Hoe kunnen we de communicatie met onze kinderen verbeteren?

Als je net zoals ik bent, kan communiceren met kinderen ontzettend frustrerend zijn. Eindeloze vragen, instructies die niet worden opgevolgd, die blanco blik wanneer we ze herinneren aan iets wat we eerder zeiden, hun talent om een beloofd koekje te onthouden, terwijl ze vergeten even iets voor je te pakken. In hun eerste jaren hopen we vurig dat ze meer gaan praten, en later hopen we maar dat ze even stil zijn.

Feit is dat onze kinderen bepaald geen perfecte gesprekspartners zijn, maar eerlijk is eerlijk: dat geldt voor mij ook. Hieronder deel ik een aantal feiten die voor mij gelden – en vast ook voor veel andere volwassenen – die een klein beetje inzicht geven, een klein beetje begrip kweken en zorgen voor een klein beetje empathie voor die kleine mensjes in ons leven.

4 feiten over hoe wij communiceren – en wat ze kinderen leren

1. Als ik het niet opschrijf, vergeet ik het gegarandeerd.

Ik heb een vreselijk geheugen, dus mijn hele leven draait om to-do-lijstjes, agenda's en post-its. Het komt door een combinatie van te druk of afgeleid zijn om te luisteren, luisteren en het meteen weer vergeten, of luisteren en het later weer kwijt zijn. Op dit moment staan er zo'n 26 dingen op mijn to-do-lijst, maar zonder te kijken zou ik je er niet één kunnen noemen. Klinkt dit je bekend in de oren?

Het punt is: als volwassenen hebben we hopelijk strategieën ontwikkeld die ons helpen te luisteren, te onthouden en dingen later weer op te diepen. Sommigen proberen iemands naam te onthouden door die te koppelen aan een bekende, anderen herhalen een adres een paar keer in hun hoofd, tellen lijstjes af op hun vingers of gebruiken pen en papier en hun telefoon.

Onze kinderen hebben deze strategieën vaak nog helemaal niet. Ze hebben ze nog niet geleerd of zijn er simpelweg nog niet klaar voor. Dus wanneer we ze vragen om drie dingen uit de keuken te pakken, vragen hoe het op school was, wat ze nodig hebben voor het schoolreisje of hoe hun nieuwe juf heet: geen wonder dat ze haperen. Ze leren nog volop hoe ze hun aandacht moeten richten, prikkels kunnen filteren, langere zinnen kunnen verwerken en informatie moeten terughalen.

We kunnen de communicatie met onze kinderen verbeteren door hierbij stil te staan. We kunnen ze helpen door simpele trucjes aan te leren, zoals tellen op hun vingers, instructies hardop herhalen zodat ze beter blijven hangen, laten zien hoe ze een to-do-lijstje met tekeningetjes maken, en gekke rijmpjes en liedjes verzinnen om nieuwe informatie te onthouden.

2. Ik ga ervan uit dat mensen mijn gedachten kunnen lezen.

Mijn man moet me er voortdurend aan herinneren dat hij geen gedachten kan lezen. Ik neem vaak zomaar aan dat hij wel weet hoe mijn dag was, dat hij afweet van die nare e-mail, dat hij kan voorspellen wat ik wil eten en dat hij 'begrijpt wat ik bedoel' tijdens een gesprek. We trappen allemaal in die valkuil bij mensen die we goed kennen: we verwachten dat ze tussen de regels door lezen, hints oppikken en het wel snappen. Nou, onze kinderen doen precies hetzelfde.

Het brein van jonge kinderen werkt ook letterlijk zo. Dit noemen we de 'theory of mind'. In het begin vinden kinderen het heel lastig om te begrijpen dat we niet allemaal tegelijk hetzelfde denken en voelen. Pas na verloop van tijd leren ze dat mama blij kan zijn terwijl zij zich vervelen, of dat papa enthousiast kan zijn terwijl zij het juist spannend vinden. Als ze ouder worden, wordt het nog ingewikkelder, omdat mensen iets kunnen zeggen of doen terwijl ze zich heel anders voelen – mijn zus kan bijvoorbeeld zeggen dat het 'goed' gaat terwijl ze verdrietig is, of een vriendje kan huilen van geluk en de volgende dag van verdriet.

Onze kinderen zijn continu op ontdekkingsreis, niet alleen naar hun eigen gevoelens en gedachten, maar ook naar die van anderen. Ze vinden het maar vreemd dat mama niet vanzelf wist dat ze zo'n trek hadden in aardappelpuree, dat ze de rode beker wilden in plaats van de blauwe, of dat papa niet automatisch doorheeft dat ze ergens over piekeren op school. Wij moeten ze helpen om dit te leren, te begrijpen en uit te spreken.

