Hoe betrek je kinderen bij logopedie?

Kinderen vinden het misschien saai, mogen de logopedist niet, vinden de opdrachten niet leuk of kunnen niet goed overweg met de andere kinderen in hun groepje.

Ik vind het als logopedist heel waardevol en belangrijk om onze manier van denken te veranderen: niet "waarom wil het kind niet meedoen aan de therapie?", maar "wat kan ik doen om de omgeving zo aan te passen dat het kind wel wil leren?" Vaak is de oplossing heel simpel, maar als een kind niet kan aangeven wat het probleem is, reageert het op een negatieve manier, zoals weigeren mee te doen of vervelend gedrag vertonen.

Kinderen doen alleen wat voor hen werkt of wat wij ze als volwassenen in het verleden per ongeluk hebben aangeleerd. Als een kind onder de tafel kruipt en weigert mee te doen en de ouder neemt het mee naar huis, leert het kind onbedoeld hoe het onder leersituaties uit kan komen. Als een kind vaak heeft ervaren dat leersituaties op mislukkingen uitlopen, is het niet gek dat het gemotiveerd raakt om die situaties te ontvluchten. Ouders hebben me weleens gevraagd of ze het kind mee naar huis moeten nemen en ik zeg altijd: "Nee." Ik heb liever te maken met een lastige sessie (of vier) dan dat het kind doorkrijgt dat het logopedie kan ontlopen.

Als een kind dus probeert te ontsnappen of leersituaties probeert te vermijden, moeten we twee dingen doen.

1. Leer de triggers van je kind kennen

Ten eerste moeten we ervoor zorgen dat het gedrag van het kind er nooit meer toe leidt dat het kan ontsnappen. Hoe? Aan het begin van elke behandelrelatie is het belangrijk om voorzichtig te zijn met de eisen die we aan het kind stellen. We moeten voorkomen dat we het kind instructies geven voor iets wat we niet bereid of in staat zijn samen met hen tot een goed einde te brengen. We moeten hun triggers leren kennen en ontdekken waardoor de vluchtreflex ontstaat. Ik had ooit een kind dat direct de kamer uit rende zodra ik een bepaald speeltje tevoorschijn haalde. Nadat ik dat speeltje had verstopt, probeerde hij niet meer te ontsnappen aan logopedie.

Om te beginnen zoeken we heel veel verschillende dingen die dat specifieke kind motiveren en die geven we onvoorwaardelijk. Deze dingen die het kind leuk vindt of waar het door gemotiveerd raakt, worden potentiële beloningen (bekrachtigers). Motivatie is een cruciaal onderdeel bij het aanleren van elke vaardigheid.

Als het kind nergens door gemotiveerd raakt, hebben we niets om de vaardigheden die we willen aanleren mee te bekrachtigen. Als we niet bekrachtigen, leren we niets aan. Dit kunnen stickers zijn, gummetjes of iets kiezen uit een grabbelton. Zelf probeer ik eten als beloning te vermijden!

2. Zorg voor een fijne, belonende leeromgeving voor spraak

Het tweede wat we moeten doen als een kind leersituaties probeert te ontvluchten of vermijden, is ervoor zorgen dat we het kind lesgeven op een manier waarop het succes kan ervaren.

Als mensen vinden we het over het algemeen leuk om dingen te doen waar we goed in zijn, en vermijden we dingen waar we niet goed in zijn. Als kinderen verbale ontwikkelingsdyspraxie hebben, vragen we hen iets te doen wat ontzettend moeilijk voor hen is. Hoe ouder kinderen worden, hoe meer ervaring ze hebben opgedaan met mislukkingen wanneer ze proberen te praten. Daarom moeten we voorbeelden en hulp bieden die ze succesvol kunnen benaderen, en elke poging die ze doen om de doelklank of mondbeweging te maken enorm uitbundig belonen.

We moeten ook naar de ouders kijken. Jij bent de belangrijkste persoon in het leven van je kind. Wij moeten jou als logopedist trainen en tips geven over hoe je je kind thuis het beste kunt helpen. Elke interactie is een leerkans voor je kind, dus zorg ervoor dat iedereen in het leven van je kind hen leert wat je hen graag wilt meegeven.

Hoe moeilijk het ook is, iedereen moet consequent zijn. Als de logopedist positieve bekrachtiging inzet en negatief gedrag probeert om te buigen, is het belangrijk dat die aanpak thuis wordt voortgezet. Ik weet dat dit makkelijker gezegd is dan gedaan. Als je bijvoorbeeld probeert om driftbuien voor het slapengaan te stoppen omdat je kind niet in bed wil blijven, moet je consequent blijven in wat je die ene avond besluit te doen. Dat geldt zelfs als ze schreeuwen en een enorme scène schoppen.

Consistentie is essentieel bij elke vorm van therapie, niet alleen bij logopedie. Vraag je logopedist om tips voor motivatiestrategieën en dingen die je thuis kunt doen om je kind geïnteresseerd te houden.

Eerlijk is eerlijk: als de therapie niet beter gaat, raad ik aan om van logopedist te wisselen. Soms klikt het gewoon niet tussen een kind en een bepaalde behandelaar, en dat is HELEMAAL NIET ERG! Je kwetst de gevoelens van je logopedist er echt niet mee, zoiets gebeurt gewoon! Het is beter om hier vroeg achter te komen en de situatie op te lossen, dan te lang door te modderen waardoor je kind minder snel vooruitgang boekt!