Wat is Attention Deficit Disorder?

Kinderen bij wie Attention Deficit Disorder (ADD) is vastgesteld, kunnen ook tekenen van lees- en leerproblemen gaan vertonen zodra ze naar de basisschool gaan. 

Heel veel ouders vragen me wat het verschil is tussen de drie verschillende typen ADD (ja, er zijn er drie!) en wat ze thuis kunnen doen om hun kind te helpen. In deze blog gaan we dieper op deze kwesties in en geven we meer inzicht in de aandoening.

Wat is het verschil tussen ADD en ADHD?

Kinderen met ADD kunnen leerproblemen hebben en lopen op school vaak een verhoogd risico op disciplinaire problemen. Dit zijn de kinderen die zeggen: "Ik wist dat het niet mocht, maar ik kon het gewoon niet helpen." Sterker nog, volwassenen en leeftijdsgenoten kunnen onterecht concluderen dat deze leerlingen lui zijn, omdat ze niet opletten en opdrachten niet afmaken.

Hoewel ADD ontzettend veel voorkomt, blijven er misvattingen over bestaan. Hyperactiviteit kan ook een onderdeel zijn van ADD, wat dan Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) wordt genoemd en gepaard gaat met gedragsproblemen.

Typen ADD/ADHD

Er zijn drie typen ADD/ADHD die vergelijkbare symptomen veroorzaken; ze hebben allemaal te maken met aandachtsproblemen, maar de belangrijkste verschillen zitten in het overige gedrag dat samengaat met het onvermogen om zich te concentreren.

1. ADHD-HI (overwegend hyperactief-impulsief type) - Kinderen met deze diagnose hebben niet alleen moeite om op te letten op school, maar kunnen ook hyperactief en impulsief zijn. Dit zijn de kinderen die wat je ook probeert gewoonweg niet stil kunnen zitten, en die meteen het eerste zeggen of doen wat in hen opkomt (zelfs als het geen goed idee is); 
2. ADHD-I (overwegend onoplettend type) - Dit type komt vaker voor bij meisjes. Ze zijn extreem snel afgeleid, vooral wanneer er meerdere prikkels tegelijk zijn; 
3. ADHD-C / Gecombineerd type - Je raadt het waarschijnlijk al aan de hand van de naam: kinderen met dit type ADHD hebben symptomen van ÁLLE kenmerken. Kinderen met het gecombineerde type ADHD lopen het grootste risico op disciplinaire problemen als het niet wordt vastgesteld en behandeld.

De diagnose

Als je vermoedt dat je kind ADD heeft, met of zonder hyperactiviteit, praat dan met de intern begeleider, leerkracht of de huisarts over passende begeleiding. Heb je zorgen? Ga dat gesprek dan vandaag nog aan.

Je kinderarts of huisarts kan aanraden om naar een kinderpsycholoog te gaan. Die kan formeel onderzoek doen om te zien of je kind aan de criteria voor ADD voldoet en waar het zich op het spectrum bevindt. Dit onderzoek helpt niet alleen om ADD te onderscheiden van andere oorzaken van schoolproblemen, maar is ook belangrijk om te volgen hoe je kind in de loop van de tijd op interventies reageert.

Als je kind een diagnose krijgt, adviseren artsen meestal medicatie om de symptomen onder controle te houden. Medicatie wordt voorgeschreven aan maar liefst 88% van de kinderen met ADD/ADHD. Er zijn verschillende soorten medicijnen verkrijgbaar, dus als het ene type niet aanslaat, zal de arts waarschijnlijk overstappen op een ander middel.

Het is belangrijk om je kind opnieuw te laten onderzoeken zodra de puberteit begint. Het lichaam verandert in die periode enorm; dat een medicijn al sinds hun vijfde goed werkt, betekent niet automatisch dat het ook effectief blijft wanneer ze deze nieuwe fase bereiken. 

Medicatie is overigens niet de enige behandeloptie. De meeste artsen raden aan om ook gedragstherapie of -training te proberen. Een deskundige die gespecialiseerd is in ADD/ADHD kan je hierbij helpen. Je kunt daarnaast kijken naar aanpassingen in het voedingspatroon.

Onderzoek toont aan dat eiwitten erg belangrijk zijn voor schoolgaande kinderen. Ze zouden dagelijks tussen de 28 en 45 gram eiwit moeten binnenkrijgen, iets wat de meeste kinderen niet halen. Sommige onderzoeken laten zien dat eliminatiediëten (zoals het weglaten van zuivel, tarwe/gluten, eieren en maïs) voor positieve veranderingen zorgen bij kinderen met ADD/ADHD. 

De angst voor een labeltje

Ik heb veel overleggen over individuele plannen meegemaakt waarin ik een auditieve verwerkingsstoornis of een taalverwerkingsstoornis heb uitgesloten en tot de conclusie kwam dat een kind ADD of ADHD heeft. De reactie van ouders is dan vaak een golf van verdriet en angst. Sommige ouders zijn bang dat als ze hun kind laten testen op ADD, het voor altijd een 'stempel' opgedrukt krijgt.

Als ouder kun je echter veel doen om de impact hiervan te verzachten. Het is belangrijk om met je kind te praten, zodat het weet dat het niets verkeerd doet wanneer het worstelt met ADD. Laat merken dat het juist aan jou als ouder is om je kind de vaardigheden te leren die het nodig heeft om zo fijn mogelijk te leren, passend bij wie het van nature is.

Aanpassingen in de klas

Als bij je kind ADD of ADHD is vastgesteld, is het belangrijk dat er op school een passend handelingsplan of begeleidingsplan komt. Met de juiste ondersteuningsbehoefte kunnen er verschillende aanpassingen in de klas worden gedaan om te helpen bij schools succes. Deze aanpassingen kunnen onder andere zijn:

1. Extra tijd bij toetsen met begeleiding om bij de les te blijven;
2. Extra verwerkingstijd krijgen om te antwoorden; 
3. Eerst oogcontact maken voordat een nieuwe taak of instructie wordt gestart;
4. Een zitplek vooraan, recht voor de leerkracht;
5. Toetsen: het aanbieden van een woordenlijst/spiekbrief of het mogen gebruiken van formules;
6. Digitale schoolboeken of een extra set boeken voor thuis om te voorkomen dat opdrachten worden gemist;
7. Opdrachten zowel schriftelijk als mondeling aanbieden bij een zwakker werkgeheugen.

Hoewel het soms lastig kan zijn, moeten afleidingen zo veel mogelijk worden beperkt. Dit geldt zowel voor de klas als voor de thuissituatie. Dit is vooral belangrijk wanneer het kind moet studeren of huiswerk moet maken.

Daarnaast is het belangrijk om positief gedrag op te merken en te prijzen. Als je kind 15 minuten geconcentreerd heeft gewerkt en om een pauze vraagt, geef die dan ook. Ze hebben deze frequente pauzes hard nodig om even tot rust te komen in hun hoofd. 

Beweging is essentieel voor deze kinderen. Geef ze de ruimte voor korte 'beweegpauzes' in de klas of thuis. Lichaamsbeweging verhoogt het dopamine- en noradrenalinegehalte (stoffen die bij leerlingen met ADD/ADHD vaak lager zijn) en verbetert de concentratie, zelfbeheersing en stemming. 

Aarzel niet om dit soort aanpassingen voor te stellen tijdens gesprekken met leerkrachten of het zorgteam van school. Met de juiste ondersteuning leert je kind effectieve strategieën om zijn of haar minder sterke punten te compenseren!