Akıllı Ekran Süresi: Küçük Çocuklar İçin Gerçekten Doğru mu?

Bazı ebeveynler, ekran süresinin öğrenmeye yardımcı olmasının imkansız olduğunu, öyleyse çocukların "ekran başında kaybolmalarını" neden teşvik edelim ki diyerek daha da ileri gidiyor.

Gelin uzmanların bu konuda ne söylediğine bakalım, sonrasında kararı kendiniz verebilirsiniz.

1. Küçük Çocuklarda Ekran Süresi Hakkında Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) Ne Diyor?

"Günümüz çocukları, sağlıklı gelişim üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkileri bulunan dijital medyanın içine doğuyor. En önemli nokta, ebeveynlerin çocuklarının 'medya mentoru' olmasıdır. Bu da medyayı üretmek, iletişim kurmak ve öğrenmek için bir araç olarak nasıl kullanacaklarını onlara öğretmek anlamına gelir."

AAP, ebeveynlerin bebekler ve küçük çocuklar için yaratıcı ve ekransız oyun zamanlarına öncelik vermelerini önermektedir. Yaklaşık 18 aylıktan itibaren bazı medyalar çocuklar için eğitici bir değere sahip olabilir, ancak bunun yüksek kaliteli içeriklerden oluşması kritik bir öneme sahiptir:

Ebeveynler, çocuklarının medya deneyiminin olumlu olmasını sağlamak için beklentiler ve sınırlar belirleyebilir. İşin püf noktası, aile içinde medyanın bilinçli kullanımıdır.

Amerikan Pediatri Akademisi (AAP)

Okul çağındaki çocuklar ve ergenler için temel amaç, medya kullanımını diğer sağlıklı davranışlarla dengelemektir.

AAP'nin önerileri arasında şunlar yer almaktadır:

• 18 aydan küçük çocuklar için görüntülü sohbetler dışındaki ekran medyası kullanımından kaçının. 18-24 aylık çocuklarına dijital medyayı tanıtmak isteyen ebeveynler, yüksek kaliteli içerikler seçmeli ve gördüklerini anlamalarına yardımcı olmak için bunları çocuklarıyla birlikte izlemelidir.
• 2 ila 5 yaş arasındaki çocuklar için ekran kullanımını yüksek kaliteli programlarla günde 1 saat ile sınırlayın. Ebeveynler, çocukların ne gördüklerini anlamalarına ve bunu çevrelerindeki dünyaya uyarlamalarına yardımcı olmak için medyayı onlarla birlikte takip etmelidir.
• 6 yaş ve üzeri çocuklar için medya kullanımına ayrılan süre ve medya türleri üzerinde tutarlı sınırlar belirleyin; medyanın yeterli uyku, fiziksel aktivite ve sağlık için temel olan diğer davranışların yerini almadığından emin olun. 
• Akşam yemeği veya araba yolculukları gibi medyadan uzak ortak zamanlar ve yatak odaları gibi evde medyadan arındırılmış alanlar belirleyin.
• Çevrim içi ve çevrim dışı ortamda başkalarına saygıyla davranmak da dahil olmak üzere, dijital vatandaşlık ve güvenlik hakkında çocuklarınızla sürekli iletişim kurun.

2. Akıllı Ekran Süresi Hakkında Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Ne Diyor?

"WHO, 5 yaş altı çocuklarda hareketsizlik ve uykusuzluk risklerine ilişkin kapsamlı bir raporun parçası olarak, 2 yaşına kadar olan bebekler için hiçbir şekilde tek başına, hareketsiz ekran süresi olmamasını ve 2 ila 5 yaş arasındaki çocuklar içinse günde yalnızca bir saat olmasını önermektedir."

Editörün notu: Her zaman olduğu gibi, düşük ve yüksek teknolojili alternatif ve destekleyici iletişim cihazları (AAC) kullanan çocukların bu araçları her zaman ve etkileşimli bir şekilde kullanmaya devam etmeleri gerekir.

3. Ekran Başındaki Çocuklar Hakkında Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Derneği (ASHA) Ne Diyor?

"Pasif ve aktif ekran süresi arasındaki farkı öğretin. Pasif ekran süresi, bir çocuğun tek başına bir program izlemesi ve karakterlere herhangi bir şekilde yanıt vermeye teşvik edilmemesi durumunda gerçekleşir. Aktif ekran süresi ise görüntülü arama yapmak için bir cihaz kullanmayı veya çocukla iletişim kuran bir ebeveyn ya da bakım verenle birlikte bir program izlemeyi veya oyun oynamayı içerir. Aktif ekran süresi çift yönlü bir iletişim ortamı yaratır, dil kullanımını teşvik eder ve aile üyeleri ile arkadaşları sürece dahil eder."

