Kreatywne zabawy z wyobraźnią dla dzieci w spektrum autyzmu, które wspierają rozwój mowy

Kanadyjska organizacja non-profit The Hanen Centre wskazuje, że zabawa w udawanie pozytywnie wpływa na mowę dzieci w spektrum autyzmu. Aby dowiedzieć się więcej o autyzmie, zajrzyj na blog Speech Blubs: Spektrum autyzmu (ASD): kompletny przewodnik.

W tym artykule

• Skuteczne zabawy w udawanie dla dzieci w spektrum autyzmu
• Czym jest zabawa twórcza i zabawa z wyobraźnią?
• Autyzm i wyobraźnia: dlaczego dzieci z ASD mają z tym trudności?
• Jak rozwijać umiejętności twórczej zabawy i korzystania z wyobraźni?
• • 1. Wyjdź od tego, co dziecko już zna i lubi
  • 2. Podsuwaj zabawki otwarte
  • 3. Wykorzystujcie przedmioty codziennego użytku w roli czegoś innego
  • 4. Zabawa w odgrywanie ról
  • 5. Śmieszne historyjki
• Jak zabawa twórcza i z wyobraźnią wpływa na komunikację?

Skuteczne zabawy w udawanie dla dzieci w spektrum autyzmu

Dzieci w spektrum autyzmu często mają trudności z zabawą twórczą i angażującą wyobraźnię. A ten rodzaj zabawy ma ogromne znaczenie dla rozwoju umiejętności komunikacyjnych, czyli kolejnego obszaru, który bywa dla nich wyzwaniem. Na szczęście kreatywność i wyobraźnię w zabawie można rozwijać, co z kolei przełoży się na lepszą komunikację.

Czym jest zabawa twórcza i zabawa z wyobraźnią?

Zabawa twórcza i zabawa z wyobraźnią to jedna z najbardziej złożonych form zabawy. Dzieci tworzą w niej własne scenariusze, odgrywają role lub używają zabawek i przedmiotów codziennego użytku w nietypowy sposób. Właśnie dzięki temu rozwijają się społecznie, emocjonalnie, językowo, poznawczo, a nawet ruchowo.

Autyzm i wyobraźnia: dlaczego dzieci z ASD mają z tym trudności?

Dzieci w spektrum autyzmu mogą mieć duże trudności z kreatywną zabawą z kilku powodów. Po pierwsze, jedną z kluczowych cech autyzmu – według klasyfikacji Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5) – są ograniczone, powtarzalne wzorce zachowań lub zainteresowań. U wielu dzieci znajduje to odzwierciedlenie właśnie w zabawie.

Mogą na przykład wykazywać silne przywiązanie do konkretnej bajki lub filmu. Przenoszą wtedy tę samą fabułę i postacie do zabawy, odtwarzając w kółko zapamiętane kwestie zamiast wymyślać własne przygody.

Dzieciom w spektrum autyzmu trudność może sprawiać także myślenie symboliczne i abstrakcyjne. Mogą na przykład bez końca układać klocki w wieżę, ale nie potrafią wyobrazić sobie, że to szkoła czy parking. Mogą uwielbiać siedzenie w dużym kartonie, ale brakuje im pomysłu, by potraktować go jak statek piracki lub posterunek policji.

Wielu maluchów uczy się zabawy poprzez naśladowanie innych. Dziecko w spektrum autyzmu może jednak podczas zabawy w ogóle nie zauważać obecności innych dzieci, przez co nie podpatruje i nie naśladuje zachowań typowych dla swojego wieku.

Z tych powodów nauka twórczej i pełnej wyobraźni zabawy u dzieci w spektrum autyzmu może wymagać bardziej bezpośredniego wsparcia.

Jak rozwijać umiejętności twórczej zabawy i korzystania z wyobraźni?

Choć samodzielna zabawa jest niezwykle ważną umiejętnością, rozwijanie wyobraźni i kreatywności w dużej mierze zależy od Twojej obecności. Dziecko potrzebuje, aby pokazywać mu raz za razem, jak taka zabawa może wyglądać. Twoim zadaniem jest też rozbudzenie jego ciekawości, a to oznacza, że aktywności muszą być po prostu świetną zabawą!

Ucząc malucha twórczej zabawy, uczysz go jednocześnie funkcjonowania w relacjach społecznych. Oto kilka pomysłów, które pomogą Wam zacząć!

