Creatieve en fantasierijke spelactiviteiten voor autistische kinderen die de spraak verbeteren

Volgens de Canadese non-profitorganisatie The Hanen Centre heeft fantasiespel een positief effect op de spraak van autistische kinderen. Wil je meer weten over autisme? Lees dan de Speech Blubs-blog: Autismespectrumstoornis (ASS): een complete gids.

In dit artikel

• Fantasiespelactiviteiten bij autisme die werken
• Wat is creatief en fantasierijk spel?
• Autisme en verbeelding: waarom hebben kinderen met ASS het moeilijk?
• Hoe kun je creatieve en fantasierijke spelvaardigheden verbeteren?
• • 1. Sluit aan bij wat je kind al kent
  • 2. Bied open speelgoed aan
  • 3. Bied allerlei voorwerpen aan die symbolisch als iets anders kunnen dienen
  • 4. Rollenspel
  • 5. Gekke verhaaltjes
• Welke invloed heeft creatief en fantasierijk spel op communicatie?

Fantasiespelactiviteiten bij autisme die werken

Kinderen met autisme hebben vaak moeite met creatief en fantasierijk spel. En juist dit soort spel is heel belangrijk voor communicatieve vaardigheden, een ander gebied waarop deze kinderen het lastig kunnen hebben. Maar creatief en fantasierijk spel kan worden verbeterd, en die verbetering kan een positief effect hebben op hun communicatieve vaardigheden.

Wat is creatief en fantasierijk spel?

Creatief en fantasierijk spel is een van de meest complexe vormen van spel. Bij dit soort spel bedenken kinderen hun eigen verhaallijnen, spelen ze rollenspellen of gebruiken ze speelgoed en alledaagse voorwerpen op vernieuwende manieren. Via creatief en fantasierijk spel ontwikkelen kinderen zich sociaal, emotioneel, verbaal, cognitief en zelfs lichamelijk.

Autisme en verbeelding: waarom hebben kinderen met ASS het moeilijk?

Kinderen met autisme kunnen om verschillende redenen veel moeite hebben met creatief en fantasierijk spel. Ten eerste is een van de belangrijkste kenmerken van autisme, zoals omschreven in de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5), beperkt en repetitief gedrag of beperkte en repetitieve interesses. Bij veel van deze kinderen kan dat in hun spel naar voren komen.

Ze kunnen bijvoorbeeld een beperkte interesse hebben in één specifieke tv-serie of film. Die verhaallijn of die personages komen terug in hun spel, en in plaats van zelf iets te bedenken spelen ze die uit het hoofd geleerde verhaallijnen steeds opnieuw na.

Kinderen met autisme kunnen ook moeite hebben met symbolisch of abstract denken. Ze stapelen bijvoorbeeld steeds opnieuw blokken tot een toren, maar kunnen niet doen alsof het een gebouw is, zoals een school of een parkeergarage. Ze vinden het misschien leuk om in een grote doos te spelen, maar missen de vaardigheden om de doos te zien als een piratenschip of politiebureau.

Veel kinderen leren spelvaardigheden door anderen na te doen. Kinderen met autisme merken tijdens het spelen echter soms niet eens op dat er andere kinderen in de buurt zijn, waardoor ze niet van hen leren en geen spel nadoen dat bij hun leeftijd past.

Daarom is bij kinderen met autisme vaak een directere aanpak nodig om hen creatief en fantasierijk te leren spelen.

Hoe kun je creatieve en fantasierijke spelvaardigheden verbeteren?

Hoewel zelfstandig spelen een belangrijke vaardigheid is voor kinderen met autisme, hangt creatief en fantasierijk spelen ervan af dat jij met je kind speelt. Je kind heeft het nodig dat jij steeds opnieuw voordoet hoe dat eruitziet. Je kind heeft het nodig dat jij het enthousiast maakt om mee te doen, dus de activiteiten moeten leuk zijn!

Naast creatieve en fantasierijke spelvaardigheden leer je je kind ook hoe het samen met anderen speelt. Met de volgende tips kun je meteen aan de slag!

