Yaşamın 1. Yılı: Zihinsel ve Fiziksel Gelişim

Çocukların yaşamlarının ilk bir buçuk yılında huysuzluk dönemlerinden veya "ataklardan" geçmelerinin nedeni budur. Zihinsel ve fiziksel ataklar hakkında daha fazla bilgi edinmek için “The Wonder Weeks” uygulamasını indirmenizi kesinlikle tavsiye ederim. Bu programı kızıma uygulamıştım, şu anda da oğlum için kullanıyorum. En güzel yanı da ücretsiz olması!

Bu blog yazısının amacı, yaşamın ilk yılında o minik bedenlerde gerçekte nelerin olup bittiğini özetlemektir!

Beyin

Bahsetmemiz gereken ilk şey beyindir. Pek çok insan, bebekler doğduğunda beyinlerinin yetişkinlikteki boyutlarının yalnızca %25'i kadar olduğunu fark etmez. Yaşamın ilk birkaç yılında ise bu oran yetişkin boyutunun yaklaşık %80'ine kadar ulaşır! 

Beynin miyelinasyonu, anne karnında yaklaşık altıncı ayda başlar. Bu süreç üzerine kapsamlı araştırmalar yapılmıştır ve dil, konuşma ile bilişsel gelişimle yakından ilişkilidir. Bu, hücrelerin sinirler gibi vücudun diğer bölümlerine hızlı bir şekilde ileri geri bilgi iletebildiği bir süreçtir. Ayrıca karmaşık bilgileri anlama gibi daha üst düzey beyin süreçlerine de olanak tanır.

Bu süreç, en hızlı gelişimine doğum ile ilk yılın sonu arasında ulaşır ve yetişkinliğe kadar devam eder.

Wernicke ve Broca alanları gelişmeye ve olgunlaşmaya devam eder, ancak yaklaşık 24 aylık olana kadar tamamen oluşmazlar. Bu iki alan, öncelikli olarak konuşma ve dil gelişiminden sorumludur. Bu iki alandaki herhangi bir hasar veya gelişim geriliği, konuşma becerilerinde yetersizliklere yol açacaktır. 

https://www.youtube.com/watch?v=03Xtiz_ikw4

Ağlama ve İletişim

Oğlum kolikten muzdaripti. Çoğu kişi ve çocuk doktorumuz, bunun yaklaşık 6 aylıkken sona ereceğini söylemişti.

Fakat herkes yanıldı. Neredeyse 9 aylık oldu ve bu huysuzluk döneminden DAHA YENİ çıkmaya başlıyor. Tek yaptığı ağlamaktı!

Zaman zaman ne kadar yıpratıcı olsa da, bebekler bir yaşına gelene kadar çoğunlukla ağlayarak iletişim kurarlar. McGlaughlin ve Grayson'a (2003) göre ÇOĞU bebek günde şu süreler boyunca ağlar:

• 1-3 ay = 90 dakika, çoğunlukla akşamları
•  4-6 ay = 64,7 dakika, çoğunlukla öğleden sonraları
•  7-9 ay = 60,5 dakika, öğleden sonra/akşam 
• 10-12 ay = 86,4 dakika, çoğunlukla akşamları 
• Diğer çalışmalar, 10 aydan sonra bir azalma olduğunu göstermektedir (McGlaughlin & Grayson, 2003).

Ağlamanın neden önce azalıp sonra tekrar arttığını sorabilirsiniz. Lütfen her çocuğun farklı olduğunu unutmayın. Benim deneyimime göre, ağlama 10 aylık civarında GERÇEKTEN AZALDI.

Bunun nedeni artık daha bağımsız olmaları ve kendi kendilerine daha çok oyalanabilmeleridir. Muhtemelen emekliyor olacaklar ve onları kucağınızda taşımanıza veya eğlendirmenize eskisi kadar ihtiyaç duymayacaklardır. 

İlk yıllarındaki bebekler yalnızca sınırlı sayıda ses çıkarırlar. BU GAYET NORMALDİR; bu yüzden çocuğunuzda bir konuşma gecikmesi olduğundan endişelenmeyin. Çocuklar yaşamlarının ilk yılında şu sesleri çıkarırlar:

1. /b/
2. /m/
3. /p/
4. /h/
5. /n/
6. /d/

Bu seslere genellikle sesli harfler eşlik eder. Örneğin; mama, dede, ce gibi sözcükler çocukların ilk yaş günleri civarında üretebilecekleri kısa ifadelerdir. Neredeyse 9 aylık olan oğlum "mama", "he" (merhaba demeye çalıştığını düşünüyoruz) ve "ga" diyebiliyor. Kızım ise aynı yaşlardayken "de", "ha" ve "nene" diyordu.

 Gördüğünüz gibi, aynı evde ve aynı ebeveynlerle büyüseler bile ilk mırıldanma kalıpları birbirinden farklıydı!

https://www.instagram.com/p/B9fMjzUH2hW/?utm_source=ig_web_copy_link

Motor Beceriler

Konuşma gelişimi kadar önemli olan bir diğer alan da çocuğunuzun motor aktivitelerinde önemli ilerlemeler kaydetmeye başlamasıdır. Çocuklarda ilk yıl boyunca motor gelişimle ilgili genellikle şu davranışlar gözlemlenir:

• 0-2 ay = görsel odaklanma sağlar (yüzünüze belirli bir süre bakabilir), başını kaldırır (yüzüstü)
• 0-3 ay = uzanır ve kavrar 
• 0-4 ay = baş kontrolünü sağlar 
• 0-5 ay = destekle oturur, nesneleri ağzına götürür
• 0-6 ay = çiğneme için çene kontrolü gelişir 
• 0-7 ay = emekler ve tutunarak ayağa kalkar 
• 0-8 ay = nesneleri elleriyle manipüle eder (kullanır) 
• 0-9 ay = kısa süreliğine ayakta durur, alkış yapar 
• 0-10 ay = bardaktan içer 
• 0-12 ay = ilk adımlarını atar (McLaughlin, 1998)

Bunu defalarca söylediğimi biliyorum ama her çocuk benzersizdir ve kendi hızında gelişir. Onları aceleye getirmeyin ancak cesaretlendirmek için elinizden geleni yapın. Çocuğunuzun bu alanlardan herhangi birinde belirgin şekilde geride kaldığını hissediyorsanız, erken müdahale kritik öneme sahiptir; bu nedenle çocuk doktorunuzla görüşün ve gerekirse yönlendirme isteyin!