Test IQ dla dzieci – dlaczego warto zbadać swoje dziecko?

Poznanie to proces umysłowy polegający na zdobywaniu wiedzy i rozumieniu świata poprzez doświadczenia, naukę i zmysły. Dzieci uczą się bezustannie – od najmłodszych lat chłoną i zapamiętują informacje niczym gąbki. Może się jednak zdarzyć, że nauczyciel lub inny specjalista w szkole zauważy u Twojego dziecka określone mocne lub słabe strony w nauce. Właśnie wtedy maluch może zostać skierowany na badanie funkcji poznawczych. 

Czym jest test IQ?

Innym określeniem na badanie funkcji poznawczych jest test IQ, czyli badanie ilorazu inteligencji. Psycholog przeprowadza z dzieckiem serię różnorodnych ćwiczeń. W ramach testu IQ dla dzieci ocenia się następujące obszary poznawcze (ladybughouse.com, 2020):

• Rozumienie werbalne – ten obszar mierzy zasób słownictwa Twojego dziecka oraz jego zdolność do wyrażania ogólnej wiedzy i przekazywania informacji
• Zdolności wzrokowo-przestrzenne – mierzą rozumowanie werbalne dziecka, zrozumienie, tworzenie pojęć i wiedzę ogólną
• Rozumowanie płynne – mierzy zdolność dziecka do rozwiązywania zupełnie nowych problemów bez polegania na wcześniejszej wiedzy
• Pamięć robocza – mierzy umiejętność uczenia się, przetwarzania i zapamiętywania informacji w celu wykonywania nowych zadań
• Szybkość przetwarzania – mierzy zdolność dziecka do szybkiego przetwarzania informacji wzrokowych i podejmowania na ich podstawie decyzji

Dlaczego warto zbadać IQ dziecka?

Zazwyczaj diagnoza poznawcza lub testy IQ są przeprowadzane wtedy, gdy dzieci zaczynają mieć trudności w szkole. Mogą pojawić się problemy z nauką, zachowania wynikające z frustracji czy unikanie odrabiania zadań domowych.

Zdarza się jednak, że na badanie IQ kierowane są dzieci, które doskonale radzą sobie na lekcjach i osiągają świetne wyniki. Najczęstsze powody kierowania na diagnozę zgłaszane przez nauczycieli i specjalistów obejmują:

• Identyfikację niepełnosprawności intelektualnej – badanie poznawcze/IQ pozwala wykluczyć określone trudności w uczeniu się 
• Wykrywanie i diagnozowanie specyficznych trudności w uczeniu się oraz zaburzeń rozwojowych – w przypadku trudności test wskaże osobie badającej, które obszary wymagają największego wsparcia
• Ocenę mocnych i słabych stron przetwarzania poznawczego – to kluczowa wiedza pozwalająca na dostosowanie wymagań i metod pracy w klasie
• Ocenę wybitnych uzdolnień – badanie poznawcze może również wykazać, że dziecko ma inteligencję powyżej przeciętnej i warto stworzyć mu warunki do bardziej zaawansowanej nauki 
• Ocenę następstw urazów mózgu

Rodzaje badań poznawczych

Wybór badania zależy od wieku Twojego dziecka. Diagnoza odbywa się w zacisznym gabinecie, sam na sam z psychologiem. W razie potrzeby można oczywiście robić przerwy. Aby zminimalizować stres, psycholog zwykle unika w rozmowie z maluchem słowa „test”. Zamiast tego mówi o „łamigłówkach” czy „grach”, dzięki czemu badanie jest dla dziecka przyjemniejsze i łatwiej je zaangażować.

Wiek od 4 lat do 7 lat i 3 miesięcy – WPPSI-IV (Wechsler Preschool & Primary Scale of Intelligence, wydanie czwarte)

Wiek od 6 lat do 16 lat i 11 miesięcy – WISC-V (Wechsler Intelligence Scale for Children, wydanie piąte)

Jak przebiega badanie poznawcze?

Od czego właściwie się zaczyna? Skierowanie dziecka na test IQ wiąże się z określonym procesem – to nie dzieje się z dnia na dzień. 

1. Wstępna konsultacja z rodzicem i dzieckiem

To pierwszy krok w całym procesie diagnostycznym. Psycholog zbiera od rodziców dokładny wywiad, który obejmuje historię rozwoju, zdolności szkolne, stan zdrowia, relacje rodzinne oraz wszelkie obserwacje i obawy rodziców, aby uzyskać pełny obraz środowiska dziecka. Bądź z psychologiem tak szczery i otwarty, jak to tylko możliwe – dzięki temu uda się uzyskać rzetelny obraz sytuacji Twojej pociechy. 

2. Badanie właściwe podczas jednego lub dwóch spotkań

Wszystko zależy od możliwości i chęci współpracy malucha, ale badanie najczęściej odbywa się w trakcie jednego lub dwóch spotkań. Jako logopeda zazwyczaj dzielę diagnozę mowy i języka na 2–3 sesje, ponieważ widzę, że po około 40 minutach dzieci zaczynają się łatwo rozpraszać. 

3. Obliczanie i interpretacja wyników

Każde badanie jest punktowane i interpretowane w oparciu o standaryzowane normy. Otrzymane wyniki pozwalają porównać funkcjonowanie Twojego dziecka z grupą rówieśników w tym samym wieku. 

4. Przygotowanie opinii

To zazwyczaj najbardziej czasochłonny etap całego procesu. W opinii psycholog opisuje swoje obserwacje zachowania dziecka zrobione w trakcie spotkań, szczegółowe wyniki testów oraz zalecenia do dalszej pracy.

5. Spotkanie podsumowujące

Psycholog, wspólnie z nauczycielami, zespołem wsparcia w szkole, rodzicami i ewentualnie innymi specjalistami (np. pielęgniarką), omawia wyniki testów oraz przekazuje wskazówki i zalecenia zarówno dla rodziców, jak i dla szkoły. 

Pamiętaj, że wszelkie badania przeprowadza się wyłącznie po to, aby jak najlepiej pomóc Twojemu dziecku. Postaraj się nie robić z tego wielkiego wydarzenia w obecności malucha, aby niepotrzebnie się nie denerwował i nie myślał, że dzieje się coś złego. Koniecznie przygotuj sobie listę pytań, które chcesz zadać specjaliście przed rozpoczęciem i po zakończeniu diagnozy!