Maske Takan Bir Çocukla İletişimi Geliştirmek İçin İpuçları

Bu Yazıda

• Maskeler Çocukların Konuşmasını, Dilini ve İşitmesini Nasıl Etkileyebilir?
• • İşitme Bozuklukları
  • Ses Bozuklukları ve Çocuk Maskeleri
  • Dil Bozuklukları
  • Konuşma Bozuklukları

Bir dil ve konuşma terapisti olarak maske takmanın iletişim üzerindeki etkisini biliyorum; ancak bana göre kumaş yüz örtüsü takmak, hayat kurtarmaya yardımcı olmak için kesinlikle gerekli. Ailelerimizi güvende tutarken iletişimi de destekleyecek önlemler almamız, örneğin çocuk maskeleri kullanmamız önemlidir.

Bu yazı, ebeveynlere maske takarken iletişimlerini nasıl geliştirebileceklerine ve daha özelde yüz maskesiyle nasıl iletişim kurabileceklerine dair yollar sunmayı amaçlıyor. İletişim becerilerinizi geliştirmeniz ve etkili bir şekilde iletişim kurabilmeniz için size aşağıdaki çözümleri öneriyorum.

Maskeler Çocukların Konuşmasını, Dilini ve İşitmesini Nasıl Etkileyebilir?

İşitme Bozuklukları

Sosyal medyada, maskelerin konuşan kişinin ses kalitesini engellediği, dudak okuma ve yüz ifadelerini görme imkânını ortadan kaldırdığı için işitme bozukluğu olan kişilerin duymasını zorlaştırdığına dair pek çok bilgi paylaşıldı. Aşağıdaki düzenlemeler, işitme kaybı olan çocuklar için hem evde hem de okulda faydalı olabilir.

İşitme bozukluğu olan bir çocuğa nasıl yardımcı olabilirsiniz:

• Okullarda, çocukların yalnızca öğretmeni duyabilmesi için değil, arkadaşlarının söylediklerine de erişebilmesi için elden ele dolaştırılabilen mikrofonlu FM sistemleri kullanın.
• Çocuğunuz uzaktan eğitim alıyorsa, uzaktan derslere erişebilmesi için evde uygun bilgisayar kablolarıyla birlikte bir FM sistemi bulunduğundan emin olun.
• Farklı maske türleri arasında (ör. kumaş ve şeffaf) yeterli işitsel algıyı belirlemek için öğrencinin maske tercihine yönelik bir değerlendirme yapın.
• Öğretmenler ve okul personeli, çocuğunuzun dudak okuma ve yüz ifadelerini görme becerisini desteklemek için şeffaf maske takmalıdır. Maskelerin buğulanıp konuşan kişinin ağzının görünmesini engellememesi için buğu önleyici bir malzeme kullanılmalıdır.
• Sınıf içinde anlama kontrolleri, tekrarlar ve açıklamalar yapılmasını talep edin.
• Çocuğunuzu, bilgilerin tekrarlanmasını ya da daha net açıklanmasını isteyerek kendi ihtiyaçlarını dile getirmeye teşvik edin.
• Özellikle maske takarken konuştuğunuzda yüzünüzü çocuğunuza döndüğünüzden emin olun.
• Maskenin etkisini dengelemek için daha yavaş ve biraz daha yüksek sesle konuşun, konuşmanızın anlaşılırlığını artırmak için kelimelerdeki sesleri net bir şekilde telaffuz edin.

Ses Bozuklukları ve Çocuk Maskeleri

Ses bozukluğu olan çocuklarda genellikle seslerinin pürüzlü ve/veya kısık çıkmasına neden olan anatomik bir anormallik (ör. ses teli nodülleri, polipler, iltihaplanma vb.) bulunur. Ses bozukluğu olan çocuklar bana, maske taktıklarında insanların onları duyabilmesi için daha yüksek sesle konuşma ihtiyacı hissettiklerini anlattılar.

Bunu telafi etmek için bu çocuklar seslerini yükseltir ve zorlarlar. Seslerini yükseltmeye çalıştıklarında, ses tellerinin işlevini daha da olumsuz etkileyebilirler. Benim endişem, maske takmanın, maskeyi telafi etmek için seslerini yanlış kullanabilecek tüm çocuklarda ve/veya yetişkinlerde ses sorunlarını kötüleştirebileceğidir. Aşağıdaki düzenlemeler hem evde hem de okulda faydalıdır.

Ses bozukluğu olan bir çocuğa nasıl yardımcı olabilirsiniz:

• Lütfen çocuklardan seslerini yükseltmelerini ya da daha yüksek sesle konuşmalarını istemeyin. Dediğim gibi, bu yalnızca ses tellerinde gerginliğe yol açabilir.
• Çocuğunuzun mesajını anladıysanız, lütfen onu tekrarlayın; böylece onu duyduğunuzu bilir ve daha yüksek sesle söylemeye çalışmaz.
• Çocukların bol su içtiğinden emin olun. Su, ses tellerini nemlendirir. Okula yanında bir su şişesi gönderin. Bunu bir düzenleme olarak talep etmeniz gerekebilir.
• Sesinizi kullanırken uygun mesafeyi koruyarak çocuklara örnek olun. Onlara daha yakın yürüyün (okulda yaklaşık 2 metre içinde) ve/veya odanın diğer ucundan seslerini yükselterek düşüncelerini paylaşmaya çalışmak yerine size yaklaşmalarını öğretin.
• Çocukları, dikkatinizi çekmek için seslerini kullanmak yerine jest ve işaretlerden yararlanmaya teşvik edin.
• Mümkünse konuşmak için odanın ya da bulunduğunuz yerin daha sessiz bir köşesine geçin.
• Evde birden fazla çocuk varsa, her çocuğun sessiz ve kesintisiz konuşma zamanı olması için “konuşma sırası” uygulamasını teşvik edin.

