Seçici Konuşmazlık (Selektif Mutizm) ve Utangaçlık Karşılaştırması

Bu davranışı yabancıların ve belirli aile üyelerinin yanında da fark edersiniz. Arkadaşlarınızla konuştuğunuzda endişelenmemenizi, bunun muhtemelen ufaklığınızın büyüyeceği geçici bir dönem olduğunu söylerler; fakat annelik içgüdüleriniz size aksini fısıldar. Acaba daha fazlası olabilir mi? Bu blog yazısında, seçici konuşmazlığı utangaçlıktan nasıl ayırt edebileceğinizi ele alacağız.

Bu Yazıda Neler Var?

• Seçici Konuşmazlık ve Çocuklarda Utangaçlığın Tanımı
• Temel Farklar Nelerdir?
• Ek Kaynaklar

Seçici Konuşmazlık ve Çocuklarda Utangaçlığın Tanımı

Seçici konuşmazlık (selektif mutizm), bir çocuğun evde hiçbir zorluk çekmeden konuşabilirken bazı ortamlarda (örneğin sınıfta veya yabancıların yanında) iletişim kuramadığı bir kaygı bozukluğudur. Genellikle erken çocukluk döneminde, 2 ila 4 yaşları arasında başlar. Araştırmacılar seçici konuşmazlığa neyin sebep olduğunu hâlâ araştırmaktadır; ancak birçok uzman çevresel ve genetik faktörlerin rol oynayabileceğini düşünmektedir.

healthline.com sitesine göre, çocuklardaki utangaçlık ise özellikle yeni durumlarda veya yabancıların arasındayken diğer insanların tetiklediği bir korku ya da rahatsızlık hissidir. Birçok kişi bazı çocukların doğuştan böyle olduğuna inansa da araştırmalar, sosyal deneyimlerin ve aşırı korumacı ebeveyn tutumlarının bir çocuğun utangaç olmasına yol açabileceğini göstermektedir.

Seçici konuşmazlığı utangaçlıktan ayırt etmek genellikle zordur. Bunun nedeni, seçici konuşmazlığı olan bir çocuğun utangaç bir çocukla benzer davranışlar sergilemesidir. Seçici konuşmazlığın bazı belirtileri şunlardır:

• Ağlama
• Donup kalma
• Sosyal olarak geri çekilme / içe kapanma
• Göz temasından kaçınma veya hiç göz teması kurmama
• Evde rahatça konuşabilme ama başkalarıyla (okulda veya yabancılarla) konuşamama. Ayrıca başkalarıyla iletişim kurmak için sözsüz yollara başvurabilir veya fısıltıyla konuşabilirler.
• Çekingen bir mizaç ve ebeveynlere/bakım verenlere aşırı yapışma veya sarılma eğilimi

Temel Farklar Nelerdir?

Utangaç çocuklar eninde sonunda yeni ortamlara alışırlar; oysa seçici konuşmazlığı olan çocuklar alışamazlar. Örneğin, utangaç bir çocuğun ortama uyum sağlayıp okulda konuşkan hâle gelmesi bir hafta sürebilirken, seçici konuşmazlığı olan bir çocuk okulda aylar geçtikten sonra bile genellikle konuşmamayı sürdürür. Buna ek olarak, seçici konuşmazlığı olan çocuklar belirli ortamlarda genellikle mimiksiz kalır veya "fara tutulmuş tavşan" gibi bir ifade sergiler. Dahası, bu bozukluk gerek akademik gerekse sosyal açıdan hayatın pek çok alanını sekteye uğratır. Tedavi edilmezse yetişkinlikte de devam edebilir.

Ek Kaynaklar

Utangaç bir çocuk ile seçici konuşmazlığı olan bir çocuk benzer özellikler sergilese de aynı değillerdir. Utangaçlık genellikle bir kişilik özelliği olarak görülürken, seçici konuşmazlık çocuğun belirli ortamlarda iletişim kurma becerisini etkileyen bir bozukluktur. Çocuğunuzda seçici konuşmazlık olabileceğine dair endişeleriniz varsa, atacağınız ilk adım çocuğunuzun çocuk doktoruyla ve diğer sağlık profesyonelleriyle görüşmektir. Teşhis konulduktan sonra, onlara yardımcı olmak için kullanılabilecek çeşitli tedavi yöntemleri mevcuttur. Seçici konuşmazlık hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz başvurabileceğiniz bazı kaynaklar şunlardır:

• Angela E. McHolm, Charles E. Cunningham ve Melanie K. Vanier tarafından yazılan Helping Your Child with Selective Mutism
• Adrienne Wallage ve Elisa Shipon-Blum tarafından yazılan Understanding Katie
• Aimee Kotrba ve Shari J. Saffer tarafından yazılan Overcoming Selective Mutism: The Parent’s Field Guide
• Maggie Johnson ve Alison Wintgins tarafından yazılan The Selective Mutism Resource Manual