Taklit Yoluyla Öğrenme Eksikliği – Ne Zaman Endişelenmeli?

Dil gelişimi çocuktan çocuğa büyük farklılıklar gösterir ve konuşma gelişim evrelerinden geçiş süreçleri birbirinden çok farklı olabilir.

Kendi iki çocuğum arasındaki farkı bizzat gördüğümü söyleyebilirim. Şu an üç yaşında olan Nora, neredeyse doğduğu andan itibaren agulamaya başlamış gibiydi. O kızın ses çıkarması hiç durmazdı! 10 aylık olan oğlum ise yaklaşık 7 aylık olana kadar gerçek anlamda agulama sesleri çıkarmaya başlamadı.

Beceriler büyük farklılıklar gösterse de, görmeyi beklediğimiz tipik bir öğrenme paterni vardır.

Çocuğunuz Sesleri Taklit Ediyor mu?

Taklit, çocukların kelimeleri bir araya getirmek için gereken konuşma seslerini öğrendiklerinin ilk işaretlerinden biridir ve çocuklarda dil gelişiminin önemli bir parçasıdır. Bir dil ve konuşma terapisti olarak anne babalara sorduğum sorulardan biri şudur: “Çocuğunuz hayvan seslerini, jestleri veya çıkardığınız herhangi bir sesi taklit ediyor mu?”

Konuşmanın tipik zaman dilimleri ve gelişim evreleri

• 1 ila 3 aylıkken bebekler ağlar ve gığıldar;
• 4 ila 6 aylıkken bebekler iç çeker, homurdanır, guruldar, çığlık atar, güler ve farklı ağlama sesleri çıkarır;
• 6 ila 9 ay arasında bebekler heceler halinde mırıldanıp agular (bıldama) ve tonlamaları ile konuşma seslerini taklit etmeye başlar;
• 12 aya gelindiğinde genellikle bebeğin ilk kelimeleri ortaya çıkar; 18 ay - 2 yaş arasında ise çocuklar yaklaşık 50 kelime kullanır ve iki kelimeyi bir araya getirerek kısa cümleler kurmaya başlar;
• 2-3 yaş arasında cümleler 4-5 kelimeye uzar. Çocuklar neredeyse tüm tanıdık nesneleri ve resimleri tanıyıp adlandırabilir; zamirleri (ben, bana, o) ve bazı çoğul eklerini kullanabilirler. Yabancılar söylediklerinin çoğunu anlayabilir;
• 3-5 yaş arasında sohbetler daha uzun, daha soyut ve karmaşık hale gelir;
• Bir çocuk 5 yaşına geldiğinde genellikle 2.500 kelimelik bir kelime dağarcığına sahip olur ve dil bilgisi açısından doğru, tam cümlelerle konuşur. Bolca “neden?”, “ne?” ve “kim?” soruları sorarlar.

18 aya gelindiğinde kelimelerin taklit edilmesini bekleriz. Cümlenin son kelimesi gibi sizden duydukları kelimeleri veya sesleri tekrar ederler. Ancak sıklıkla kelimelerin başını veya sonunu atlarlar. Örneğin “köpek” yerine “pöpek” veya “araba” yerine “aba” diyebilirler.

Erken Müdahale Çok Önemlidir

Yukarıdaki soruda verilen bilgilere dayanarak bir dil ve konuşma terapisti ile görüşmenizi tavsiye ederim.

Çocuk jestler kullanıyor, hayvan sesleri çıkarıyor ve işaret dili biliyor olsa da, kelimeleri “iletişimsel niyetle” kullandığından emin olmak isteriz. Yani bir yeri acıdığında bunu ifade edebiliyor mu? Acıktığında size bunu anlatabiliyor mu? Bu durum, ileride yaşanabilecek hayal kırıklıklarını ve hırçınlıkları azaltacaktır.

Lütfen altta yatan başka tanıların belirli gelişim basamaklarını geciktirebileceğini unutmayın!

Örneğin Down Sendromlu veya Otizmli çocuklar, tipik konuşma ve dil basamaklarına “beklenen” zamanlarda ulaşamayabilirler. Taklit yoluyla öğrenme de çocuk gelişiminin bu parçasının içinde yer alır. En doğru adım, bir dil ve konuşma terapistine başvurmak ve konuşma gelişimi ile ilgili endişelerinizi çocuğunuzun çocuk doktoruna iletmektir!