Dil Bozuklukları

Dil bozukluğu olan çocuklar da maske kullanımından etkilenir. Sözlü dili anlamakta zorlanan çocuklar, derslerde ve/veya sohbetlerde kaçırdıkları mesaj parçalarını tamamlamak için çoğu zaman yüz ifadelerine ve beden diline güvenirler. Dili anlamak bu öğrenciler için zaten zordur ve maskeler bunu daha da güçleştirebilir.

Bu engellerle karşılaştıklarında bazı öğrenciler içine kapanabilir, üzülebilir ya da kaygılanabilir. Aşağıdaki düzenlemeler evde ve okulda faydalıdır.

Dil bozukluğu olan bir çocuğa nasıl yardımcı olabilirsiniz:

• Daha yavaş konuşun, kelimelerinizi vurgulamaya çalışın ve anlamaya fırsat tanımak için düşünceleriniz arasında duraklayın.
• Gereksiz söz kullanımını azaltın.
• Çocukları kendi ihtiyaçlarını dile getirmeye ve gerektiğinde tekrar ya da açıklama istemeye teşvik edin. Çocuğunuzun “Anlamadım.” demesinde hiçbir sakınca yoktur.
• Yardımcı olması için jestlerden/beden dilinden yararlanın. Örneğin, gitmelerini istediğiniz yeri gösterin, yanınıza gelmeleri için el sallayın ve/veya “dur ya da bekle” gibi kelimeler için bir jest oluşturun. Jest ipuçları, anlamayı geliştirmenin güçlü bir yoludur.
• Çocukların takip etmesi ya da anlamalarını geliştirmesi için görseller veya kontrol listeleri hazırlayın. Örneğin, çocukların bakabileceği resimli bir “yapılacaklar” listesi oluşturun.
• Çocukların kendilerinden neler beklendiğini anlamalarına yardımcı olmak için görsel bir program kullanın.
• Çocukların zamanın geçişini ve görsel programla uyumlu zaman beklentilerini “görüp hissetmelerine” yardımcı olmak için Bee A Time Keeper gibi çocuk dostu analog bir saat kullanın.
• Mümkünse konuşmak için odanın daha sessiz bir köşesine geçin.
• Yönergeleri anladıklarından emin olmak için çocuklardan bunları tekrar etmelerini isteyin.
• Dil bozukluğu olan çocukların kafasını karıştırabileceği için iğneleme ve şakalardan kaçının.

Konuşma Bozuklukları

Konuşma sesi üretimi gecikmiş olan çocukların maske takarken anlaşılması daha zor olabilir. Biz yetişkinler, çocukların ses hatalarını onları dinleyerek, ağızlarını ve yüz ifadelerini izleyerek çözmeyi öğreniriz. Maske, çocuğun mesajının görsel kısmını engeller ve bazen konuşmasının anlaşılırlığını “boğuklaştırabilir”. Çocuğunuz, düşüncelerini size ve öğretmenlerine açıkça iletmekte zorlandığı için hayal kırıklığına uğrayabilir.

Ayrıca ebeveynler ve öğretmenler de anlayamadıkları için hayal kırıklığı yaşayabilir. Bu düzenlemeler hem evde hem de okulda sözlü iletişim için faydalı olabilir.

Konuşma bozukluğu olan bir çocuğa nasıl yardımcı olabilirsiniz:

• Dinleyenin çocuğunuzun mesajını daha iyi anlayabilmesi için çocuğunuzun şeffaf maske takmasını sağlayın. Çocuğunuzun ağzının görünür kalması için buğu önleyici malzeme kullanın.
• Lütfen çocuklardan seslerini yükseltmelerini ya da daha yüksek sesle konuşmalarını istemeyin. Daha önce de belirttiğim gibi, bu durum çocuğunuzda ses bozukluğu gelişme riskini artırabilir.
• Çocuğunuzun mesajını anladıysanız, lütfen onu tekrarlayın; böylece onu anladığınızı bilir ve daha yüksek sesle söylemeye çalışmaz.
• Mümkünse konuşmak için odanın ya da bulunduğunuz yerin daha sessiz bir köşesine geçin.
• Daha yavaş bir konuşma hızıyla örnek olun ve kendi konuşma seslerinizi net bir şekilde telaffuz edin.
• Evde birden fazla çocuk varsa, her çocuğun sessiz ve kesintisiz konuşma zamanı olması için “konuşma sırası” uygulamasını teşvik edin.
• Çocuğun mesajını anlamadıysanız, daha iyi anlayabilmeniz için size “göstermesini” ya da jestlerden yararlanmasını teşvik edin.
• Evet/hayır soruları (ör. “Atıştırmalık istediğini mi söyledin?”) ya da çoktan seçmeli sorular (ör. “Meyve suyu mu istersin, süt mü?”) sorun.
• Ses hatalarını fark ettiğinizde doğru şekilde tekrarlayın (ör. “tavşan” yerine “tavsan” dediğinde “tavşan”).

Elbette evde çoğu zaman maske takmak gerekmez; ancak dışarıda ya da okulda yukarıdaki düzenlemeler çocuğunuzun iletişim becerilerini desteklemek açısından faydalı olacaktır.

Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Derneği (ASHA), maske takma konusunda bazı yönergeler yayımladı.

Daha fazla bilgi için lütfen çocuğunuzun dil ve konuşma terapistiyle iletişime geçin ya da Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Derneği’ni ziyaret edin.