4. Sertifikalı Dil ve Konuşma Terapisti Stacie Bennett'tan Tavsiyeler

 “Kendi özel kliniğimi açmadan önce yedi yıl boyunca erken müdahale terapisti olarak çalıştım ve şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki, ebeveynleri sürece aktif olarak katılan çocuklar terapide daha hızlı ilerliyor ve çok daha çabuk sonuç alıyor. Bu ebeveynler benden sürekli gelişim raporları ve evde uygulayabilecekleri çalışmalar isterdi! Başlangıçta gözünüzü korkutabilir, ancak büyük olasılıkla birazdan bahsedeceğim egzersizlerin bazılarını zaten yapıyorsunuzdur.”

5. Evde Neler Yapabilirsiniz?

Evde Dil ve Konuşma Becerileri Üzerinde Çalışmaya Başlamak İçin Bu Fikirleri Kullanın

• Yatmadan önce çocuğunuza 5-10 dakika kitap okuyun. Nesneleri işaret ettiğinizden, çocuğunuzun belirli nesneleri işaret etmesini sağladığınızdan ve sorular sorduğunuzdan emin olun. Bu yaklaşım, çocuğunuzun sözel ifadelerini (ifade edici dil) güçlendirmenin yanı sıra anlama becerisini de (alıcı dil) pekiştirir. 
• Gününüzü çocuğunuza anlatın. Basit, anlaşılması kolay bir dil kullanın ve net, anlaşılır bir konuşma modeli sunduğunuzdan emin olun. Yemek pişirirken ne yaptığınız hakkında konuşun (ör. "anne çorbayı karıştırıyor"). Araba sürerken "Az önce sola döndük" gibi şeyler söyleyebilirsiniz. 
• Oyunlar oynayın. Oyun oynamak, dil gelişimini desteklemenin en eğlenceli ve etkileşimli yollarından biridir. Sıra alma gibi sosyal dil becerilerini, yönergeleri takip etme yeteneğini geliştirir ve konuşma sesleri üzerinde çalışmaları için bolca fırsat sunar.
• Aileniz ve arkadaşlarınızla bir araya gelin. Bu, çocuğunuzun hayatındaki diğer kişilerin de onunla etkileşime girmesine ve konuşmasına olanak tanır. Bu tarz fırsatlar, sizin ve terapistin kazandırmaya çalıştığı becerilerin pekişmesini sağlar, çocuğunuzun farklı kelimelere ve bağlamlara maruz kalmasına yardımcı olur ve konuşmasının başkaları tarafından ne kadar rahat anlaşılabildiğini görmenizi sağlar. 
• Speech Blubs ile 5 dakikalık bir rutin oluşturun. Uygulama, öğrenme sürecinde "çocukların çocuklara öğretmesi" yaklaşımını benimser. Çocuğunuz akranlarını taklit edebilir ve kelimeleri modellemenin eğlenceli bir yolunu keşfeder. Speech Blubs'ı indirin ve pratik yapmaya hemen başlayın!

Görüldüğü üzere, burada bahsedilen tüm kaynaklar fazla ekran süresinin olası olumsuz etkileri konusunda uyarıda bulunuyor ve bunu günde bir saat ile sınırlamanız gerektiğini belirtiyor. Ayrıca çocukların ekran süresinin tek başına bırakılmış ("aç ve unut") veya pasif olmamasının, ebeveyn gözetiminde ve katılımıyla gerçekleşmesinin ve ebeveynlerin çocuklara dijital dünyada nasıl gezineceklerini öğretmesinin önemini vurguluyorlar. 

Speech Blubs olarak öncelikle bu görüşe tamamen katılıyoruz ve çocuklarında konuşma geriliği olabileceğini düşünen ailelerin değerlendirme için bir dil ve konuşma terapistinden randevu almalarını öneriyoruz. Değerlendirmeden sonra ebeveynlerin elinde ne tür aktiviteler yapabileceklerine dair hedefe yönelik bir çalışma listesi olacaktır. Bir dil ve konuşma terapistine erişiminiz yoksa 7 GÜNLÜK ÜCRETSİZ DENEME sürümümüzü deneyin ve çocuğunuzun durumu hakkında kişiselleştirilmiş geri bildirim almak için dil ve konuşma terapisti onaylı tarama testini doldurun. Uygulamayı nasıl kullanacağınıza dair bir dil ve konuşma terapistinden tüyolar almak için lütfen yukarıdaki bölüme de tekrar göz atın.

Son olarak, bu uygulamanın rehberlik eşliğinde ve ebeveyn öncülüğünde kullanılmasını önemle tavsiye ettiğimizi lütfen unutmayın. Bu uygulama, minik yavrunuzun eline verilip kendi haline bırakılmak üzere tasarlanmamıştır. Çocuğunuzla birlikte eğlendiğiniz takdirde çok daha keyifli ve etkili olacaktır. ÜSTELİK günde yalnızca 10-15 dakika uygulamanızı öneriyoruz; bu da uzmanların tavsiye ettiği sınırların oldukça içindedir.