Een casestudy: de tv bleek het probleem te zijn

In maart 2019 kreeg ik een verwijzing voor een jongen van drie jaar. Zijn leerkracht maakte zich zorgen over zijn spraak- en taalontwikkeling. Ik sprak met zijn moeder, en ook zij had gemerkt dat zijn spraak toen hij twee was niet helemaal bij zijn leeftijd paste. Ze had navraag gedaan en kreeg te horen dat het vanzelf over zou gaan. Helaas ging het niet vanzelf over, en zijn problemen met spraak en taal werden erger.

Toen ik deze jongen onderzocht, viel me meteen op dat hij ernstige problemen had met zijn spraak. Hij sprak met een zwakke stemkwaliteit en een laag volume, met nauwelijks ademsteun, terwijl er niets afwijkends was aan de structuren die nodig zijn om te spreken. Dit had een negatieve invloed op zijn vermogen om spraakklanken te articuleren en verstaanbaar te zijn.

Toen ik naar zijn taalontwikkeling keek, stelde ik vast dat er sprake was van een achterstand in zowel zijn receptieve als zijn expressieve taal. Hij had zelfs moeite met het maken van gevolgtrekkingen en met het gepast gebruiken van taal in sociale situaties, ondanks een normaal gehoor en geen andere duidelijke ontwikkelingsachterstanden.

Toen ik met zijn moeder om tafel ging om het onderzoek te bespreken, vertelde ze dat het meest frustrerende aan zijn communicatieproblemen was dat hij geen instructies kon opvolgen en een zeer beperkte woordenschat had, waardoor hij uithaalde als hij niet begrepen werd. Ze wist het niet meer. Zijn geboorte, medische voorgeschiedenis en familiegeschiedenis waren allemaal normaal, en ze begreep niet waardoor deze spraak- en taalachterstand was ontstaan.

Het probleem

De doorbraak kwam toen ik haar vroeg naar de dagelijkse routine van haar zoon. Ze vertelde dat hij na school ongeveer drie uur per dag tv keek en soms pas om tien uur 's avonds naar bed ging. Ik wist meteen dat dit hoogstwaarschijnlijk de oorzaak van alle problemen was.

Als onderdeel van zijn behandelprogramma vroeg ik zijn moeder hem doordeweeks helemaal geen tv te laten kijken en die tijd te besteden aan activiteiten die de spraak- en taalontwikkeling stimuleren. Na een maand zagen we een duidelijke verbetering, en na drie maanden een verbluffende vooruitgang. Aan het eind van het jaar was zijn spraak- en taalontwikkeling op het niveau van zijn leeftijd en kon hij stoppen met logopedie.

Gestructureerde schermtijd met Speech Blubs

Je kunt onze Speech Blubs-app downloaden en gestructureerde schermtijd gebruiken om aan de slag te gaan met onze fantastische activiteiten die draaien om communicatie.

Ongestructureerde schermtijd is schadelijk voor de spraak- en taalontwikkeling van je kind

Deze casus liet heel duidelijk zien welke negatieve invloed ongestructureerde schermtijd kan hebben op de spraak- en taalontwikkeling van een kind. Kinderen leren praten en communiceren door direct contact met anderen, en tv is daar een heel slechte vervanging voor.

Er is een cruciale periode waarin je kind spraak en taal verwerft, en te veel ongestructureerde schermtijd is enorm schadelijk voor die ontwikkeling. In deze periode staan de hersenen van je kind het meest open voor het leren van spraak en taal en het aanleggen van communicatieverbindingen. Na deze periode is het veel moeilijker om spraak- en taalvaardigheden te leren en te ontwikkelen. Daarom is dit zo'n serieus probleem.

Geloof je me niet? Dit blijkt uit onderzoek

• Er is een verband tussen ongestructureerde schermtijd en een vertraagde spraak- en taalontwikkeling bij kinderen.
• Kinderen die meer ongestructureerde tijd achter schermen doorbrengen, scoren slechter op testen voor spraak- en taalontwikkeling.
• Overmatige ongestructureerde schermtijd belemmert kinderen in een optimale spraak- en taalontwikkeling.
• Naast spraak- en taalproblemen is er een direct verband tussen ongestructureerde schermtijd en aandachtsproblemen, problemen met het kortetermijngeheugen en leesproblemen.

Wat bedoel ik met 'ongestructureerde schermtijd'?

Door de schadelijke effecten van ongestructureerde schermtijd bestaat het misverstand dat alle schermtijd slecht is. Dat klopt niet. Ongestructureerde schermtijd is wanneer je kind voor de tv zit en passief kijkt.

Bij gestructureerde schermtijd gebruiken jij en je kind samen actief schermtijd voor leerzame activiteiten die de ontwikkeling stimuleren.

Het gebruik van de Speech Blubs-app is een voorbeeld van gestructureerde schermtijd. Gestructureerde schermtijd is goed voor je kind en zijn of haar ontwikkeling. Ongestructureerde schermtijd niet.

Alternatieven voor ongestructureerde schermtijd

Er zijn genoeg alternatieven voor ongestructureerde schermtijd die beter zijn voor de ontwikkeling van je kind en die deze ontwikkeling verder ondersteunen.

Je kunt het volgende doen:

• Praat met je kind en stel open vragen die je kind uitnodigen om meer dan één woord tegelijk te zeggen
• Zing liedjes en kinderversjes
• Ga naar de bibliotheek en kies samen boeken uit
• Lees de boeken die jullie hebben gekozen
• Doe activiteiten buiten, zoals tuinieren
• Maak puzzels
• Kleur plaatjes in
• Speel 'doen alsof' met het speelgoed van je kind
• Kook of bak samen iets
• Spreek af om te spelen met een of twee vriendjes
• Knutsel samen, bijvoorbeeld vingerpoppetjes
• Ga naar een indoorspeeltuin
• Ga wandelen en speel 'Ik zie, ik zie wat jij niet ziet'.
• Ga fietsen of doe een vergelijkbare lichamelijke activiteit
• Ga naar het park en laat de hond uit als je die hebt
• Speel in een speeltuin buiten of in het park
• Speel bordspellen