Czy zapalenie ucha środkowego lub wysiękowe zapalenie ucha wpływa na mowę dziecka?

Według strony internetowej Amerykańskiego Towarzystwa Mowy i Słuchu (ASHA) wysiękowe zapalenie ucha to stan, w którym ucho środkowe wypełnia się gęstym płynem zamiast powietrzem. Może dotyczyć jednego lub obu uszu i nie zawsze występuje po infekcji.

Powoduje to przytępienie słuchu. Wyobraź sobie, że jesteś pod wodą, a ktoś do Ciebie mówi – tak właśnie słyszą dzieci ze zdiagnozowanym wysiękowym zapaleniem ucha.

W większości przypadków ustępuje ono bez jakiegokolwiek leczenia. Jeśli wysiękowe zapalenie ucha się utrzymuje, lekarz może zalecić zabieg usunięcia płynu i założenia drenów wentylacyjnych. To powszechna procedura, która trwa krócej niż 30 minut.

Jak działa ucho?

Ucho składa się z trzech części – ucha zewnętrznego, środkowego i wewnętrznego. Fale dźwiękowe wpadają do ucha zewnętrznego i uderzają w błonę bębenkową, wprawiając ją w drgania. Drgania te przechodzą z błony bębenkowej na kosteczki ucha środkowego (kosteczki słuchowe). Kosteczki te przekazują następnie drgania do ślimaka w uchu wewnętrznym. Ślimak zamienia drgania w sygnały elektryczne, które wędrują nerwem słuchowym do mózgu. Mózg interpretuje te sygnały jako dźwięk.

Ucho środkowe jest zazwyczaj wypełnione powietrzem. Łączy się ono z tylną częścią nosa przez wąski kanalik zwany trąbką Eustachiusza. U dzieci trąbka ta ułożona jest poziomo.

Dlatego młodsze dzieci znacznie łatwiej łapią infekcje ucha niż dorośli – zainfekowany płyn po prostu nie ma jak odpłynąć. Zalega na miejscu i wywołuje stan zapalny ucha. Z wiekiem trąbka nachyla się, co umożliwia swobodne odpływanie wszystkiego, co znajduje się w tym przewodzie.

Co powoduje wysiękowe zapalenie ucha?

Przyczyną jest prawdopodobnie nieprawidłowe funkcjonowanie trąbki Eustachiusza. Równowaga między płynem a powietrzem w uchu środkowym może zostać zachwiana, jeśli trąbka słuchowa jest wąska, zablokowana lub nie otwiera się prawidłowo. Zazwyczaj przewód ten jest zamknięty, a otwiera się podczas kichania, kaszlu lub ziewania.

Przed ukończeniem 10. roku życia 8 na 10 dzieci przejdzie przynajmniej jeden epizod zapalenia ucha środkowego.

Powietrze z ucha środkowego może stopniowo przenikać do pobliskich komórek, jeśli nie zostanie uzupełnione przez powietrze docierające przez trąbkę Eustachiusza. W uchu środkowym może wtedy wytworzyć się podciśnienie. To z kolei może spowodować przedostawanie się płynu z okolicznych komórek do ucha środkowego.

U niektórych dzieci wysiękowe zapalenie ucha rozwija się po kaszlu, przeziębieniu lub infekcji ucha, kiedy ucho produkuje nadmiar śluzu. Śluz może gromadzić się w uchu środkowym i nie odpływać swobodnie przez trąbkę Eustachiusza. W wielu przypadkach jednak wysiękowe zapalenie ucha wcale nie zaczyna się od infekcji ucha.

Jak powszechne jest wysiękowe zapalenie ucha?

Wysiękowe zapalenie ucha występuje w dzieciństwie bardzo powszechnie. Przed ukończeniem 10. roku życia 8 na 10 dzieci doświadczy co najmniej jednego takiego epizodu. Zwykle pojawia się między 2. a 5. rokiem życia, częściej u chłopców niż u dziewczynek i najczęściej w miesiącach zimowych.

Ponadto występuje częściej u dzieci, które:

• Chodzą do żłobka lub przedszkola.
• Mają starszego brata lub siostrę.
• Mieszkają z osobami palącymi tytoń.
• Urodziły się z rozszczepem podniebienia, co może wpływać na funkcjonowanie trąbki Eustachiusza.
• Mają zespół Downa.
• Mają alergiczny nieżyt nosa – np. katar sienny.

Rozwój mowy a zapalenie ucha środkowego

Rozumie się samo przez się, że jeśli dziecko niedosłyszy w szkole czy przedszkolu, może uczyć się gorzej. Może również czuć frustrację, jeśli nie nadąża za tym, co się wokół dzieje. Może czuć się wykluczone z niektórych zabaw, bo nie słyszy poleceń. Wreszcie nauczyciel może zacząć podejrzewać problemy z zachowaniem, jeśli maluch nie reaguje lub nie uważa.

Pojawiły się obawy, że przytępiony słuch z powodu wysiękowego zapalenia ucha może powodować trudności w rozwoju mowy i języka. Powszechnie uważa się, że prowadzi to z kolei do gorszych wyników w nauce i problemów behawioralnych.

Jednak badania naukowe przyglądające się tej kwestii przynoszą uspokajające wieści. Wykazały one, że statystycznie dzieci z wysiękowym zapaleniem ucha nie miały większego ryzyka (lub było ono tylko nieznacznie wyższe) długotrwałych problemów z zachowaniem czy gorszych wyników w szkole w porównaniu z dziećmi bez tego schorzenia.

Pamiętaj jednak, że badania te oceniały ogólny, uśredniony obraz. Nadal istnieje obawa, że rozwój niektórych maluchów z wysiękowym zapaleniem ucha może ucierpieć – dotyczy to zwłaszcza dzieci z nieleczonym, ciężkim i przewlekłym stanem zapalnym.

Krótko mówiąc, opóźnienie rozwoju, w tym mowy i języka, jest mało prawdopodobne u większości dzieci z zapaleniem ucha środkowego lub wysiękowym zapaleniem ucha. Jeśli jednak masz jakiekolwiek obawy dotyczące rozwoju swojego dziecka, skonsultuj się z lekarzem.