IQ-test voor kinderen -- Waarom zou je je kind laten testen?

Cognitie is het mentale proces van kennis en inzicht verwerven door ervaringen, leren en onze zintuigen. Kinderen leren voortdurend – het zijn echte sponzen als het gaat om het opnemen en onthouden van informatie vanaf jonge leeftijd. Soms merkt een professional op school, zoals een leerkracht, bepaalde sterke of zwakke kanten op in het leervermogen van je kind. Dat is het moment waarop ze kunnen worden doorverwezen voor een cognitief onderzoek.

Wat is een IQ-test?

Een andere benaming voor cognitief onderzoek is een IQ-test (Intelligentiequotiënt-test). Hierbij neemt een psycholoog een reeks opdrachten af bij je kind. Met een IQ-test voor kinderen beoordelen ze de volgende cognitieve functies (ladybughouse.com, 2020):

• Verbaal begrip – dit onderdeel meet de woordenschat van je kind en het vermogen om algemene kennis en informatie onder woorden te brengen
• Visueel-ruimtelijk inzicht – meet het verbaal redeneren, inzicht, conceptvorming en kennis van je kind
• Fluïde redeneren – meet het vermogen van het kind om nieuwe problemen op te lossen, los van eerder opgedane kennis
• Werkgeheugen – meet het vermogen van het kind om informatie op te nemen, te bewerken en te onthouden om nieuwe taken uit te voeren
• Verwerkingssnelheid – meet hoe snel het kind visuele informatie kan verwerken en hier beslissingen over kan nemen

Waarom zou je het IQ van je kind laten testen?

Meestal worden cognitieve onderzoeken of IQ-tests voor kinderen uitgevoerd wanneer kinderen op school tegen problemen aanlopen. Ze kunnen moeite krijgen met de lesstof, gedrag vertonen dat voortkomt uit frustratie en huiswerk gaan vermijden.

Er zijn echter ook situaties waarin kinderen worden doorverwezen voor een IQ-test terwijl ze juist uitblinken in de klas. Veelvoorkomende redenen die leerkrachten of andere betrokkenen noemen bij een doorverwijzing zijn onder meer:

• het identificeren van verstandelijke beperkingen – het cognitieve onderzoek/de IQ-test voor kinderen sluit eventuele leerstoornissen uit
• het opsporen en diagnosticeren van leerstoornissen – als er sprake is van een stoornis, laat de test aan de onderzoeker zien op welke gebieden de grootste knelpunten liggen
• het in kaart brengen van sterke en zwakke cognitieve verwerkingsfuncties – dit is belangrijk voor eventuele aanpassingen of ondersteuning in het klaslokaal
• onderzoek naar hoogbegaafdheid – cognitief testen kan ook aantonen of een kind een bovengemiddelde intelligentie heeft en uitgedaagd kan worden met verdieping of moeilijkere lesstof
• het beoordelen van de gevolgen van hersenletsel

Soorten cognitieve tests

Welk onderzoek wordt uitgevoerd, hangt af van de leeftijd van je kind. De tests vinden plaats in een rustige ruimte, met alleen de psycholoog en je kind. Indien nodig worden er pauzes ingelast. De psycholoog zal tegenover je kind ook niet het woord "test" gebruiken, om spanning te voorkomen. In plaats daarvan gebruiken ze woorden als "puzzels" en "spelletjes" om het leuker te maken en je kind makkelijker te betrekken.

Leeftijd 4 tot 7 jaar en 3 maanden – WPPSI-IV Wechsler Preschool & Primary Scale of Intelligence Fourth Edition

Leeftijd 6 tot 16 jaar en 11 maanden – WISC-V Wechsler Intelligence Scale for Children Fifth Edition

Hoe verloopt een cognitief onderzoek?

Wat gebeurt er als eerste? Er zit een heel proces vast aan het adviseren van een IQ-test voor een kind. Zoiets gebeurt niet van de ene op de andere dag.

1. Eerste gesprek met ouder en kind

Dit is de allereerste stap in het onderzoekstraject. Er wordt achtergrondinformatie verzameld via de ouders, waaronder de ontwikkelingsgeschiedenis, schoolprestaties, medische bijzonderheden, gezinssituatie en zorgen van de ouders, om zo een compleet beeld te krijgen van de leefwereld van je kind. Wees zo open en eerlijk mogelijk tegen de psycholoog – dit helpt enorm om een zo nauwkeurig mogelijk beeld te vormen.

2. Testen verspreid over één of twee sessies

Dit hangt af van het uithoudingsvermogen en de motivatie van je kind, maar meestal wordt het onderzoek over één of twee sessies verdeeld. Zelf doe ik mijn logopedische onderzoeken meestal verspreid over 2 à 3 sessies, omdat ik merk dat leerlingen na ongeveer 40 minuten hun concentratie beginnen te verliezen.

3. Scoren en interpreteren van de resultaten

Elke test wordt gescoord en vergeleken met gestandaardiseerde normen. Deze scores vergelijken je kind met leeftijdsgenoten.

4. Verslaglegging

Dit is waarschijnlijk het meest tijdrovende deel van het traject. De observaties van het gedrag van je kind tijdens het testen worden vastgelegd, samen met de testresultaten en adviezen.

5. Adviesgesprek

De psycholoog bespreekt in dit gesprek de uitkomsten van het onderzoek samen met de leerkrachten, het ondersteuningsteam van school, de ouders en eventuele andere professionals (zoals een jeugdarts). Er worden adviezen gegeven voor zowel thuis als op school.

Het is belangrijk om te onthouden dat elk onderzoek wordt uitgevoerd om je kind vooruit te helpen. Probeer er in het bijzijn van je kind niet te veel nadruk op te leggen, zodat ze niet zenuwachtig worden of denken dat er iets mis is. Zorg dat je een lijstje met vragen klaarmaakt die je voor en na het onderzoeksproces wilt stellen!