Is je kind een prikkelzoeker of een prikkelvermijder?

Prikkelvermijder (overgevoelig)

Een prikkelvermijdend kind dat moeite heeft met het verwerken van omgevingsprikkels, raakt snel overprikkeld. Dit zorgt ervoor dat het kind overgevoelig is voor zijn omgeving. Geluiden die een ander normaal gesproken niet zouden storen, zorgen ervoor dat een kind met een sensorische informatieverwerkingsstoornis ineenkrimpt. Een prikkelvermijder verwerkt zintuiglijke prikkels veel intenser dan anderen.

Een prikkelvermijder kan ook enkele of alle volgende symptomen vertonen:

Prikkelzoeker (ondergevoelig)

Een kind dat een prikkelzoeker is, voelt zich onderprikkeld door zijn of haar omgeving. Deze ondergevoeligheid voor zintuiglijke prikkels zorgt ervoor dat een kind actief meer stimulatie opzoekt. Veel prikkelzoekers lijken onhandig of luidruchtig, waardoor men soms denkt dat het kind "gedragsproblemen" heeft. Maar ook al heeft een kind meer zintuiglijke prikkels nodig, het stempel 'gedragsproblemen' is vaak onterecht. Het gedrag is simpelweg het gevolg van de zoektocht van het kind naar zintuiglijke prikkels.

Een prikkelzoeker kan ook enkele of alle volgende symptomen vertonen:

Wat als een kind kenmerken van beide vertoont?

Niet elk kind met een sensorische informatieverwerkingsstoornis past precies in het hokje van prikkelzoeker of prikkelvermijder. Het is heel goed mogelijk dat een kind kenmerken vertoont van zowel het vermijden als het zoeken van prikkels. Hoewel er geen duidelijke verklaring is waarom een kind een combinatie van beide types laat zien, wisselt dit vaak afhankelijk van het spanningsniveau en hoe goed hij of zij zichzelf kan reguleren.

Zelfregulatie is het vermogen om emoties en gedrag in moeilijke situaties onder controle te houden. Een kind dat zichzelf niet goed kan reguleren, kan 'meltdowns' of woedeaanvallen krijgen als reactie op harde geluiden, of proberen weg te rennen in grote menigten. Dit is het gevolg van overprikkeling. Wanneer een of meer zintuigen overbelast raken, kan een kind een sensorische meltdown krijgen.

Wanneer een kind een combinatie van prikkelvermijdend en prikkelzoekend gedrag laat zien, kan het lastig zijn om de triggers te herkennen. Om je kind te helpen zichzelf te reguleren, is het belangrijk om te weten hoe hij/zij reageert op zintuiglijke prikkels bij overprikkeling, en welke specifieke triggers spanning veroorzaken.

Mijn driejarige zoon laat een combinatie van zowel zoekend als vermijdend gedrag zien. Terwijl hij doodsbang is voor harde geluiden in een openbaar toilet, heeft hij tegelijkertijd een hoge pijngrens en botst hij overal tegenaan. Hij heeft niet alleen een combinatie van beide types, maar ik merk ook dat zijn triggers steeds veranderen. Dit maakt het nóg lastiger om specifieke triggers te verminderen of te vermijden.

Leer de sensorische triggers van je kind kennen

Bij kinderen met een sensorische informatieverwerkingsstoornis zijn er twee manieren waarop ze zintuiglijke prikkels verwerken: zoeken of vermijden. Een kind dat schreeuwt en overal tegenaan botst, voelt zich misschien onderprikkeld door de omgeving, waardoor het actief prikkels opzoekt. Een kind dat zijn of haar oren bedekt en gilt als de stofzuiger aangaat, vermijdt juist zintuiglijke prikkels.

Hoewel het fijn zou zijn om een kind simpelweg als prikkelzoeker of prikkelvermijder te bestempelen, is dat vaak niet de werkelijkheid. Veel kinderen vertonen een combinatie van symptomen van zowel zoeken als vermijden.

Om een kind met een sensorische informatieverwerkingsstoornis zo goed mogelijk te helpen, is het belangrijk om zijn of haar triggers te kennen. Het is voor ouders ook belangrijk om te weten hoe hevig het kind op elke trigger reageert. Zodra je weet hoe mild of heftig de reactie is, weet je het beste hoe je kunt helpen de spanning te verminderen. Een van de dingen die je kunt overwegen, is het creëren van een sensorisch veilige omgeving in huis.