Klaar om te lezen: tips voor ouders

In dit artikel

• Letterklanken aanleren
• Klanken dagelijks herhalen
• Tips om thuis letterklanken aan te leren

Die mysterieuze bezigheid die ‘de grote mensen’ zo makkelijk afgaat, lezen, is straks geen echt geheim meer. Nieuwe woorden leren verklanken is een belangrijke mijlpaal wanneer jonge kinderen lezers worden.

Letterklanken aanleren

Ouders en leerkrachten kunnen op veel manieren hun kind helpen zich voor te bereiden op dit moment, en een van de bekendste is het aanleren van letterklanken. Er bestaan prachtige programma’s die letters tot leven brengen, zoals Letterland en Sounds in Motion, die allebei gebruikmaken van belangrijke multisensorische technieken. Het Letterland-programma koppelt schattige figuurtjes, liedjes en verhalen aan elke letter. Sounds in Motion koppelt, zoals de naam al doet vermoeden, een bepaalde beweging aan het leren van letterklanken. Veel ouders en leerkrachten kennen ook de gebruikelijke volgorde waarbij je eerst de letter noemt, er dan een woord aan koppelt en daarna de klank laat horen (b, bal, /b/), zodat kinderen de klanken leren. Welke aanpak je ook kiest, het is belangrijk om het volgende te weten:

Bij het verklanken van nieuwe woorden is het vooral belangrijk dat een kind automatisch de klank van de letter gebruikt, niet de naam van de letter.

Met deze multisensorische ervaringen, waarbij een kind kan ‘kijken, zeggen en doen’, slaan nieuwe klanken echt goed in het geheugen. Een andere eenvoudige techniek is het gebruik van foamletters, die je gewoon in de winkel kunt kopen. Je kind kan zo’n letter natrekken terwijl het de klank zegt; daardoor onthoudt het die klank beter. Het is essentieel dat een kind klanken vlot kan ophalen in het begin van het leesproces.

Klanken dagelijks herhalen

Om de nadruk te leggen op het uitspreken van de letterklank, is het sterk aan te raden dat kinderen de letters uiteindelijk herhalen zonder de bijbehorende geheugensteuntjes, zoals de letternaam of het voorwerp dat bij die letter hoort. Ouders en leerkrachten kunnen een stapel systeemkaartjes maken met letters waarvan het kind de klanken al kent. Herhaal deze klanken elke dag. Gaandeweg kan blijken dat een kind nog moeite heeft met een bepaalde klank. Ga dan terug en gebruik de geheugensteuntjes om je kind aan de klank te herinneren. (Welke klank hoor je bijvoorbeeld bij het plaatje, voorwerp of de beweging die bij de letter ‘b’ hoort?)

Laten we dit idee van klankkennis toepassen op een van de eerste woorden die kinderen meestal leren lezen: kat. Om dit woord te leren verklanken, moet je kind de klanken van elke letter, /k/ /a/ /t/, makkelijk kunnen ophalen, niet de letternamen, om de klanken samen te voegen tot het woord ‘kat’. Talloze degelijk onderbouwde onderzoeken laten zien dat beginnende lezers dit proces van verklanken en samenvoegen nodig hebben, en bij de meeste kinderen moet dat fundamentele proces worden aangeleerd. Ouders en leerkrachten kunnen het verklanken makkelijker maken door de letterklanken dagelijks te herhalen. Wanneer kinderen deze klanken vlot kunnen toepassen op onbekende woorden, wordt de kans veel groter dat ze ze ook kunnen samenvoegen tot dat woord. En wie leert om eenvoudige woorden van één lettergreep zoals ‘kat’ te verklanken, kan later ook langere, onbekende woorden lezen, zoals ‘katapult’ of ‘kattenkwaad’.

Tips om thuis letterklanken aan te leren

Heb je geen toegang tot educatieve programma’s? Met een beetje doe-het-zelfgeest kan iedereen thuis letterklanken aanleren met waardevolle multisensorische activiteiten. Teken op een vel papier een grote ballonletter van de klank die je wilt oefenen. Je kind plakt in die letter plaatjes of voorwerpen die bij die klank horen. Tijdens het plakken oefent je kind met het zeggen van de letterklank. Oefen je bijvoorbeeld de letter ‘m’, plak dan marshmallows in een ballonletter ‘m’. Zeg de klank /m/ terwijl je plakt. Deze activiteit werkt goed voor de letter ‘m’, want marshmallows zijn lekker en de /m/-klank hoort bij iets lekkers: mmm!