Gelişimsel Dil Bozukluğu Görülür?

Bu soru oldukça karmaşık olabilir. Bu konuda henüz yeterince araştırma bulunmadığından, nedenleri ve gidişatı kesin olarak belirlemek güçtür. Araştırmacılar, durumun birkaç farklı nedenden kaynaklandığı sonucuna varmaktadır:

1. Çocuğun biyolojisi ve genetik yapısı, bu bozukluğun gelişip gelişmeyeceğinde rol oynayabilir. GDB sıklıkla ailelerde kalıtsal olarak aktarılır; bu da bir çocuğun anne babasından aldığı genlerin GDB olup olmayacağını etkileyebileceği anlamına gelir. Çocuğun beyin yapısı da beynin belirli bölgelerinin diğer bölgelerle nasıl etkileşime girdiğinde rol oynayabilir.
2. Hepimiz her çocuğun farklı olduğunu biliriz; bu da bilgiyi öğrenme ve algılama biçimlerinin de farklı olduğu anlamına gelir. Bu durum biliş olarak adlandırılır. Bazı çocuklar hızlı düşünürken, diğer çocukların bilgiyi işlemesi daha uzun sürer. Bazıları harika bir hafızaya sahiptir ve her şeyi hatırlar; diğerleri ise beş saniye önce duyduklarını unutabilir. Bu farklılıklar GDB gelişiminde rol oynayabilir.
3. Çocuğun büyüdüğü çevre de katkıda bulunan bir faktör olabilir. Çocuğun çevresi, GDB görülme riskini artırabilir veya azaltabilir. Bazı insanlar anne babanın çocukla yeterince konuşmaması durumunda çocukta GDB olacağına inanır; ancak bu doğru değildir.

GDB ile Birlikte Ne Tür Dil Sorunları Görülür?

Dil öğrenmenin zor bir süreç olduğu konusunda hepimiz hemfikiriz. Dilin karmaşık yapısı nedeniyle dil becerilerinin etkilenmesi çok farklı şekillerde karşımıza çıkabilir. GDB teşhisi konan bir çocuğun kendine özgü çok özel bir profili olacaktır; yani her çocuk kendine has dil zorluklarıyla karşılaşacaktır.

Her çocuk farklı olsa da, araştırmacılar GDB'li tüm çocuklarda ortak olarak görülen temel dil problemlerini tespit etmektedir.

1. Bu çocukların çoğu dil bilgisinde zorluk yaşar. Örneğin, GDB'li bir çocuk geçmiş zamandan bahsederken zaman eklerini karıştırabilir ya da ekleri tamamen atlayarak "dün park gitmek" diyebilir veya "okula ben gitmek" gibi kuralsız cümleler kurabilir.
2. GDB teşhisi konan çocuklar sesleri doğru çıkarmakta zorluk çekerler. Bu çocuklar örneğin "araba" yerine "ayaba" diyebilirler. Ayrıca "portakal" yerine "pokal" gibi heceleri atlayarak konuşabilirler.
3. GDB, bir çocuğun tipik gelişim gösteren bir çocukla aynı düzeyde kelime hazinesi edinmesini engeller. GDB'si olan çok küçük çocuklar, yaşıtlarına göre daha geç konuşmaya da başlayabilirler. Çocuk nihayet bir kelime öğrendiğinde, onu tekrarlamakta veya bağlam içinde tekrar kullanmakta zorlanabilir. Buna ek olarak, sözcüklerin birden fazla anlama gelebileceğini anlamakta güçlük çekebilirler. Örneğin "yüz" kelimesi hem çehre/surat anlamına gelirken hem de 100 sayısını ya da yüzmek eylemini ifade edebilir; bu durum onlar için kafa karıştırıcı olabilir.
4. GDB'li çocuklar konuya bağlı kalmakta, sohbette sıra almakta veya uzun cümleleri anlamakta güçlük çekebilirler. Bu çocuklar bilgi paylaşmakta ve hikâye anlatmakta zorlanabilirler. Bunların tümü sosyal dil becerilerinin bir parçasıdır. GDB'li çocukların yaşadığı zorluk, hissettiklerini başkalarına aktaramamalarıdır. Bu durum, öyle olmasını istemedikleri halde hırçınlığa ve öfkeye yol açabilir.

Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Bir Çocuk Nasıl Yardım Alabilir?

Dil ve Konuşma Terapistleri gibi uzmanlar çocuğunuzun başarısında çok büyük bir rol oynayacaktır. Çocuğunuzun kendisine en çok fayda sağlayacak dil ve konuşma terapisini alabilmesi için, ortada gerçekten bir problem olduğunu fark edecek bir uzmana başvurmanız önemlidir.

Gelişimsel Dil Bozukluğu olan pek çok çocuğun dil becerileri akranlarının gerisinde kalmaya devam edebilse de, profesyonel destek almak çocuğun iletişim ve öğrenme potansiyelini en üst düzeye çıkarabilir.

GDB'li çocuklara yardım sağlamanın (müdahalede bulunmanın) son derece etkili olabileceğini ve çocuğun dil becerilerini geliştirebileceğini gösteren çok sayıda bilimsel kanıt bulunmaktadır.

Dili anlamak ve kullanmak herkes için kolay değildir; özellikle de gelişimsel dil bozukluğu (GDB) teşhisi konmuş bireyler için.

GDB, yaklaşık her 15 çocuktan 1'ini etkileyen, gizli ancak son derece yaygın bir durumdur. Geçmişte GDB'ye farklı isimler verilmiş olması, uzmanların bu durum hakkında konuşmasını ve GDB'li çocukların yardım almasını zaman zaman karmaşık hale getirmiştir.

Speech Blubs çocukların konuşmasına yardımcı oluyor. Evde konuşma pratiği yapmak için eğlenceli ve eğitici içeriklere ulaşmak üzere hemen indirin!