Kindermuziek en logopedie

Muziek spreekt een breed scala aan verwerkingsmechanismen aan, van het coderen van klanken (een trompet onderscheiden van een fluit) tot hogere cognitieve functies zoals ordenen, aandacht, geheugen en leren. Dat geldt nog sterker als je een instrument leert bespelen.

Omdat muziek maken zoveel cognitief vermogen vraagt, worden musici al lang onderzocht om de plasticiteit van de hersenen te bestuderen, en om de intrigerende mogelijkheid te onderzoeken dat muzikale kennis overslaat naar andere domeinen, zoals taal.

Kun je muziek gebruiken bij logopedie?

Ja, dat kan! Omdat veel onderzoek het positieve verband laat zien bij het gebruik van muziek tijdens logopediesessies, werken veel logopedisten samen met muziekdocenten of muzikanten om behandelplannen voor hun cliënten op te stellen.

Of het nu gaat om een samenwerking tussen twee therapeuten tijdens een sessie of om een logopedist die de sessie alleen leidt: wanneer kindermuziek wordt ingezet bij logopedie, kan dat een grote impact hebben op mensen met spraak- en taalstoornissen (The ASHA Leader, 2012, inleidende paragraaf en paragraaf “Where is Music Therapy Headed”).

https://www.youtube.com/watch?v=iS4LsXmZpHE

Bekijk deze video over hoe je muziek kunt gebruiken bij non-verbale kinderen en kinderen met autisme.

Logopedie en muziektherapie hebben veel gemeen. The ASHA Leader beschrijft hoe muziektherapeuten en logopedisten met veel van dezelfde soorten cliënten werken. Zowel muziektherapeuten als logopedisten werken met mensen met ontwikkelingsstoornissen en gehoorbeperkingen. Dit specifieke ASHA-artikel, “In Harmony” (2012) in The ASHA Leader, stelt verder:

Onderzoek wijst uit dat spraak en muziek deels dezelfde neurale netwerken delen.

The ASHA Leader, 2012, “What is Music Therapy”

Muziektherapie is echter niet voor iedereen geschikt. Sommige cliënten vinden het afleidend of frustrerend (bijvoorbeeld iemand die een beroerte heeft gehad). Het is belangrijk om goed te kijken hoe iemand reageert, zodat je weet of het helpt!

Hoe gebruik je muziek?

Kindermuziek kan op allerlei manieren worden ingezet tijdens een behandelsessie. Je kunt het als achtergrondmuziek laten spelen, een cliënt laten meezingen met het liedje, of een kind zelf een tekst laten verzinnen om te werken aan woordenschat en grammatica.

In veel gevallen heeft muziek de motivatie, houding en prestaties van een cliënt tijdens de logopedie verbeterd (The ASHA Leader, 2012). Het valt niet te ontkennen dat muziek meestal een gevoel of emotie oproept. Denk maar aan wat je doet als je je favoriete nummer hoort, of als er op de radio een liedje voorbijkomt waar je echt een hekel aan hebt. Het roept hoe dan ook een reactie op.

Casestudy: kinderliedjes en therapie

Ik las over een casestudy over een jongen van 4 jaar, Allen, die logopedie kreeg vanwege zijn vele gezondheidsproblemen. Allen kon niet communiceren zoals je van een kind van zijn leeftijd zou verwachten. In plaats daarvan gebruikte hij gebaren om de aandacht van mensen te trekken en om iets te vragen (Geist et al., 2008, p. 313).

Volgens dit artikel had hij moeite met het begrijpen van woorden en opdrachten en kon hij woorden of zinnen niet duidelijk uitspreken (Geist et al., 2008, p. 313). Bovendien deed Allen niet mee aan activiteiten met leeftijdsgenootjes en probeerde hij ook niet met hen te communiceren.

Allen was niet betrokken bij of geïnteresseerd in zijn logopedie, maar hij WAS wel geïnteresseerd in de muziek tijdens zijn muziektherapiesessies.

De resultaten van Allens muziektherapie lieten zien dat de sociale interactie in een één-op-éénsetting toenam wanneer muziek als bekrachtiging werd gebruikt.

Geist et al., 2008, p. 313

Dit betekent dat hij niet meer afhankelijk was van gebaren om te communiceren; hij gebruikte vooral woorden! Allens eerdere gedrag nam af naarmate er muziek in zijn therapie werd gebruikt.

In het geval van Allen was de samenwerking tussen logopedie en muziektherapie een succes.

De conclusie

Wat is nu de conclusie van al het onderzoek en alle cijfers?

Kort gezegd: als je kind dol is op muziek, is het de moeite waard om het in de therapiesessie te verwerken.

Lijkt je kind zich te vervelen of weinig interesse te hebben tijdens de gewone logopedie? Laat dan in de volgende sessie muziek horen en kijk of het verschil maakt! Elk kind is uniek en zal niet op dezelfde manier reageren. Maar als muziek werkt, gebruik het dan!