1. Wyjdź od tego, co dziecko już zna i lubi

Twoje dziecko prawdopodobnie doskonale zna już bohaterów i wątki ze swoich ulubionych bajek. Pomóż mu połączyć te różne światy podczas zabawy. Zbierzcie na przykład figurki z filmów Toy Story oraz Gdzie jest Nemo i pokaż dziecku, jak te postacie mogą wchodzić ze sobą w zupełnie nowe, niespotykane w bajkach interakcje. Wykorzystanie dobrze znanych bohaterów w nieznany sposób to doskonały pierwszy krok.

2. Podsuwaj zabawki otwarte

Gdy dziecko potrafi już kreatywnie bawić się znanymi postaciami, pora przejść do zabawek nietematycznych, czyli tzw. zabawek otwartych. To przedmioty, które można wykorzystać na wiele sposobów – nie mają z góry narzuconej jednej funkcji ani wizerunku konkretnego bohatera. Należą do nich różne rodzaje klocków, materiały do budowania, domek dla lalek z uniwersalnymi ludzikami czy samochodziki.

Świetnym punktem wyjścia jest wzięcie zwykłej zabawki i nadanie jej roli ulubionego bohatera. Użyjcie na przykład zwykłego pociągu (innego niż Tomek i przyjaciele) i nazwijcie go Tomkiem! Weźcie domek z figurkami, udawajcie, że to Wasi członkowie rodziny, i odgrywajcie codzienne sytuacje, takie jak obiad czy kąpiel. Na tym etapie bierzemy coś nowego i łączymy to z czymś, co dziecko już doskonale zna.

3. Wykorzystujcie przedmioty codziennego użytku w roli czegoś innego

W tym miejscu zaczyna się prawdziwy trening wyobraźni! Tekturowa rolka po ręczniku papierowym może stać się lunetą, a drewniane łyżki i garnek – perkusją z pałeczkami. Zbudujcie w salonie bazę z prześcieradeł, a pognieciony kolorowy papier niech posłuży za ognisko. Takie zabawy dają dziecku mnóstwo frajdy i wspaniale przenoszą jego wyobraźnię na wyższy poziom.

4. Zabawa w odgrywanie ról

Przygotuj różne przebrania (np. czapkę pirata czy fartuszek) oraz akcesoria, takie jak zabawkowa apteczka czy plastikowe narzędzia. Wcielajcie się w role na zmianę. Na przykład: najpierw Ty jesteś lekarzem, a dziecko pacjentem, a potem zamieńcie się rolami.

Odgrywanie ról jest szalenie ważne nie tylko dla rozwijania wyobraźni, ale też jako przygotowanie do prawdziwych sytuacji z życia, takich jak chociażby wizyta u lekarza.

5. Śmieszne historyjki

Włóż do pudełka lub innego pojemnika magnesy, obrazki albo małe figurki przedstawiające losowe przedmioty. Losujcie na zmianę po dwa elementy bez podglądania i wymyślajcie o nich krótką historyjkę. Jeśli wylosujecie na przykład ptaka i banana, zdanie może brzmieć: „Ptak usiadł na bananie”.

Gdy dziecko opanuje tworzenie opowieści z dwoma elementami, przejdźcie do trzech, a potem do czterech. Po ułożeniu pierwszej wersji możecie nawet ułożyć wylosowane przedmioty w innej kolejności, by powstała zupełnie nowa, zabawna opowiastka! To fantastyczne ćwiczenie dla dziecka w spektrum autyzmu.

Jak zabawa twórcza i z wyobraźnią wpływa na komunikację?

Na początku nauki komunikacji dzieci w spektrum autyzmu często powtarzają kwestie zapamiętane z filmów, chcą rozmawiać wyłącznie na jeden ulubiony temat albo odpowiadają tylko na pytania, których zostały wcześniej wyuczone.

Prawdziwa rozmowa między dwojgiem ludzi nie jest jednak wyuczona ani odgrywana z kartki – jest spontaniczna i twórcza. Uczenie dzieci korzystania z wyobraźni podczas zabawy pomaga budować kompetencje niezbędne do prowadzenia swobodnych rozmów. To właśnie w zabawie dzieci zdobywają umiejętności potrzebne do odnalezienia się w otaczającym świecie. A Ty, jako rodzic, jesteś do tego najlepszym kompanem!

Aktywności dla dzieci w spektrum autyzmu, które rozwijają kreatywność i wyobraźnię, to świetny cel do wspólnej pracy – i przede wszystkim mnóstwo wspólnej radości!