7 stappen van articulatietherapie

In dit artikel

• Articulatiestoornissen: eerst dit . . .
• 7 stappen van articulatietherapie
• • Stap 1: Isoleren
  • Stap 2: Lettergrepen
  • Stap 3: Woorden
  • Stap 4: Zinnen
  • Stap 5: Verhalen
  • Stap 6: Gesprek
  • Stap 7: Generalisatie

Als je kind moeite heeft met praten, sta je waarschijnlijk niet stil bij de precieze techniek achter spraakklanken. Er komt heel wat kijken bij het maken van een simpele 't'-klank. Je tong moet naar je gehemelte bewegen, je stembanden trillen niet mee en tegelijkertijd moet je lucht door je mond naar buiten blazen om de eigenlijke klank te vormen. Dit is een proces waarbij om allerlei redenen iets kan misgaan, en daarom bestaat articulatietherapie. Deze therapie richt zich op het corrigeren van de klanken die je kind niet goed of duidelijk kan uitspreken, ook wel een 'articulatiestoornis' genoemd.

Als je kind moeite heeft met bepaalde klanken, heeft het mogelijk een articulatiestoornis. Hier zijn enkele artikelen die je kunnen helpen met ideeën voor logopedie en articulatie-oefeningen. Download de Speech Blubs-app om samen te oefenen.

• Articulatietherapie: een complete gids voor ouders
• Articulatietherapie voor de B-klank
• Articulatietherapie voor de H-klank
• Articulatietherapie voor de J- en CH-klank
• Articulatietherapie voor de L-klank
• Articulatietherapie bij slissen
• Articulatietherapie voor de M-klank
• Articulatietherapie voor de N-klank
• Articulatietherapie voor de NG-klank
• Articulatietherapie voor de R-klank
• Articulatietherapie voor de S-klank
• Articulatietherapie voor de SJ-klank
• Articulatietherapie voor de T- en D-klank
• Articulatietherapie voor de W-klank

Articulatiestoornissen: eerst dit . . .

Het allereerste wat moet gebeuren, is dat de logopedist vaststelt welke klanken je kind niet goed kan uitspreken, oftewel welke articulatiestoornis er precies speelt.

Als ouder kun je waarschijnlijk nu al naar je kind luisteren en zo opschrijven welke klanken er niet uitkomen zoals het hoort. Toch zijn er bepaalde klanken die kinderen pas rond hun vijfde levensjaar onder de knie krijgen (zoals de 'r'). Het is dus belangrijk om te beseffen dat sommige spraakfoutjes heel normaal zijn.

Logopedisten nemen een spraak- en taaltest af om niet alleen te bepalen op welke klanken de focus moet liggen, maar ook op welke plek in het woord de fouten voorkomen (aan het begin, in het midden of aan het einde).

• Bovendien wordt er gekeken naar de spraakpatronen:
• Vervangt je kind de klank door een andere klank?
• Probeert het de klank wel te maken, maar klinkt hij vervormd of onduidelijk?
• Laat je kind de klank helemaal weg?

Een logopedist vertelt je ook hoe je kind het doet in vergelijking met leeftijdsgenootjes en welke klanken zich volgens verwachting ontwikkelen.

7 stappen van articulatietherapie

Stap 1: Isoleren

De eerste stap bij het aanpakken van een articulatiestoornis is het isolatieproces. Dat is precies wat de naam al zegt: de klank isoleren waar het kind moeite mee heeft. Als een kind bijvoorbeeld moeite heeft met de 's'-klank, begint de logopedist met oefeningen waarbij die ene klank los wordt geoefend. Het kind herhaalt /s/, /s/, /s/ telkens opnieuw totdat het een bepaald niveau van nauwkeurigheid bereikt. Zodra dat lukt, gaan ze door naar het volgende niveau van de therapie.

Stap 2: Lettergrepen

Het oefenen van een klank in een lettergreep doe je door een klinker voor of achter de doelklank te plaatsen. Als we ons bijvoorbeeld richten op de 's'-klank, levert het toevoegen van een klinker klanken op zoals 'sa', 'so', 'sie', 'se'. Was de doelklank een 'p', dan zet je de klinker ervoor en krijg je bijvoorbeeld 'op', 'ap', 'oep'.

Stap 3: Woorden

Zodra het kind het lettergreepniveau beheerst, kun je doorgroeien naar het woordniveau. Hierbij plaats je de klank in een woord, op de juiste positie. Als we bijvoorbeeld oefenen met de /t/-klank aan het begin van een woord, laten we het kind woorden nazeggen zoals 'tas', 'tong', 'twee' of 'teen'. Oefenen we aan het einde van een woord, dan kiezen we woorden zoals 'kat', 'boot', 'wit' of 'hond'.

Stap 4: Zinnen

Zodra je kind een woord in een zin gebruikt, is het al halverwege de doelen van de articulatietherapie! Hoera!

Je kunt elk woord met de doelklank in een zin stoppen. Gebruik gerust zoveel mogelijk woorden met die klank. Bijvoorbeeld: "De paarse pony poetst prachtige pennen."

Stap 5: Verhalen

Dit is geen standaardstap binnen articulatietherapie, maar ik noem hem toch omdat het een hele fijne stap is voor wat oudere kinderen (bovenbouw van de basisschool en middelbare school). Je kunt oudere kinderen een eigen verhaal laten schrijven waarin ze zo veel mogelijk van de specifieke klank verwerken. Laat ze het verhaal hardop voorlezen en vraag ze om woorden die niet duidelijk of correct klonken even te herhalen.

Stap 6: Gesprek

De gespreksstap in de therapie is vaak veel makkelijker buiten de behandelkamer te oefenen. Je logopedist wisselt misschien thema's af of gebruikt praatkaartjes om een gesprek op gang te brengen. Thuis voer je gewoon alledaagse gesprekken met je kind en let je erop of de juiste articulatie consequent wordt volgehouden. Blijf je dezelfde fouten horen? Geef dit dan door aan de logopedist, zodat jullie eventueel tijdelijk terug kunnen schakelen naar het zinsniveau.

Stap 7: Generalisatie

Generalisatie is de allerlaatste stap in articulatietherapie! Zodra je kind de klank(en) beheerst op woord-, zins- en gespreksniveau, is het klaar voor generalisatie. In deze stap zorg je ervoor dat je kind overal duidelijk en goed articuleert (zoals in de speeltuin, in de bioscoop of in de auto). Gaat dat nog wat moeizaam? Dan kan de logopedist ervoor kiezen om tijdelijk weer terug te keren naar het gespreks- of zinsniveau!

Download de Speech Blubs-app voor meer ideeën rondom articulatietherapie en tips die je verder op weg helpen. Maak je je zorgen? Neem dan zo snel mogelijk contact op met een logopedist om te kijken of behandeling nodig is!