‘Bilinçli Ebeveynlik’ Yaklaşımı Nedir?

Bu Yazıda

• Bilinçli Ebeveynlik Yöntemi
• Ebeveynler İçin ‘Bilinçli Disiplin’ Nedir?
• • Bilinçli Disiplinin Yedi Becerisi
• Nasıl Bilinçli Bir Ebeveyn Olunur?
• • 1. Nefes Alın
  • 2. Daha Çok Dinleyin
  • 3. Kendiniz Üzerinde Çalışın
  • 4. Çocuklarınızın Nasıl Davranmasını İstiyorsanız Öyle Davranın
  • 5. Moral Veren Bir Ortam Yaratın
  • 6. Empati Gösterin
  • 7. Çocuklarınızın Kendilerini Keşfetmesine İzin Verin
  • 8. Onları Sevin
  • 9. “Hayır”ları Azaltın
  • 10. Cesaretlendirin

‘Bilinçli ebeveynlik’, Doğu felsefesi ile Batı psikolojisinin harmanlanmasından doğan, görece yeni bir ebeveynlik yaklaşımıdır. Klinik psikolog ve çok satan kitapların yazarı Shefali Tsabary tarafından geliştirilen bilinçli ebeveynlik yöntemi, çocuğun davranışını düzeltmeyi amaçlamaz. Bunun yerine, çocuklar için daha olumlu bir ortam oluşturmak adına ebeveynin kendi sorunları ve ebeveynlik tarzı üzerine düşünmesini temel alan devrim niteliğinde bir yaklaşım benimser.

Bilinçli Ebeveynlik Yöntemi

Her şeyden önce, bilinçli ebeveynliğin temel ilkesi çocuk odaklı değil, ebeveyn odaklıdır. Bu yaklaşım, ebeveynlerin kendi sorunlarını (farkında olmadan) çocuklarına yansıtabileceği düşüncesine dayanır. Örneğin, sevilmemekten korkan ebeveynler çocuklarına ‘hayır’ demekte zorlanabilir. Bu korkunun köklerinin nereye dayandığını anlamak ve bu korkunun ebeveynlik kararlarını ne zaman etkilediğini fark etmek, bilinçli ebeveynliğin özünü oluşturur.

Bilinçli ebeveynlik, ebeveynin her gün kendi üzerine düşünmesiyle ilgilidir. Ebeveynler kendi sorunlarının ya da geçmişten taşıdıkları yüklerin çocuklarının davranışlarını nasıl etkilediğini fark ettiklerinde, ebeveynlik stresini ve kaygısını azaltmak için farkındalık ve günlük meditasyon uygulamaya başlayabilirler. Ayrıca bu yaklaşımı savunanlar, ebeveynin kendi üzerine düşünmesinin ebeveynler ve çocuklar arasında “daha saygılı bir dil kullanımını ve genel olarak daha fazla iletişimi teşvik edebileceğine” inanır.

Bu ebeveynlik tarzı, çocukluktaki sorunlu davranışlar için “hızlı bir çözüm” değildir. Çocuklardaki yanlış davranışları düzeltmeyi amaçlamaz. Mesele yalnızca çocuklarla birlikte ‘anda’ olmak ve ebeveynin egosu araya girmeden çocuklarına nasıl tepki verdiğinin farkında olmaktır. Her şeyden önemlisi, bilinçli ebeveynlik yöntemi ebeveynlerden sabır ister. Kendi üzerine düşünmek, kendinin farkında olmak ve sorunları çözmek bir gecede gerçekleşmez!

Ebeveynler İçin ‘Bilinçli Disiplin’ Nedir?

Disiplin, ebeveynler için oldukça hassas bir konudur. Disiplin yönteminizi seçme biçiminiz; ebeveynlik tarzınızdan, kültürünüzden ve hatta kişilik tipinizden etkilenir. Peki bilinçli ebeveynlik yaklaşımı çocuklardaki yanlış davranışlarla nasıl başa çıkar? Yalnızca tek bir disiplin çözümü sunan diğer ebeveynlik tarzlarının aksine, bilinçli ebeveynlik Bilinçli Disiplinin Yedi Becerisi olarak da bilinen yedi disiplin tekniği sunar.

Bilinçli Disiplinin Yedi Becerisi

1. Soğukkanlılık: Öfkeyi ve yanlış davranışlara verilen tepkileri yönetmek, hazzı erteleyebilmek.
2. Cesaretlendirme: Çocuklara karşı ilgi, nezaket ve yardımseverlik gibi sosyal becerileri göstermek.
3. Kararlılık: Çocuğa ‘zorbalık’ yapılmasını önlemek ve sağlıklı sınırları desteklemek.
4. Seçimler: Dürtüleri kontrol etmek ve bir hedef doğrultusunda çalışmak.
5. Empati: Duyguları düzenlemek ve farklı bir bakış açısı kazanmak.
6. Olumlu niyet: Yanlış davranışlar üzerinden iş birliğini ve problem çözmeyi geliştirmek.
7. Sonuçlar: Geçmiş hatalardan ders çıkarmak ve hataların sorumluluğunu almak.

