Jak lęk wpływa na mowę u dzieci

Wielu osobom myśl, że dziecko może zmagać się z lękiem, wydaje się niemal niemożliwa. Badania pokazują jednak, że to jedno z najczęstszych zaburzeń psychicznych u najmłodszych.

Według Centers for Disease Control and Prevention (CDC) u 7% dzieci (w wieku od 3 do 17 lat) diagnozuje się zaburzenia lękowe. To prawda, że dziecko może nie potrafić wyrażać swoich emocji tak jak dorosły, ale to wcale nie oznacza, że nie odczuwa zmartwień i strachu. W tym artykule przyjrzymy się, jak lęk może wpływać na dziecko, oraz poznamy metody radzenia sobie z nim.

W tym artykule

• Czym jest lęk?
• Częste objawy lęku u dzieci  
• Przyczyny lęku u dzieci 
• Jak lęk może wpływać na mowę dziecka?
• Diagnoza i metody terapii 
• • Książki, które pomogą lepiej zrozumieć lęk u dzieci 

Czym jest lęk?

Według Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego (APA) lęk to emocja charakteryzująca się uczuciem napięcia, zamartwianiem się oraz często zmianami fizycznymi, takimi jak podwyższone ciśnienie krwi. Choć odczuwanie lęku bywa zupełnie normalne i jest nam potrzebne do przetrwania, to kiedy staje się trudne do opanowania lub zakłóca codzienne funkcjonowanie, mamy do czynienia z zaburzeniem.

I choć istnieją różne rodzaje lęku, dzieci najczęściej doświadczają: zaburzeń lękowych uogólnionych, lęku społecznego, lęku separacyjnego, mutyzmu wybiórczego lub fobii.

Częste objawy lęku u dzieci  

• Problemy ze snem  
• Nadmierne „uwieszenie się” na rodzicach 
• Trudności z koncentracją w szkole lub przedszkolu 
• Ciągłe zamartwianie się / irracjonalne lęki
• Przejadanie się lub brak apetytu 
• Drażliwość
• Powtarzalne zachowania skoncentrowane na ciele
• Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne
• Uczucie napięcia lub wiercenie się
• Obgryzanie paznokci / skubanie skóry 
• Trudności z mową 
• Zachowania regresyjne 

Czy wiesz, że lęk może dotknąć dziecko już w wieku 1 roku?

Badania wskazują, że maluchy często doświadczają lęku separacyjnego przy pójściu do żłobka czy przedszkola lub w kontakcie z nieznajomymi. Jednak nasilenie i uporczywość tego strachu mogą prowadzić do poważniejszych trudności, takich jak pełnoobjawowe zaburzenia lękowe.

Przyczyny lęku u dzieci 

Od czynników środowiskowych po genetyczne – istnieje wiele powodów, dla których u dziecka może rozwinąć się to zaburzenie. Choć lęk może pojawić się w wyniku stresujących wydarzeń (traumy lub zaniedbania), dziecko może go także przejąć od swoich rodziców. Czasami podłoże jest po prostu genetyczne.

Jak lęk może wpływać na mowę dziecka?

Ponieważ silny stres wpływa na rytm oddechu, u dziecka zmagającego się z lękiem może rozwinąć się strach przed mówieniem. Maluch może na przykład mówić bardzo cicho lub drżącym głosem. Mutyzm wybiórczy to kolejny sposób, w jaki lęk może zakłócać mowę dziecka. Choć sam w sobie nie jest zaburzeniem mowy, sprawia, że dziecko nie jest w stanie mówić w określonych sytuacjach (np. w klasie lub w obecności obcych), podczas gdy w domu rozmawia zupełnie swobodnie.

Diagnoza i metody terapii 

Postawienie formalnej diagnozy zaburzeń lękowych wymaga zbadania dziecka przez zespół specjalistów. W jego skład mogą wchodzić m.in. pediatra dziecka (w celu wykluczenia innych dolegliwości), psycholog lub wykwalifikowany terapeuta. Gdy maluch otrzyma trafną diagnozę, można wdrożyć różne formy wsparcia. 

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): metoda, która pomaga dziecku zauważać i zmieniać negatywne schematy myślenia.

Terapia ekspozycyjna (forma CBT): technika polegająca na stopniowym oswajaniu dziecka z tym, czego się boi, aby zmniejszyć poziom lęku.  

Farmakoterapia: W cięższych przypadkach u starszych dzieci lekarz może zalecić leki łagodzące lęk.

Dodatkowo rodzice mogą stosować różne strategie, aby wspierać dzieci w radzeniu sobie z lękiem. Pamiętaj, aby uważnie słuchać i dostrzegać emocje swojego dziecka. Unikaj jednak utwierdzania go w lęku lub nadmiernego chronienia – może to niechcący utrudnić mu przełamanie obaw.

Lęk naprawdę nie wybiera – dotyka ludzi w każdym wieku i z każdego środowiska.

Zaburzenia lękowe mogą przytrafić się dzieciom dokładnie tak samo jak dorosłym. Jedno jest jednak pewne: lęk to nie wyrok. Dziecko jak najbardziej może go przezwyciężyć! ☺ 

Książki, które pomogą lepiej zrozumieć lęk u dzieci 

• Sometimes I’m Anxious, Volume 1 - (A Child’s Guide to Overcoming Anxiety), Poppy O’Neill
• The Opposite of Worry: The Playful Parenting Approach to Childhood Anxieties and Fears, Lawrence J. Cohen (wyd. polskie: Siła emocji u dzieci)
• What to Do When You Worry Too Much: A Kid’s Guide to Overcoming Anxiety, Dawn Huebner (wyd. polskie: Co robić, gdy się martwisz)