Er zijn manieren om de communicatie met je kind te verbeteren! Probeer over gevoelens te praten tijdens gezinsmomenten, zodat je kind leert dat iedereen zich anders kan voelen. Vraag elkaar hoe de dag was en spreek in lastige situaties hardop uit dat je niet in hun hoofd kunt kijken. Leg uit dat ze jou kunnen helpen om hen te helpen door te praten, iets aan te wijzen of het uit te leggen. Je kunt zelfs een app voor taal- en spraakontwikkeling zoals Speech Blubs gebruiken; die bevat leuke onderdelen over emoties om je kind te helpen verwoorden wat het bedoelt.

3. Ik kan honderduit kletsen.

De meesten van ons houden enorm van praten. Zelfs als we niet graag voor een grote groep staan, kletsen we maar wat graag met vrienden en familie over onze gedachten, ideeën, gevoelens en belevenissen. Wanneer mensen mij vroegen waarom ik logopedie ging studeren om logopedist te worden, antwoordde ik gekscherend altijd dat het eigenlijk een diploma in praten is, dus dat het me wel op het lijf geschreven was.

Voor onze kinderen is praten, taal en gesprekken voeren nog ontzettend nieuw en spannend! De eerste jaren van hun leven hebben ze toegekeken hoe jij met anderen praatte zonder dat ze zelf mee konden doen. Ze hadden gevoelens, behoeften en ideeën, maar misten de woorden om ze te delen. En dan kunnen ze opeens praten en écht meedoen, mensen aan het lachen maken, hun gekke ideeën delen en laten zien hoe slim, grappig en eigenwijs ze zijn. Ze kunnen eindelijk die prangende vraag stellen en keuzes maken die iedereen begrijpt. Geen wonder dat ze, als ze eenmaal beginnen, niet meer ophouden!

Het is heel begrijpelijk als al dat gekwetter je soms aanvliegt, maar probeer af en toe even een stapje terug te doen en ervan te genieten. Taal is de sleutel tot de wereld van je kleintje en daar maken ze volop gebruik van. Koester die momenten van communicatie met je kind! Je kunt ze sociale regels over beurtgedrag en wachten bijbrengen door het goede voorbeeld te geven (modeling) en erover te praten. Maar zorg er vooral voor dat je stopt en echt luistert; zo leren ze dat hun stem telt, dat ze iets te vertellen hebben en dat wat ze zeggen belangrijk is.

4. Ik zoek álles op via Google!

Uit statistieken blijkt dat de gemiddelde persoon zo'n 1.200 keer per maand iets opzoekt via Google. En als je een beetje op mij lijkt, ligt dat aantal vast nog hoger! Alleen vandaag al heb ik gegoogeld hoe ik bij een vriendin moest komen, hoeveel gram er in een ounce zit, hoe dat ene liedje op de radio heet, wat de openingstijden van de supermarkt zijn en vanaf welke leeftijd een baby zonnebrandcrème op mag. Ik stel wel miljoenen vragen per dag... en onze kinderen doen net zo.

Op elk willekeurig moment loopt er in elke supermarkt van het land wel een kind in het gangpad dat vraagt: “Mag ik dit hebben? Waarom? Wat is dat? Wie was dat, mama? Wat doet die mevrouw? Mag ik een koekje?” We hebben het allemaal weleens gehoord; het hoort er nu eenmaal bij wanneer ouders met hun kinderen communiceren. Voor je kind ben jíj Google! Jij bent de alwetende bron van alle informatie. Alles wat ze nog niet weten (en dat is veel) en alles wat ze willen weten, vragen ze aan jou. Jij bent de poortwachter van hun wereld vol taal en nieuwe ontdekkingen. En ja, dat kan soms bloedvervelend zijn!

Haal ook dan even diep adem en luister. Luister naar wat ze willen weten. Ze proberen simpelweg de wereld om hen heen te begrijpen. Zoveel van wat ze op een dag zien en meemaken, voelt voor hen alsof het de allereerste keer is. Het zijn sponsen die staan te popelen om te leren. Ze willen alles begrijpen en willen bovenal net zoals jij zijn. Ze willen alles weten wat jij weet, en de enige manier om daarachter te komen... is door het te vragen!

Dus, wanneer je deze week midden in een drukke dag zit vol vragen, waarop ze maar niet lijken te luisteren, ze wéér zeuren om dat koekje dat je twaalf uur geleden beloofde en ze voor de zoveelste keer hetzelfde verhaal afsteken... stop dan even, luister en reageer. Dít is hét moment om de communicatie met je kinderen te verbeteren! Als jij het voordoet, leren zij het ook. Het is een gouden tijd van leren en groeien waarin jij het middelpunt van hun universum bent. Geniet er met volle teugen van. Het duurt immers niet eeuwig.