Bu yedi disiplin tekniği, ebeveynlere farklı disiplin durumlarında bir veya birkaç tekniği uygulayabilecekleri çeşitli seçenekler sunar. Ebeveynler için bilinçli disiplin, yalnızca yetişkinlerin kendilerinin daha çok farkında olmalarına yardımcı olmakla kalmaz; çocuklar da dürüstlük, bağımsızlık, saygı, şefkat, sorumluluk ve çok daha fazlasını içeren ömür boyu sürecek beceriler kazanır!

Nasıl Bilinçli Bir Ebeveyn Olunur?

Bilinçli ebeveynlik, ebeveynlere çocuk-ebeveyn ilişkisini geliştirme ve kendi üzerine düşünmeye dayalı yeni bir bakış açısı oluşturma fırsatı sunan bir ebeveynlik tarzıdır. Peki bilinçli ebeveynliğe nasıl başlarsınız? Önce kendi içinize bakarak! Kendi çocukluğunuzdan ya da günlük yaşamınızdan kaynaklanan tetikleyiciler veya sorunlar üzerine düşünmeye zaman ayırın. Korkularınızın ve egonuzun ebeveynliğinizi ve çocuklarınıza verdiğiniz tepkileri nasıl etkilediğini fark ettiğinizde, aşağıdaki önerilerden bazılarını deneyerek ebeveynliğinizde değişimi başlatabilirsiniz.

1. Nefes Alın

Yanlış bir davranışa tepki vermeden önce nefes alın; ardından hemen öfkeyle tepki vermek yerine Disiplinin Yedi Becerisi’nden biriyle nasıl karşılık vereceğinizi düşünün.

2. Daha Çok Dinleyin

Çocuklarınızın davranışlarını bağırarak ya da nutuk atarak düzeltmeye çalışmayın. Davranışın ardındaki nedeni anlamak için onların bakış açısını dinlemeye çalışın. Çoğu zaman çocuklarınızın gerekçelerini dinlemek; açık iletişimi, empatiyi/şefkati ve kişinin kendi davranışlarının sorumluluğunu almasını destekler.

3. Kendiniz Üzerinde Çalışın

Ebeveynliğinizi etkileyebilecek geçmiş sorunları ve mevcut güvensizlikleri ele almak için eşinizle ya da bir arkadaşınızla konuşarak kendi üzerinize düşünmeyi teşvik edin.

4. Çocuklarınızın Nasıl Davranmasını İstiyorsanız Öyle Davranın

Çocuklarınızın göstermesini istediğiniz davranışları her gün kendiniz sergileyin. Çocuğunuza yalnızca nasıl davranması gerektiğini söylemekle kalmayın; empati ve sorumluluk gibi özellikleri davranışlarınızla göstererek ona örnek olun.

5. Moral Veren Bir Ortam Yaratın

Ortam ne kadar az stresli olursa, çocuklarınız da o kadar az stres yaşar. Sevgi dolu bir ortam yaratmak, kendilerini güvende ve sevilmiş hissetmelerine ve temel yaşam değerlerini öğrenebilmelerine yardımcı olur.

6. Empati Gösterin

Empati, sempatiden farklıdır. Empati duygusu, bir başkasının sıkıntısını, acısını ve üzüntüsünü anlamayı ve hissetmeyi içerir.

Çocuğunuzun duygusal olarak ne durumda olduğunu anlamaya çalışmak için bir an durun.

7. Çocuklarınızın Kendilerini Keşfetmesine İzin Verin

Her çocuğun kendine özgü bir kişiliği vardır. Çocuklarınıza seçimler, sorumluluklar ve sağlıklı sınırlar sunarak kendi kişiliklerini geliştirmelerine ve nasıl biri olduklarını keşfetmelerine fırsat verin. Bunu, çocuklarınızın kendi kıyafetlerini seçmelerine izin vererek ya da akşam yemeği için sağlıklı seçenekler sunup ne yiyeceklerine kendilerinin karar vermesini sağlayarak kolayca yapabilirsiniz.

8. Onları Sevin

Çocuğunuz kendine özgü kişiliğini geliştirmeye başladığında, onu olduğu gibi sevin! Kusurlarıyla birlikte!

9. “Hayır”ları Azaltın

Her şeye “hayır” demek yerine, çocuklarınızın hata yapmasına ve bu hatalardan ders çıkarmasına izin vermeyi deneyin. Elbette sağlıklı sınırlara yine de ihtiyacınız var!

10. Cesaretlendirin

Çocuklarınızın en iyi becerilerini ve ilgi alanlarını belirleyin ve bu alanlarda ustalaşmaları için onları cesaretlendirin! Bu, hem becerilerini geliştirmelerine hem de özgüvenlerinin artmasına yardımcı olur.

Bilinçli ebeveynlik, çocuk yetiştirmenin harika ve devrim niteliğinde bir yoludur. Ancak kendi sorunlarınızın ebeveynliğinizi nasıl etkileyebileceğini görmek, ciddi bir öz değerlendirme gerektirir. Kolay olmayacak. Başlangıçta duygusal engellerin üstesinden gelmek acı verici bile olabilir. Ancak çocuklarınızla ilişkinizi geliştirmek ve anı yaşayan, bilinçli bir ebeveyn olmak için buna fazlasıyla değebilir.