1. Sluit aan bij wat je kind al kent

Je kind kent waarschijnlijk al verschillende personages en verhaallijnen uit favoriete series. Help je kind om in het spel verschillende werelden te combineren. Verzamel bijvoorbeeld figuurtjes uit Toy Story en Finding Nemo en laat hardop zien hoe de personages op nieuwe manieren met elkaar omgaan, anders dan in het oorspronkelijke verhaal. Bekende personages op onbekende manieren gebruiken is een prima beginpunt.

2. Bied open speelgoed aan

Zodra je kind bekende personages creatief kan gebruiken, is het tijd voor speelgoed zonder thema: open speelgoed. Dit is speelgoed dat je op allerlei manieren kunt gebruiken en dat niet maar één functie heeft of rond een personage draait. Denk aan verschillende soorten blokken en bouwmaterialen, een poppenhuis met poppetjes of speelgoedvoertuigen.

Een goed beginpunt is om speelgoed zonder thema te gebruiken en te doen alsof het een bekend personage is. Gebruik bijvoorbeeld een trein die geen Thomas de Stoomlocomotief is en noem hem Thomas! Gebruik een poppenhuis met poppetjes, doe alsof het gezinsleden zijn en speel bekende situaties na, zoals het avondeten of het badritueel. In deze stap koppelen we iets onbekends aan iets bekends.

3. Bied allerlei voorwerpen aan die symbolisch als iets anders kunnen dienen

Hier kun je de verbeelding van je kind echt een flinke boost geven! Een kartonnen keukenrolletje kan bijvoorbeeld een verrekijker worden, en houten lepels en een pan een trommel met trommelstokken. Bouw met lakens een hut in de woonkamer en maak van verfrommeld knutselpapier een nepkampvuur. Zulke spelactiviteiten zijn leuk voor je kind en tillen de creativiteit en verbeelding naar een hoger niveau.

4. Rollenspel

Geef je kind verschillende verkleedspullen, zoals een piratenhoed of een schort, en spullen zoals een speelgoeddokterskoffer of speelgoedgereedschap. Speel om de beurt een rol. Jij bent bijvoorbeeld de dokter en je kind de patiënt. Draai daarna de rollen om.

Rollenspel kan vooral belangrijk zijn om creatieve en fantasierijke spelvaardigheden op te bouwen en je kind voor te bereiden op echte situaties, zoals een bezoek aan de dokter.

5. Gekke verhaaltjes

Doe magneten met voorwerpen, plaatjes of kleine speeltjes van willekeurige voorwerpen in een doos of ander bakje. Pak om de beurt zonder te kijken twee dingen en verzin er een verhaaltje over. Als je bijvoorbeeld een plaatje van een vogel en een banaan pakt, kan het verhaal zijn: 'De vogel landde op de banaan.'

Kan je kind goed een verhaal vertellen met twee voorwerpen, ga dan naar drie en daarna naar vier. Na de eerste versie van het verhaal kun je de gekozen voorwerpen zelfs in een andere volgorde leggen en een nieuw gek verhaaltje vertellen! Deze activiteit is heel belangrijk voor een kind met autisme!

Welke invloed heeft creatief en fantasierijk spel op communicatie?

Kinderen met autisme die net leren communiceren, herhalen soms uit het hoofd geleerde zinnen uit een film, willen alleen praten over een favoriet onderwerp of stellen en beantwoorden alleen vragen die ze letterlijk hebben geleerd.

Een gesprek tussen twee mensen is echter niet ingestudeerd of uitgeschreven, het is creatief. Door kinderen te leren hun verbeelding te gebruiken tijdens het spelen, bouwen ze de vaardigheden op die ze nodig hebben voor spontane gesprekken. Spelen is de plek waar onze kinderen de vaardigheden leren die ze nodig hebben in de wereld om hen heen. En jij, als ouder, bent daarvoor het allerbeste speelmaatje!

Activiteiten voor autistische kinderen die specifiek hun creativiteit en verbeelding aanspreken, zijn iets om aan te werken én om samen van te genieten!