Seçici Konuşmazlık: Ebeveynler İçin Bir Giriş

Bu yazıda seçici konuşmazlığın ne olduğunu öğrenecek, nasıl fark edilebileceğini ve tedavi yöntemlerini okuyacak, ayrıca bu bozuklukla ilgili bazı yaygın efsaneler hakkında bilgi sahibi olacaksınız.

Bu Yazıda

• Seçici konuşmazlık nedir?
• Yaygın Efsaneler
• Çocuğunuzda Seçici Konuşmazlık Olabileceğinden mi Endişeleniyorsunuz?
• Uzmanların Kullandığı Yaygın Tedavi ve Teknikler
• • Seçici Konuşmazlık Üzerine Birkaç Kitap

Seçici konuşmazlık nedir?

Seçici konuşmazlık, çocuğun bazı ortamlarda (sınıfta ya da yabancıların yanında) konuşamadığı, ancak evde hiçbir zorluk yaşamadan iletişim kurduğu bir kaygı bozukluğudur. Genellikle erken çocuklukta, 2 ile 4 yaş arasında başlar. Nadir olsa da çocuk, sık görmediği bazı aile üyelerine karşı da seçici konuşmazlık geliştirebilir. Bu bozukluğun nedenlerine gelince, bazı araştırmacılar çevresel ve genetik etkenlerin rol oynayabileceğini düşünmektedir.

Seçici konuşmazlığı olan bir çocukta fark edebileceğiniz bazı belirtiler:

• Evde rahatça konuşabilmesi, ancak başkalarıyla (okuldaki çocuklar ya da yabancılar) konuşamaması;
• Göz temasından kaçınma;
• Korktuğu durumlarda yüz ifadesinin olmaması;
• Sosyal yalnızlık/içe kapanma;
• Çekingen mizaç;
• Ebeveynlere/bakım verenlere aşırı yapışma;
• Ayrılık kaygısı;
• Başkalarıyla iletişim kurmak için sözsüz iletişimi kullanma ya da fısıldama.

Yaygın Efsaneler

1. Seçici konuşmazlık, çocukların zamanla geride bıraktığı geçici bir dönemdir.

Bu yanlış! Ne geçici bir dönemdir ne de yalnızca çocukları etkiler. Tedavi edilmezse ergenlikte ve yetişkinlikte de sürebilen bir kaygı bozukluğudur.

2. Seçici konuşmazlık bir otizm türüdür.

Belirtiler otizme benzer görünse de bunlar farklı bozukluklardır. Seçici konuşmazlığı olan çocuklar, bulundukları ortama göre farklı davranırlar. Okulda hiç konuşmayabilirler, ancak evde sosyal ve konuşkandırlar.

3. Çocuklarda bu bozukluk ihmal ya da travma sonucu ortaya çıkar.

Sık duyduğumuz yanlış inanışlardan biri, çocukların seçici konuşmazlığı travma sonucu geliştirdiğidir. Aslında araştırmalar, bu tür bir efsanenin zararlı olabileceğini gösteriyor; çünkü çocuğun asıl sorunu olan kaygısı için doğru tedaviyi almasını engelleyebilir. (Konuşmazlık travma sonrası stres nedeniyle ortaya çıktığında, çocuk daha önce rahatça konuştuğu ortamlarda konuşmayı bırakır.)

4. Son olarak, seçici konuşmazlık bir konuşma ya da dil bozukluğudur.

Seçici konuşmazlık bir konuşma ya da dil bozukluğu değildir. Ancak seçici konuşmazlığı olan bir çocukta aynı zamanda bir konuşma ya da dil bozukluğu da bulunabilir.

Çocuğunuz konuşmuyor mu? Ona nasıl yardımcı olabileceğinize dair ipuçları almak için ücretsiz tarama testimizi yapın:

Çocuğunuzda Seçici Konuşmazlık Olabileceğinden mi Endişeleniyorsunuz?

Endişeleriniz varsa çocuğunuzun çocuk doktoru ve diğer sağlık uzmanlarıyla (dil ve konuşma terapistleri ve psikologlar) konuşmanız çok önemlidir. Tanı konduktan sonra çocuğunuza yardımcı olmak için çeşitli tedavi yöntemleri kullanılabilir. Ancak tedavilerin etkinliği, çocuğun bu sorunla kaç yıldır mücadele ettiği ya da konuşmayla ilgili ek sorunlarının olup olmadığı gibi çeşitli etkenlere bağlı olabilir.

Uzmanların Kullandığı Yaygın Tedavi ve Teknikler

Seçici konuşmazlığın tedavisine dair en güncel bilgiler:

Bilişsel davranışçı terapi (BDT), sağlık uzmanlarının kişinin kendini nasıl algıladığına odaklanmasına yardımcı olmak için kullandığı bir terapi yöntemidir.

Maruz bırakma terapisi (bir BDT türü), çocuğu korktuğu durumlarla kademeli olarak karşılaştırarak korkuyu azaltmayı amaçlayan bir yöntemdir. Çocuğu kaygılandıran durumlardan kaçınmak çözüm gibi görünebilir. Dürüst olalım, biz de aynısını yapıyoruz. Ancak bu bir çözüm değildir; çünkü çocuğun davranışını daha da kısıtlayabilir ve kaygısını pekiştirebilir.

Uyaranın kademeli azaltılması, çocuğun rahatça konuştuğu biriyle etkileşim kurmasına izin verip yavaş yavaş yeni bir kişinin de katılmasını sağladığınız bir tekniktir.

Bazı durumlarda, ağır kaygı yaşayan daha büyük çocuklarda sıklıkla ilaç tedavisi kullanılır.

Olumlu pekiştirme, terapide çocuğun istenen davranışı göstermesini sağlamak için kullanılan bir başka yöntemdir (ör. oyuncak, kurabiye ya da çıkartma).

Dil ve konuşma terapisi: Daha önce de belirtildiği gibi, seçici konuşmazlık bir konuşma bozukluğu değildir. Ancak bir çocukta seçici konuşmazlığın yanı sıra bir dil ve konuşma bozukluğu da olabilir; bu durumda çocuğun dil ve konuşma terapisi alması gerekir.

Seçici Konuşmazlık Üzerine Birkaç Kitap

• Helping Your Child with Selective Mutism: Practical Steps to Overcome a Fear of Speaking – Angela E. McHolm, Charles E. Cunningham ve Melanie K. Vanier
• Maya’s Voice Book – Wen-Wen Cheng
• Overcoming Selective Mutism: The Parent’s Field Guide – Aimee Kotrba ve Shari J. Saffer

Çocuğunuzda seçici konuşmazlık olabileceğinden şüpheleniyorsanız erken müdahale çok önemlidir. Nasıl ilerleyeceğinizi belirlemek için bir psikolog ya da dil ve konuşma terapistiyle iletişime geçin. Mümkün olan en kısa sürede adım atmak, çocuğunuzun zorlukların üstesinden gelmesine yardımcı olabilir.